Đài tiếng nói nhân dân TPHCM
The Voice of Ho Chi Minh City People
  • Những phản ứng phụ thường gặp khi tiêm chủng vắc-xin cho trẻ

    Đa số trẻ sau khi tiêm chủng vắc-xin sẽ xuất hiện một số phản ứng phụ. Vậy các phản ứng phụ thường gặp ở trẻ sau khi tiêm ngừa vắc-xin là gì và có nguy hiểm không?

    Trên thực tế, có rất nhiều bậc cha mẹ lo lắng, thậm chí không muốn cho trẻ đi chích ngừa vì lo sợ những tác dụng phụ của vắc-xin có thể xảy ra sau khi tiêm phòng. Tuy nhiên, các bác sĩ cho biết, hầu hết các trẻ sẽ không gặp phải bất kỳ tác dụng phụ nghiêm trọng nào sau khi tiêm chủng vắc-xin.

    Bản chất của vắc-xin là gì?

    Vắc-xin (vaccine) thực chất là những chế phẩm sinh học có tính kháng nguyên dùng để tạo miễn dịch đặc hiệu chủ động, nhằm tăng cường sức đề kháng cho cơ thể đối với một số tác nhân gây bệnh cụ thể.

    Vắc-xin được làm từ vi sinh vật hay một phần cấu trúc của sinh vật đã chết hoặc bị làm yếu đi. Nếu trẻ nhỏ và trẻ sơ sinh không được tiêm chủng vắc-xin thì cơ thể sẽ dễ nhiễm bệnh và tình trạng bệnh cũng rất dễ phát triển nặng. Khi trẻ được tiêm chủng vắc-xin đầy đủ, cơ thể sẽ ít bị nhiễm bệnh hoặc nếu có thì mức độ bệnh cũng sẽ không đến mức tử vong. 

    Các tác dụng phụ của vắc-xin có thể xảy ra sau khi tiêm chủng

    Vắc-xin không có khả năng gây bệnh cho cơ thể nhưng lại có thể gây ra một vài tác dụng phụ đối với một số ít trường hợp. Những phản ứng phụ thường gặp sau khi tiêm chủng vắc-xin chính là:

    1. Phản ứng tại vị trí viêm

    Cảm giác đau ngay tại chỗ viêm là phản ứng thường gặp nhất. Bé có thể sẽ bị đau một vài giờ sau tiêm chủng, thậm chí bé sẽ bị đau kéo dài đến một ngày. Một số bé còn có biểu hiện sưng một khối nhỏ bằng hạt đậu kéo dài trong 2 – 3 tuần ngay tại vết tiêm hoặc bị nổi mẩn ngứa 3 – 6 ngày sau tiêm ngừa.

    nhung-phan-ung-thuong-gap-khi-tiem-chung-vac-xin-cho-tre-voh

    Sưng viêm là phản ứng thường gặp nhất khi trẻ tiêm chủng vắc-xin (Nguồn: Internet)

    Khoảng 5 – 10% trẻ gặp phải tình trạng này và tất cả các phản ứng trên sẽ tự khỏi sau vài ngày.

    1. Trẻ bị sốt sau tiêm phòng

    Sốt cũng là một phản ứng phụ hay gặp ở trẻ sau tiêm chủng vắc-xin. Đây là tác dụng phụ điển hình nhất khi tiêm vắc-xin ngừa bệnh thương hàn, ho gà. Tác dụng phụ của tiêm phòng sởi, quai bị cũng có thể gây sốt ở trẻ em nhưng biểu hiện chậm hơn (từ 5 – 12 ngày sau tiêm). Hầu hết các phản ứng này sẽ hết sau 1 – 2 ngày.

    1. Phản ứng ngoài da

    Có khoảng 2 – 10% trẻ sau khi tiêm ngừa rubella có triệu chứng sốt nhẹ kèm theo sốt phát ban. Ở những bé có tiền sử bị dị ứng thì sẽ xuất hiện tình trạng nổi mề đay, ngứa toàn thân trong thời gian từ 3 – 6 ngày.

    1. Viêm hạch

    Tác dụng phụ của tiêm phòng lao ở trẻ em là tình trạng nổi hạch ở nách, phía bên được tiêm vắc-xin. Tuy nhiên, theo thống kê thì chỉ có khoảng 6 – 12% trẻ sẽ gặp phải phản ứng phụ này.

