028.38225933 (Hotline) - 028 3822 1188 (FM 95.6) - 028 38291 357
dai-hoi-dai-bieu-hcm
Điện thoại: 028.38225933 - 028.38225934
Đường dây nóng bạn nghe đài: 028.3891 357 - 0948747571
Sự kiện:  Tin sức khỏe

Cây xấu hổ: ‘Nàng trinh nữ’ có tác dụng chữa bệnh xương khớp đến vị thuốc đa năng

(VOH) - Cây xấu hổ là loại thảo dược mọc hoang dại ở khắp mọi nơi trên nước ta. Tuy nhiên, tác dụng của cây xấu hổ trong điều trị bệnh hiệu quả của nó thì có lẽ không nhiều người biết.

Theo y học cổ truyền, cây xấu hổ có vị ngọt, hơi se, tính hơi hàn, có tác dụng trấn tĩnh, an thần, chống viêm, làm dịu đau, hạ áp, tiêu tích, lợi tiểu. Các nghiên cứu hiện đại cho thấy, cây xấu hổ có tác dụng ức chế thần kinh trung ương, chữa được chứng mất ngủ.

Đặc điểm của cây xấu hổ

Cây xấu hổ (tên khoa học: Mimosa pudica L.) còn gọi là cây trinh nữ, mắc cỡ, cây thẹn, hàm tu thảo, là một loại thực vật sống ít năm thuộc họ Đậu. Gọi là cây xấu hổ vì cây có điểm đặc biệt dễ nhận biết nhất khi chạm vào cây thì lá sẽ cụp rủ xuống. Loài cây có nguồn gốc từ Nam Mỹ và Trung Mỹ, nhưng giờ là một loài cỏ dại ở vùng nhiệt đới. Nó có thể được tìm thấy ở các quốc gia châu Á như Việt Nam, Thái Lan, Indonesia, Malaysia, Philippines và Jamaica. 

Là một cây nhỏ, cây xấu hổ thường mọc hoang thành bụi lớn ở những khu vực râm yên tĩnh, ít người sinh sống, dưới gốc cây. Bộ phận dùng làm thuốc là rễ và cành lá. Rễ được đào quanh năm, thái mỏng, phơi hoặc sấy khô. Cành lá thu hái vào mùa hạ, dùng tươi hay phơi khô.

tac-dung-cua-cay-xau-ho-con-gi-khac-ngoai-khac-che-benh-xuong-khop-voh-1
Cây xấu hổ là loài cây bụi mọc ở vùng hoang dại (Nguồn:Internet)

Thành phần hóa học của cây xấu hổ

Các bộ phận của cây xấu hổ có những thành phần hóa học sau:

  • Rễ: gồm các cấu trúc hình túi, chứa tới 10% Tannin. Nó còn tiết ra các hợp chất hữu cơ và lưu huỳnh như SO2, methylsulfinic acid, pyruvic acid, lactic acid, ethanesulfinic acid, propane sulfinic acid, 2-mercaptoaniline, S-propyl propane 1-thiosulfinate và thioformaldehyde. 
  • Lá: có chứa một lượng nhỏ chất tương tự như adrenalin. 
  • Hạt: có tiết ra chất nhày được cấu thành từ d-glucuronic acid và d-xylose.  

Cây xấu hổ còn chứa rocetin-dimethylester, tubulin và một loại dầu béo tương tự như dầu đậu nành và có thể có cùng công dụng, thành phần chất béo gồm có các acide panmitic 8,7%, stearic 8,90%, oleic 31,0%, linoleic 51%, linolenic 0,4%. 

Ngoài ra các nhà khoa học đã tách ra được một số Protein như Artin Protein - loại Hormon thực vật Tugorin là dẫn xuất của gallic acid 4-O-, có vai trò như một yếu tố làm cho lá hoạt động (gập, mở) theo chu kỳ và các chất Tubulin gồm α _Tubulin và β_Tubulin, có tác dụng điều hòa các chuyển động của lá xấu hổ, đã được phát hiện trong cây.

Tác dụng của cây xấu hổ qua các bài thuốc dân gian

Theo Đông y, hầu hết các bộ phận của cây xấu hổ đều được dùng làm thuốc. Trong đó cành và lá cây xấu hổ có vị ngọt, hơi đắng, tính lạnh, hơi độc; có tác dụng thanh can hỏa, an thần, tiêu tích, giải độc; thường dùng trong các bài thuốc dưỡng tâm, an thần, giải độc cho cơ thể. Rễ xấu hổ có vị chát, hơi đắng, tính ấm, có độc tố, có tác dụng chỉ khái, hóa đàm, hoạt lạc, hòa vị, tiêu tích…

  1. Chữa đau lưng, đau nhức xương khớp, chân tay tê bại

Để chữa đau lưng, đau nhức xương khớp, chân tay tê bại, bạn có thể dùng riêng hoặc phối hợp với các vị thuốc khác như sau:

  • Bài 1: Bạn dùng 30g rễ cây xấu hổ (thái mỏng, tẩm rượu, sao cho thơm) rồi sắc với 400ml nước, chia làm 2 lần trong ngày.
  • Bài 2: Bạn dùng rễ cây xấu hổ, hy thiêm, gai tầm xoọng, dây đau xương, thiên niên kiện, thổ phục linh, tục đoạn, dây gắm, kê huyết đằng, đồng lượng 12g, rồi đem sắc uống ngày 1 thang.
  • Bài 3: Bạn dùng rễ cây xấu hổ, rễ bưởi bung, rễ cúc tần, đồng lượng 20g; rễ đinh lăng, rễ cam thảo dây, đồng lượng 10g. Tất cả đem sắc uống ngày 1 thang hoặc có thể ngâm rượu.
  1. Hỗ trợ điều trị và dự phòng tái phát đau xương, thấp khớp, tê thấp

