Đài tiếng nói nhân dân TPHCM
The Voice of Ho Chi Minh City People
  • Đây là loại rau dại núi rừng từ thời chiến mang ‘tàu bay’ đến Y học hiện đại

    (VOH) - Rau tàu bay là một loại cây dại mọc ở nhiều nơi, nếu người ta không biết thì cho rằng đây là cây cỏ đơn thuần. Vậy cụ thể rau tàu bay có tác dụng gì? Hãy tìm hiểu ngay trong bài viết dưới đây.

    Mô tả về cây rau tàu bay

    Rau tàu bay (Gynura divaricata) hay còn gọi kim thất, là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Sở dĩ có tên gọi này là vì khi có gió thổi, các nhụy hoa khô mang hạt bay uốn lượn trong gió để khuếch tán nên được gọi là rau tàu bay. Và tên gọi này cũng chỉ có trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, vì kể từ thời kỳ này mới có “tàu bay”.

    1. Đặc điểm sinh học

    Rau tàu bay là loài cây thân thảo mập, có rãnh mọc đứng, cao khoảng 0.4 - 0.5 m nhưng cũng có thể tới 1 m. Rễ cái màu trắng hoặc nâu. Lá hình trứng dài, to, mỏng, mép có răng cưa to hoặc có khía, có mùi thơm. Hoa lưỡng tính, tự hình đầu, có màu hồng nhạt đến đỏ và đỏ nâu. Quả nhỏ, dạng hình thoi và có mào lông.

    1. Phân bố

    Cây rau tàu bay thường phân bố ở các vùng có khí hậu nhiệt đới, nhưng phần lớn Châu Á, Châu Phi. Ngoài ra, các nhà khoa học cũng phát hiện giống cây này mọc hoang ở một số bang của Mỹ, các đảo ở đông nam Địa Trung Hải, Quần đảo Cook,... Ở Việt Nam, cây thường được tìm thấy ở những nơi thoáng, len lỏi trong các cánh rừng hoặc bìa rừng.

    ban-da-biet-tat-tan-tat-rau-tau-bay-co-tac-dung-gi-chua-voh-1
    Rau tàu bay thường mọc hoang dại ở các cánh rừng (Nguồn:Internet)

    1. Phân loại khoa học

    Không nên nhầm lẫn cây rau tàu bay với một loài cây khác có tên là cỏ tàu bay (cỏ hôi, cây bơm bớp, cây cỏ Lào, cây cộng sản) có tên khoa học là Chromolarna odorata (L) King et Robinson. Đây là loài cây cũng phát tán hạt như cây rau tàu bay, lá xào ăn được nhưng rất hôi, chủ yếu dùng để làm thuốc.

    1. Hàm lượng dinh dưỡng có trong rau tàu bay

    Theo Bảng thành phần thực phẩm Việt Nam, hàm lượng dinh dưỡng có trong 100g rau tàu bay ăn được bao gồm các chất sau:

    Thành phần dinh dưỡng

    Hàm lượng

    Nước

    93.1g

    Năng lượng

    18Kcal

    74KJ

    Chất đạm

    2.5g

    Chất đường bột

    1.9g

    Chất xơ

    1.6g

    Canxi

    81mg

    Photpho

    25mg

    Vitamin C

    10mg

    Beta-caroten

    1700μg

     

    Dựa vào các số liệu ở bảng trên, chứng minh rau tàu bay là một trong số nhiều loại rau rừng cung cấp nhiều chất dinh dưỡng có lợi cho sức khỏe con người.

    Rau tàu bay có tác dụng gì?

    1. Dùng làm thực phẩm

    Rau tàu bay được biết đến trong các cuộc chiến tranh chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược. Đây là một trong những loài cây rừng chủ lực được chọn để thay rau xanh cho bộ đội dùng làm thực phẩm chống đói. Đọt non của loại rau này có thể luộc, nấu canh hoặc làm nộm trộn với hoa chuối. Vào thời bình, khi cả nước tiến hành xây dựng vùng kinh tế mới, rau tàu bay thường được xuất hiện nhiều trong các mâm cơm gia đình.

    ban-da-biet-tat-tan-tat-rau-tau-bay-co-tac-dung-gi-chua-voh-2
    Tác dụng của rau tàu bay được dùng làm thực phẩm vào thời chiến (Nguồn:Internet)

    1. Cung cấp dồi dào các loại vitamin

    Theo một số nghiên cứu hiện đại cho thấy, rau tàu bay còn cung cấp một số vitamin cần thiết cho cơ thể. Điển hình là các loại vitamin A, vitamin C, đây là những vitamin chứa hàm lượng dồi dào trong loại rau này. Chúng có tác dụng phòng và chữa được nhiều bệnh do đặc tính chống oxy hóa và khử các gốc tự do, từ đó giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh. 