    1. Hội chứng ‘rên la’

    nhung-phan-ung-thuong-gap-khi-tiem-chung-vac-xin-cho-tre-1-voh

    Một số trẻ sẽ có biểu hiện rên la, quấy khóc nhiều giờ sau khi tiêm chủng (Nguồn: Internet)

    Khoảng 3 % trẻ em từ 3 - 6 tháng tuổi sau khi tiêm chủng có biểu hiện rên la, quấy khóc nhiều giờ liền. Nguyên nhân là do ảnh hưởng của thuốc đến thần kinh và hầu hết những trường hợp này sẽ không gây biến chứng nguy hiểm.

    1. Co giật sau tiêm phòng

    Có khoảng 0,6% trẻ sau khi tiêm phòng ho gà sẽ có biểu hiện sốt cao kèm theo co giật và phần lớn những bé này đều có tiền sử co giật, động kinh. Thông thường, những bé bị động kinh thường được xếp vào danh sách ‘chống chỉ định’ tiêm phòng ho gà.

    Tỷ lệ sốc phản vệ sau chích ngừa vắc-xin cực kỳ thấp

    Một tác dụng phụ ít phổ biến nhưng lại cực kỳ nghiêm trọng từ tiêm chủng vắc-xin chính là phản ứng dị ứng tức thời, hay còn được gọi là sốc phản vệ (phản ứng phản vệ).

    Mặc dù đây là một tác dụng phụ nghiêm trọng và có khả năng đe dọa đến tính mạng, tuy nhiên, tác dụng phụ này rất hiếm khi xảy ra và có thể được điều trị nếu phát hiện và cấp cứu kịp thời.

    Một số biểu hiện thường gặp của sốc phản vệ là:

    • Trẻ có hiện tượng tụt huyết áp, mệt nhiều, lừ đừ, tay chân lạnh.
    • Một số trẻ có biểu hiện phù nề ở thanh quản gây khó thở cấp tính.
    • Sốc phản vệ nặng nhất sẽ khiến trẻ bị trụy tim mạch và ngưng thở ngay lập tức (trường hợp này cực kỳ hiếm xảy ra).

    Hầu hết các trường hợp sốc phản vệ đều diễn ra trong vòng 15 – 30 phút đầu tiên sau tiêm chủng. Do đó, cha mẹ cần ở lại cơ sở y tế tiêm chủng ít nhất 30 phút và theo dõi, để các bác sĩ có thể can thiệp kịp thời khi phát hiện những bất thường ở trẻ.

    Cha mẹ cần làm gì khi trẻ gặp phản ứng phụ sau tiêm chủng?

    Nếu trẻ bị sốt cha mẹ không nên cho bé mặc quá nhiều quần áo hoặc phủ kín chăn mền. Có thể cho trẻ dùng thuốc paracetamol theo liều dùng 10 -15mg/kg.

    Cho bé bú sữa mẹ thường xuyên hơn hoặc cho bé uống thêm nước đối với những trẻ lớn.

    Đặt một miếng vải ướt mát lạnh lên vị trí tiêm chủng.

    Trong trường đã thực hiện hết những cách trên nhưng những phản ứng vẫn không bớt hoặc nặng hơn thì nên đưa bé đến gặp bác sĩ để được thăm khám.

    Tài liệu tham khảo

    1. Trang hellobacsi.com
    2. Trang marrybaby.vn
    3. Sách Để con được ốm – BS Nguyễn Trí Đoàn

    Lịch tiêm phòng cho trẻ em đầy đủ nhất năm 2018Tiêm phòng (chích ngừa) là một trong những cách hiệu quả để giúp em sơ sinh và trẻ nhỏ ngăn ngừa một số bệnh nguy hiểm có nguy cơ đe dọa đến tính mạng của bé như viêm gan B, sởi, rubella...

    3 dịch bệnh trở lại Việt Nam do nhiều trẻ không được tiêm văcxin : Năm 2014 dịch sởi bùng phát ở Việt Nam khiến hàng nghìn em bé mắc bệnh, gần 150 cháu tử vong, trong đó đến 90% trẻ không tiêm văcxin.

    Hồng Phượng (Tổng hợp)