Đài tiếng nói nhân dân TPHCM
The Voice of Ho Chi Minh City People
  • Bạch thược – vị thuốc nhiều công dụng ít người biết

    (VOH) - Khi kể đến các dược liệu có tính an thần, bổ huyết thì không thể bỏ qua bạch thược. Đây là vị thuốc quý trong Đông y với nhiều tác dụng hỗ trợ chữa bệnh.

    Bạch thược là gì?

    Bạch thược còn có tên gọi khác là thược dược, mẫu đơn trắng, kim thược dược,…tên khoa học là Paeonia lactiflora Pall.

    Bạch thược là một loại cây thân thảo sống lâu năm. Cây có nhiều rễ to, rễ cây có màu nâu với phần mặt cắt màu vàng trắng hay hồng nhạt. Hoa cây bạch thược có nhiều cánh màu trắng với phần nhị vàng. 

    bach-thuoc-vi-thuoc-chua-benh-gi-voh-1

    Bạch thược còn được gọi là mẫu đơn trắng (Nguồn: Internet)

    Thành phần hóa học trong bạch thược

    Qua phân tích dược liệu bạch thược, người ta ghi nhận nó có những thành phần sau đây:

    • Paeoniflorin;
    • Flavon;
    • Tinh bột;
    • Chất nhầy;
    • Axit benzoic;
    • Một ít tinh dầu;
    • Tanin;

    Theo Đông y, bạch thược có vị đắng chua, tính hơi hàn, có tác dụng bổ huyết, liễm âm, bình can chỉ thống.

    Bạch thược có tác dụng gì?

    PGS.TS BS Nguyễn Thị Bay (Bệnh viện Đại học Y dược TPHCM) cho biết, bạch thược có tác dụng an thần, giảm đau, hòa huyết, dưỡng huyết, chống viêm, hạ thân nhiệt, chống oxy hóa…Với những tác dụng này, bạch thược thường được sử dụng trong các trường hợp sau đây:

    • Bạch thược có tác dụng làm dịu thần kinh nên giúp an thần rất tốt, thích hợp cho những người bị thần kinh căng thẳng, khó ngủ.
    • Paeoniflorin trong thược dược có khả năng ức chế cơ trơn của tử cung, ruột, dạ dày nên có tác dụng giảm đau bụng.
    • Nước sắc của bạch thược cũng có tác dụng chống viêm. Do đó, những trường hợp bị viêm nhiễm cũng có thể sử dụng bạch thược.
    • Người phụ nữ trong giai đoạn hành kinh, khi lượng progesterone tăng cao trong máu sẽ làm cơ thể giữ nước khiến chị em cảm thấy người nặng nề, thân nhiệt tăng. Sử dụng bạch thược lúc này sẽ giúp chị em hạ thân nhiệt hiệu quả.
    • Bạch thược có tác dụng bổ huyết nên rất thích hợp cho những người bị suy nhược cơ thể, mệt mỏi.

    Theo bác sĩ Bay, nếu muốn bổ huyết, bạn có thể hầm gà ác với bạch thược để ăn. Nếu muốn sử dụng các bài thuốc từ bạch thược thì bạn nên đến gặp thầy thuốc để thăm khám nhằm cấu tạo bài thuốc phù hợp với cơ địa của mình.

    bach-thuoc-vi-thuoc-chua-benh-gi-voh-2

    Bộ phận dùng của bạch thược chủ yếu là rễ củ (Nguồn: Internet)

    Một số bài thuốc có bạch thược

    Bạn có thể tham khảo một số bài thuốc chữa bệnh dưới đây từ bạch thược:

    • Bài 1: Trị chứng huyết hư mà kinh nguyệt không đều, hành kinh đau bụng

    Dùng 20g thục địa, 12g đương quy, 12g bạch thược, 6g xuyên khung. Sắc lấy nước uống.

    • Bài 2: Trị chứng hành kinh đau bụng

    Dùng 8g bạch thược, 8g đương quy, 8g hương phụ, 4g thanh bì, 4g sài hồ, 4g xuyên khung, 4g sinh địa, 3g cam thảo. Sắc lấy nước uống.

    • Bài 3: Trị chứng bắp thịt co rút đau buốt

    Dùng 16g bạch thược, 16g cam thảo. Sắc lấy nước uống.

    • Bài 4: Trị đau bụng lỵ

    Dùng 12g bạch thược, 12g hoàng cầm, 6g cam thảo. Sắc lấy nước uống.

    • Bài 5: Điều hòa khí huyết, thanh nhiệt giải độc

    Dùng 20g thược dược, 10g đương quy, 8g hoàng liên, 6g binh lang, 6g mộc hương, 8g đại hoàng, 6g cam thảo, 8g hoàng cầm, 2g quan quế. Sắc lấy nước uống.

    Lưu ý: Những bài thuốc trên đây chỉ mang tính chất tham khảo. Tùy vào cơ địa hàn hay nhiệt mà thầy thuốc có thể cấu tạo thêm hoặc gia giảm vài vị thuốc khác nhau. Vì vậy, khi muốn sử dụng bài thuốc từ bạch thược bạn nên đến gặp thầy thuốc để được tư vấn cụ thể.

    Bạn có thể nghe lại phần tư vấn trực tiếp của bác sĩ Nguyễn Thị Bay tại audio bên dưới:

    Đây là lý do vì sao nói đương quy là ‘nhân sâm dành cho phụ nữ’: Đương quy là vị thuốc trong Đông y và nó hiện diện nhiều trong các bài thuốc cổ phương kinh điển. Vậy đương quy có tác dụng gì đối với sức khỏe?
    Cây ích mẫu – vị thuốc cực tốt cho chị em phụ nữ: Ích mẫu là một một loại thảo dược quý trong y học cổ truyền có thể giúp trị được nhiều bệnh của phụ nữ. Tác dụng của cây ích mẫu có thể giúp hoạt huyết, thông kinh... và nhiều căn bệnh khác.

    Tham khảo:

    1. Bác sĩ Nguyễn Thị Bay - Chương trình Phòng mạch FM, phát sóng ngày 28/03/2020 - Đài Tiếng Nói Nhân dân TPHCM (Cập nhật ngày 22/05/2020)

    Người tổng hợp: kieunu

    Chuyên gia tư vấn: Nguyễn Thị Bay