    1. Ngăn ngừa táo bón

    Hàm lượng chất xơ phong phú trong rau tàu bay có tác dụng thúc đẩy kích thích nhu động ruột làm tăng co bóp để tống phân ra ngoài, giúp hạn chế được tình trạng táo bón. Do đó, người đang gặp triệu chứng táo bón có thể sử dụng rau tàu bay làm thuốc để chữa bệnh.

    1. Giúp giảm cân

    Cũng như các loại rau khác, chất xơ trong rau tàu bay cũng có tác dụng giảm cân hiệu quả. Nguyên nhân là do chất xơ sẽ khiến bạn cảm thấy no mà không cần nạp thêm calo, do đó giúp giảm cơn thèm ăn và phòng tránh được tình trạng thừa cân, béo phì.

    1. Chống côn trùng, trị vết rắn rết cắn

    Một tác dụng khác của rau tàu bay là công hiệu trong việc chống côn trùng, trị vết rắn rết cắn. Với cách làm đơn giản, người dân thường dùng rau tàu bay đem giã nhuyễn rồi đắp lên chỗ bị thương, sẽ giúp làm lành vết thương nhanh chóng.

    Lưu ý:

    • Để loại bỏ mùi hắc như xăng của rau tàu bay, khi nấu canh bạn nên lắng bỏ phần dầu thừa nổi trên mặt nước, rồi mới cho gia vị vào, thì sẽ thơm ngon;
    • Tuy có tên là rau nhưng thực tế nó chỉ là một loài cỏ dại, có thể ăn được như rau nhưng do có nguồn gốc hoang dại, còn nhiều độc tính. Do đó, bạn không nên sử dụng nhiều hoặc trồng làm rau;
    • Một vài ý kiến cho rằng, ăn nhiều và thường xuyên rau tàu bay sẽ bị thiếu máu và sỏi thận. Do đó, bạn nên phối hợp chấm nước mắm chanh hoặc làm rau trộn có chanh hoặc giấm để tăng hấp thu sắt tạo huyết sắc tố. Tốt nhất, bạn nên ăn thay đổi những món rau rừng khác. Tuy nhiên, những ý kiến này chưa được khoa học kiểm chứng.
    Tác dụng của rau nhút là gì? Rau nhút có điều trị bệnh được không?: Cây rau nhút là loại thảo dược được sử dụng để điều trị một số chứng bệnh thường gặp. Tham khảo tác dụng của rau nhút trong việc chữa bệnh dưới đây.
    Chỉ vài nắm lá cây rau dệu, bạn đã có ngay phương thuốc cầm máu, tiêu sưng, lợi tiểu ngay tại nhà!: Cây rau dệu là nguồn bổ sung dồi dào chất đạm, chất xơ và vitamin cho các bữa ăn hằng ngày. Ngoài ra, loại rau này còn có tác dụng trong điều trị một số bệnh thường gặp rất tốt.

    Tham khảo:

    1. Rau tàu bay - Bách khoa toàn thư mở Wikipedia ( Cập nhật ngày 09/06/2020 ).
    2. Trang 175 - Viện Dinh dưỡng (Bộ Y tế) - Sách Bảng thành phần thực phẩm Việt Nam - 2007 - Nhà xuất bản Y Học (Cập nhật ngày 09/06/2020).
    3. Theo BS. Phó Đức Thuần - Rau tàu bay và cỏ tàu bay - Trang Sức khỏe đời sống - Cơ quan ngôn luận Bộ Y tế ( Cập nhật ngày 09/06/2020 ).

    Người tổng hợp: Hồ Nguyễn Thảo Uyên