Đài tiếng nói nhân dân TPHCM
The Voice of Ho Chi Minh City People
  • Cúm A/H1N1 và H5N1 quay trở lại: Lo ngại về một chủng vi-rút mới nguy hiểm

    Sự xuất hiện trở lại của cúm A/H1N1 và cúm A/H5N1 trong khi cúm A/H7N9 còn chưa tìm ra phương pháp điều trị thích hợp khiến các bác sĩ lo ngại về một sự kết hợp nguy hiểm giữa các loại vi-rút này sẽ tạo một chủng vi-rút mới vô cùng nguy hiểm.

    Bài học từ vụ tử vong do cúm A/H5N1

    Ngày 11-4, chúng tôi đến thăm gia đình cháu Nguyễn Duy Hoàng Huy (sinh năm 2009, ngụ tại cụm dân cư ấp 1, xã Tân Hội Trung, huyện Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp). Cháu Huy đã tử vong vào ngày 4-4 vừa qua do vi-rút cúm A/H5N1. Mặc dù, đã 7 ngày trôi qua, nhưng gia đình cháu vẫn đau lòng và hối hận vì đã để cháu tiếp xúc với gia cầm nhiễm bệnh.

    Ông Nguyễn Văn Phú, ông ngoại của cháu Huy cho biết: “Khi mua từ chợ Tân Hội Trung về, tôi thấy con gà gật gù, gần chết nên nói vợ không làm thịt nhưng vợ tôi tiếc tiền nên không nghe. Trong khi làm thịt, cháu tôi lại xem, chạm vào và có ăn thịt nấu chín. Sau đó, cháu bị sốt, ho và ói nên tôi mới đưa đến trạm y tế xã điều trị. Nào ngờ, sau đó cháu tử vong”.

    Lực lượng Chi cục Thú y tỉnh Đồng Tháp tiêm vắc-xin cho đàn vịt ở huyện Cao Lãnh. Ảnh: Huỳnh Văn

    Được biết, khi tiếp nhận bệnh nhân Huy (ngày 23-3-2013), Trạm Y tế xã Tân Hội Trung đã hướng dẫn chuyển lên tuyến trên để điều trị nhưng gia đình lại đưa cháu đến khám tại phòng khám bác sĩ tư và không thấy khỏi bệnh. Mãi đến ngày 1-4, gia đình mới chịu đưa cháu Huy đến Bệnh viện Đa khoa tỉnh Đồng Tháp. Do đưa đến muộn, diễn biến bệnh nặng nên cháu Huy đã tử vong vào ngày 4-4.

    Kết quả xét nghiệm vi sinh học của Viện Pasteur (TP Hồ Chí Minh) cho thấy, cháu Huy tử vong vì nhiễm vi-rút cúm A/H5N1. Ngay sau khi có kết quả trên, Chi cục Thú y tỉnh Đồng Tháp đã tiến hành khoanh vùng, phun hóa chất sát trùng, tiêu hủy gia cầm của 12 hộ dân ở kế cận nhà cháu Huy, đồng thời lấy 11 mẫu gia cầm gửi đến cơ quan thú y Vùng VII xét nghiệm, kết quả có 1 mẫu dương tính với vi-rút cúm A/H5N1. Những người thân thường tiếp xúc với cháu Huy cũng được theo dõi, lấy mẫu gửi đi xét nghiệm, rất may kết quả đều âm tính với vi-rút cúm A/H5N1.

    Tuy các cơ quan chức năng tỉnh Đồng Tháp đã tiến hành kiểm soát khu vực nơi cháu Huy nhiễm bệnh và ở các địa phương có nguy cơ bùng phát cao như: Thành phố Cao Lãnh, huyện Tam Nông, huyện Hồng Ngự,… nhưng dịch bệnh có thể bùng phát bất cứ lúc nào bởi tình trạng mua bán gia cầm đến nay vẫn chưa được kiểm dịch, ý thức của người dân trong phòng bệnh chưa cao, nhất là ở các khu vực chợ.

    Tại các chợ ở thành phố Cao Lãnh và huyện Tam Nông, gia cầm chưa qua kiểm dịch theo quy định vẫn được bày bán.