Để điều trị và phòng ngừa các cơn đau xương tái phát, bạn cũng có thể sử dụng rễ cây xấu hổ và rễ cây lá lốt, đồng lượng từ 15 - 20g khô, rồi đem sắc uống trong ngày. Hoặc bạn dùng nước sắc của 2 nguyên liệu này kết hợp với muối, rồi ngâm các khớp bị bệnh trong thời gian chừng 20 - 30 phút khi nước thuốc còn ấm.

tac-dung-cua-cay-xau-ho-con-gi-khac-ngoai-khac-che-benh-xuong-khop-voh-2
Tác dụng của cây xấu hổ giúp điều trị đau xương khớp (Nguồn:Internet)

  1. Thuốc tắm chữa viêm khớp

Bài thuốc từ cây xấu hổ còn có tác dụng chữa viêm khớp rất tốt. Bạn lấy 40-50g cây xấu hổ, 40-50g lá lốt, 20g lá long não, 15g quế chi, mỗi loại hoắc hương, tía tô, cây hy thiêm, lá ngải cứu, đơn tướng quân 30 - 40g. Bạn cho tất cả vào nồi, rồi thêm nước xâm xấp đun sôi cho đến khi có mùi thơm tỏa ra trùm vải kín. Sau đó, bạn để hơi nước thuốc ngấm vào bộ phận bị bệnh đến khi mồ hôi ra toàn thân thì dừng lại. Đối với bài thuốc này, bạn nên xông khoảng 10 - 15 phút mỗi ngày 1 lần. Mỗi liệu trình 2 tuần, sau đó nghỉ 1 tuần rồi làm tiếp liệu trình khác.

  1. Chữa suy nhược thần kinh, mất ngủ, trằn trọc

Ngoài tác dụng của cây xấu hổ giúp giảm đau xương khớp, bạn cũng có thể sử dụng dược liệu để chữa mất ngủ. Bạn cần dùng 15g cành lá xấu hổ, rửa sạch, cắt ngắn sao vàng, rồi sắc uống. Hoặc bạn có thể phối hợp với 15g cây nụ áo hoa tím, 30g chua me đất hoa vàng, 10g lạc tiên, 10g mạch môn và 10g thảo quyết minh. Tất cả đem sắc uống, dùng trong 7 - 10 ngày, mỗi ngày 1 lần. 

  1. Hỗ trợ điều trị viêm phế quản mãn tính

Bên cạnh đó, tác dụng của cây xấu hổ còn kể đến là công hiệu điều trị viêm phế quản mãn tính. Bạn cần chuẩn bị 100g rễ cây xấu hổ, sắc với 600ml nước, rồi chia làm 2 lần uống trong ngày, mỗi liệu trình 10 ngày.

  1. Chữa đầy bụng chậm tiêu

Để chứng đầy hơi khó tiêu giảm dần, bạn nên sử dụng bài thuốc từ cây xấu hổ. Bạn dùng 16g lá và cành xấu hổ, 12g thần khúc, 16g bạch thược và 16g mạch nha. Tất cả đem sắc uống trong 3 - 5 ngày, mỗi ngày 2 lần sau bữa ăn trưa và tối. 

  1. Chữa khí hư

Cây xấu hổ còn được sử dụng cho bài thuốc chữa khí hư rất hiệu quả. Bạn chỉ cần lấy rễ xấu cây hổ tươi đem giã rồi ép lấy nước uống trong ngày, mỗi ngày 3 lần, mỗi lần 2 thìa canh và sử dụng bài thuốc này trong một tuần.

Lưu ý: Các bài thuốc chỉ tốt và có tác dụng khi dùng liều lượng thích hợp, cây xấu hổ phải được rửa kỹ, chế biến sạch và đúng cách. Nếu dùng kết hợp cây xấu hổ với thuốc Tây hoặc dùng quá dài ngày có thể gây hại cho cơ thể. Tốt nhất nên có sự tham khảo và tư vấn của các thầy thuốc, bác sĩ chuyên khoa khi sử dụng.

Thực hư ‘lời đồn’ về tác dụng của cà gai leo giúp trị bệnh: Cà gai leo là thảo dược quý chữa bệnh gan rất hiệu quả. Ngoài ra, tác dụng của cà gai leo trị tán phong thấp, đau lưng, tiêu đờm, trừ ho, giảm đau, cầm máu, trị rắn cắn,...
Tác dụng của đẳng sâm và những cách dùng đẳng sâm để chữa bệnh: Đẳng sâm là 1 vị thuốc quý với nhiều công dụng chữa bệnh. Tác dụng của đẳng sâm được viết rất nhiều trong các tài liệu y học cổ truyền, trong nhiều trường hợp còn được dùng thay thế nhân sâm.
NGUỒN THAM KHẢO
  1. Trinh nữ - Bách khoa toàn thư mở Wikipedia ( Cập nhật ngày 25/04/2020 ).
  2. Theo Bác sĩ Nguyễn Thị Nga - Cây xấu hổ trị bệnh xương khớp - Trang Sức khỏe đời sống - Cơ quan ngôn luận Bộ Y tế ( Cập nhật ngày 25/04/2020 ).