Đài tiếng nói nhân dân TPHCM
The Voice of Ho Chi Minh City People
  • Quận 9: Loay hoay tìm phương án di dời các lò gạch thủ công

    (VOH) - Theo quyết định số 15/2000/QĐ-BXD của Bộ xây dựng, thì ngày 24/7/2000 là thời điểm cuối cùng để di dời các lò gạch thủ công ra khỏi khu vực nội đô. Song đã quá hạn 10 năm nhưng hiện nay 144 lò gạch thủ công của 99 doanh nghiệp trên địa bàn quận 9 vẫn đang họat động, làm cho môi trường địa phương tiếp tục bị ô nhiễm nghiêm trọng. Trong lúc này, tìm biện pháp để chấm dứt họat động của các lò gạch thủ công có lẽ không quá khó, quan trọng là làm thế nào để các hộ gia đình sau chuyển đổi hoặc di dời đảm bảo được lợi ích kinh tế mới là vấn đề khó khăn. Khó khăn đó, suốt một thời gian dài UBND quận 9 vẫn loay hoay đi tìm phương án tháo gỡ.

     

    Trong thời gian chờ đợi phương án, các lò gạch ở quận 9 vẫn hoạt động.

    Theo bà Trần Thị Thu Hoài, Phó phòng Tài nguyên & môi trường quận 9, hầu hết diện tích đất mặt bằng mà các lò gạch đang sử dụng đều là đất công, được các doanh nghiệp thuê có thời hạn và đều đã hết hạn thuê. Theo pháp luật thì chính quyền địa phương hoàn toàn có thể buộc các doanh nghiệp chấm dứt họat động để trao trả mặt bằng. Thế nhưng cái khó là việc sản xuất gạch ở địa phương đã có từ rất lâu, gắn với đó là khoảng 1.400 lao động quanh vùng. Lâu nay, công nhân ở các lò sản xuất gạch thủ công vốn không đòi hỏi về trình độ, tay nghề hay tuổi tác nên việc chấm dứt họat động của các lò gạch sẽ ảnh hưởng rất lớn đến thu nhập của người lao động. Người lao động khó lòng tìm được việc làm mới, phù hợp hơn. Đây là lí do khiến đề án “Chấm dứt, di dời các lò gạch thủ công” mà Phòng TN&MT quận 9 trình Sở xây dựng trong tháng 5 vừa qua vẫn chưa được phê duyệt. Về vấn đề này, ông Nguyễn Văn Hưng, chuyên viên Phòng TN&MT quận 9 nói:

     

    Như vây, trong đề án mới bổ sung bên cạnh việc xem xét, hỗ trợ kinh phí cho người sản xuất, UBND quận 9 cũng có đề xuất việc hỗ trợ đối với người lao động. Hình thức thực hiện hỗ trợ đối với chủ cơ sở có 2 phương án: hoặc tính trên mét vuông đất sử dụng trong sản xuất; hoặc cơ sở vật chất, tài sản trên đất. Về phía người lao động, sẽ được hỗ trợ học nghề để chuyển đổi nghề nghiệp, qua đó ổn định thu nhập gia đình. Bà Trần Thị Thu Hoài, Phó phòng TN&MT quận 9 cho biết rõ hơn như sau:

     

    Được biết, trước đó để nhanh chóng chấm dứt, di dời các lò gạch thủ công ở địa phương, ngày 13/4/2004, UBND quận 9 cũng đã ban hành quyết định số 2088 về việc phê duyệt dự án quy hoạch khu sản xuất vật liệu xây dựng tập trung với quy mô 25ha ở ấp Long Sơn, phường Long Bình. Tuy nhiên, điều khiến các doanh nghiệp sản xuất gạch lo lắng nhất ở dự án này là diện tích đất trong dự án quá nhỏ, chỉ bằng 1/3 diện tích đất sản xuất mà các lò sử dụng trong hiện tại (khoảng 60ha), không đủ để các doanh nghiệp muốn chuyển đối. Cụ thể, theo số liệu thống kê, toàn quận hiện có 600.000m2 (tức khoảng 60 ha)đất phục vụ sản xuất gạch thủ công, trong đó phường Long Bình 530.000m2, Long Thạnh Mỹ 67.000m2, phường Tân Phú 3.000m2.

     

     Lao động thủ công trong các lò gạch là vấn đề được đề cập trong đề án di dời sắp tới.

    Ở một góc độ khác, các doanh nghiệp còn tỏ ra quan tâm đến việc chuyển đổi công nghệ. Theo quy định, khi di dời vào vào Khu sản xuất vật liệu xây dựng tập trung, doanh nghiệp cũng buộc phải thay đổi công nghệ. Từ sản xuất theo phương pháp nung thủ công sang phương pháp nung bằng lò tuy-nen, hoặc lò đốt kiểu đứng. Nhưng khó khăn ở chỗ, vốn đầu tư để thay đổi công nghệ mức thấp nhất cũng trên 6 tỷ đồng/lò (lựa chọn theo công nghệ Trung Quốc). Đó là chưa tính đến chi phí thuê đất hằng năm. Do vậy, dù rất mong muốn được di dời vào khu sản xuất tập trung, nhưng các doanh nghiệp vẫn e ngại khó lòng tiếp cận được nếu không có sự hỗ trợ về vốn của nhà nước. Ông Nguyễn Văn Tâm, chủ cơ sở sản xuất gạch Thành công, phường Long Thạnh Mỹ, quận 9 bộc bạch:

    Thực tế, các doanh nghiệp đều nhận thấy rằng, gạch tuy-nen hiện đang có chỗ đứng trên thị trường vì chất lượng, màu sắc, độ bền và tính cạnh tranh cao, bên cạnh đó còn  góp phần bảo vệ môi trường. Nhưng không phải doanh nghiệp nào cũng đủ điều kiện để chuyển đổi công nghệ. Ông Bùi Văn Quang, chủ cơ sở sản xuất gạch Hồng Tính, phường Long Bình, Quận 9 so sánh:

    Trong khi chờ đợi UBND quận 9 tìm phương án tối ưu nhất để chấm dứt, hoặc di dời các lò gạch thủ công, hiện đã có 15 cơ sở sản xuất gạch chủ động chuyển hướng họat đông sang các tỉnh khác. Chủ yếu là chuyển về khai thác các vùng giàu nguyên liệu sản xuất như Tân Uyên (Bình Dương), Long Thành (Đồng Nai), hoặc Long An. Số còn lại vẫn tiếp tục vừa họat động vừa chờ đợi phương án tốt nhất trong việc hỗ trợ chuyển đổi, hoặc di dời. Hy vọng rằng vấn đề mà các doanh nghiệp đang băn khoăn lo lắng cũng được đề cập đến trong đề án “Chuyển đổi, di dời các lò gạch thủ công” sẽ trình Sở xây dựng Thành phố vào cuối tháng 6 này.

    Hữu Nghị