    Chi cục Thú y tỉnh Đồng Tháp vừa tổ chức đoàn kiểm tra và phát hiện 24/72 mẫu xét nghiệm gia cầm tại các chợ ở Đồng Tháp dương tính với vi-rút cúm A/H5N1. Hiện nay, toàn tỉnh Đồng Tháp có khoảng 5 triệu con gia cầm nhưng có đến 2 triệu con chưa được tiêm phòng.

    Điều đáng lo ngại hơn là ngoài số gia cầm bán tại các chợ thì số lượng lớn gia cầm đang được nuôi theo hình thức thả lan, chạy đồng ở các địa phương giáp biên giới Cam-pu-chia, nhất là trong thời điểm vừa thu hoạch lúa đông xuân 2012-2013 xong như hiện nay. Bởi tình hình dịch cúm gia cầm ở Cam-pu-chia đang ở mức báo động (có 9 trường hợp bị nhiễm vi-rút cúm A/H5N1, trong đó có 8 trường hợp tử vong) nên tỉnh có đến 50km đường biên giới như Đồng Tháp có khả năng lây lan bệnh rất cao.

    Lo ngại chủng vi-rút mới xuất hiện

    Bác sĩ Nguyễn Hồng Hà, Phó giám đốc Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương cho biết: “Sự xuất hiện trở lại của hai loại vi-rút cúm A/H1N1 và H5N1 là điều rất đáng quan tâm. Trong cơ thể người chưa có kháng thể để chống lại loại vi-rút này nên ai cũng có thể bị nhiễm. Điều quan trọng là nhiễm ở mức độ rất khác nhau, có người nặng, người nhẹ”. Nguy hiểm hơn nếu các con vi-rút có gen H1, H5 hoặc H7. Bởi theo nguyên tắc kết hợp gen, chủng mới thường chọn hai điểm khác, hai gen trội của các loại vi-rút đó. Ví dụ nó chọn các gen biểu hiện độ nặng của bệnh như H5 hay H7 hoặc chọn đoạn gen của H1 có tính lây nhiễm bệnh cao. Dù một lượng nhỏ nhưng khi đã kết hợp với nhau thì chúng sẽ sinh ra một loại vi-rút mới. Lúc này, chủng mới rất nguy hiểm vì nó có hai đặc tính: Nhiễm bệnh cao, dễ lây lan (lây nhiễm từ người sang người nhanh) và một đặc tính nữa là độc lực mạnh (gây tử vong cao), khi đó sẽ vô cùng nguy hiểm. “Vi-rút biến đổi khôn lường nên trong tương lai, không có gì là không thể xảy ra”, bác sĩ Hà nhấn mạnh.

    Bác sĩ Hà cho biết thêm, trên thế giới cũng như ở Việt Nam, quá trình điều trị cúm A/H5N1 thường phải trải qua hai giai đoạn: Đầu tiên là giai đoạn điều trị đặc hiệu sớm và giai đoạn tiếp theo là điều trị phục hồi. Nếu được phát hiện và điều trị sớm sẽ rất tốt cho sự phục hồi cũng như sức khỏe của người bệnh nhưng điều này khó thực hiện do người bệnh không được nhận diện bệnh sớm vì số người mắc lẻ tẻ, rải rác, biểu hiện bệnh lại giống với nhiễm khuẩn hô hấp ở giai đoạn đầu (do có hoặc không có yếu tố dịch tễ). Các triệu chứng của người bị nhiễm vi-rút cúm gia cầm H5N1 là: Sốt cao trên 38 độ C, ho, đau họng, đau toàn bộ cơ thể. Một số bệnh nhân còn có biểu hiện đau mắt, viêm phổi, bệnh hô hấp cấp nguy kịch và các biến chứng nặng nguy hiểm. Điểm phân biệt người nhiễm cúm thông thường và nhiễm vi-rút cúm H5N1 là những yếu tố dịch tễ như: Tiếp xúc với gia cầm bệnh hoặc gia cầm chết, đặc biệt là ăn thịt gia cầm không rõ nguồn gốc. Vì thế, khi có những biểu hiện của bệnh và liên quan đến các yếu tố dịch tễ, người bệnh cần phải đến ngay các cơ sở y tế để khám và điều trị. Ở Việt Nam, các bác sĩ đã đưa thuốc chống vi-rút Tamiflu vào điều trị bệnh nhân nhiễm H5N1 và có hiệu quả rõ rệt. Bệnh nhân dùng thuốc này sẽ làm cho vi-rút cúm không có cơ hội nhân lên và kìm hãm sự phát triển của vi-rút H5N1. Tuy nhiên, người bệnh không nên tự điều trị bằng thuốc này tại nhà mà chỉ được sử dụng dưới sự theo dõi của thầy thuốc.

    Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thanh Long cũng nhấn mạnh, người dân không nên ăn tiết canh, thịt gia cầm chưa nấu chín, không giết mổ gia cầm bị bệnh hoặc chết. Ngoài ra đã có hiện tượng chủng vi-rút cúm trên gia cầm biến đổi, kháng vắc-xin nên có nguy cơ gây dịch bùng nổ trên đàn gia cầm. Chưa kể, vi-rút này còn tồn tại cả trên các đàn thủy cầm nhưng lại không biểu hiện bệnh. Điều này làm cho việc kiểm soát bệnh gặp khó khăn.

    Khó kiểm soát dịch ở chim yến

    Trước tình hình dịch cúm A/H5N1 hiện đang gây dịch cho đàn gia cầm tại tỉnh Đồng Tháp và làm chết đàn chim yến tại một cơ sở dẫn dụ tại tỉnh Ninh Thuận, chiều ngày 11-4, phóng viên Báo Quân đội nhân dân đã điện thoại trao đổi với ông Nguyễn Đức Trọng, Phó cục trưởng Cục Chăn nuôi, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT). Ông Trọng cho hay: "Chim yến được xếp vào nhóm động vật hoang dã. Từ vài năm gần đây, ở Việt Nam, tại một số địa phương người ta bắt đầu phong trào làm nhà, dẫn dụ chim yến về cư ngụ, làm tổ để khai thác tổ yến. Hầu hết các nhà chim trên cao, yến bay tự do trên bầu trời, vì thế, khi dịch bệnh xảy ra, đặc biệt là dịch cúm A/H5N1 rất khó kiểm soát, quản lý. Đối với gia cầm khi mắc dịch có thể tiêm vắc-xin khống chế, bao vây, dập dịch, còn chim yến, do là động vật hoang dã nên rất khó thực hiện điều này. Trước tình trạng dịch tái bùng phát hiện nay, chúng tôi khuyến cáo người chăn nuôi gia cầm nên sử dụng giống có nguồn gốc bảo đảm, chăn nuôi đúng quy trình an toàn, bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm. Để ngăn chặn dịch lây lan rộng, không vận chuyển, buôn bán gia cầm từ vùng có dịch vào vùng chưa phát sinh dịch. Riêng sản phẩm tổ chim yến tại vùng đang có dịch, người tiêu dùng nên thận trọng. Hiện nay, chúng tôi đang xây dựng thông tư về quản lý việc dẫn dụ, khai thác chim yến để ban hành trong thời gian tới".

    Thạc sĩ Thú y Nguyễn Thị Tuyết Minh, Chuyên gia Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) ở Việt Nam cho biết: Cúm gia cầm có rất nhiều chủng, trong đó chủng vi-rút H5N1 rất nguy hiểm. Thủy cầm, đặc biệt vịt là nơi “tàng trữ” vi-rút cúm.  

    Vi-rút cúm A/H7N9 là chủng mới có nguồn gốc gen từ vi-rút cúm gia cầm và một số loài chim, có khả năng gây nhiễm cho người dẫn đến viêm phổi nặng và tiến triển nhanh, tỷ lệ tử vong cao. Ca bệnh nghi ngờ là các trường hợp tiếp xúc với gia cầm, chim bị bệnh, chết (nuôi, buôn bán, giết mổ, vận chuyển, chế biến, giết thịt); tiếp xúc gần với ca nghi ngờ hoặc ca bệnh nhiễm vi-rút cúm A/H7N9. Bệnh nhân có biểu hiện viêm đường hô hấp cấp: Ho, sốt, khó thở, tổn thương phổi tiến triển nhanh không tìm thấy do các căn nguyên khác gây viêm phổi.

    Theo QĐND