Đài tiếng nói nhân dân TPHCM
The Voice of Ho Chi Minh City People
  • Nhân sâm nằm trong ‘tứ đại danh dược’ trong Đông y, nhưng có thể gây tử vong nếu sử dụng sai cách

    (VOH) - Nhân sâm là loại thảo dược quý hiếm có tác dụng dưỡng sinh trường thọ trong suốt nhiều thập kỷ. Tuy là loại thuốc bổ khí đầu vị, song nhân sâm không phải dùng cho mọi đối tượng đều được.

    Mô tả về nhân sâm

    Nhân sâm còn gọi tắt là sâm (tên khoa học: Panax ginseng) là một loài thực vật có hoa trong Họ Cuồng. Đây là một trong bốn loại thuốc quý (Sâm – Nhung - Quế - Phụ) của Đông Y từ hàng ngàn năm trước.

    Các bộ phận của cây nhân sâm phân làm nhiều loại: đại vĩ sâm là củ rễ chính, trung vĩ sâm là thân rễ phụ, tế vĩ sâm hoặc nhân sâm tu là những rễ bám nhỏ. Các loại này đều được dùng, ngay cả lá và cuống rễ cũng được sử dụng với những tính chất chỉ định cụ thể. Nhân sâm phân bố ở nhiều quốc gia khác nhau như Ấn Độ, Triều Tiên, Nhật Bản, Vùng Viễn Đông Nga, Vùng Bắc Mỹ (Hoa Kỳ) nhưng nổi tiếng nhất vẫn là Sâm Triều Tiên, Hàn Quốc. 

    tuong-tan-14-tac-dung-cua-nhan-sam-trong-y-hoc-hien-dai-va-co-truyen-voh-1
    Nhân sâm là vị thuốc bổ cho sức khỏe từ nghìn đời nay (Nguồn:Internet)

    Tác dụng của nhân sâm trong Y học hiện đại

    Theo Y học hiện đại, với thành phần có ít nhất 12 loại glucosid, 14 loại acid amine, các hợp chất phenol, flavonoid, phytosterol, các loại đường và sinh tố, acid nicotinic; các khoáng chất Na, K, Ca, Mg, Mn, Fe, Cu, Zn, G, nhân sâm mang đến nhiều lợi ích tuyệt vời cho sức khỏe. Những tác dụng của nhân sâm đã được khoa học ghi nhận bao gồm: 

    • Ngăn ngừa lão hóa, duy trì tuổi thanh xuân;
    • Giúp lưu thông tuần hoàn máu, tạo hồng cầu, chống thiếu máu, cân bằng huyết áp và chữa các bệnh về tim;
    • Thúc đẩy các quá trình sinh tổng hợp quan trọng, tăng cường khả năng miễn dịch, chống oxy hóa, làm chậm quá trình lão hóa, giúp cơ thể chịu đựng và vượt qua các điều kiện bất lợi bên ngoài (nóng, lạnh, tia bức xạ, hóa chất độc hại)...;
    • Tác dụng của nhân sâm có lợi cho người bị mất ngủ, cải thiện năng lực tinh thần, chống suy sụp, rối loạn thần kinh, giảm căng thẳng, tăng cường trí lực, rút ngắn thời gian phục hồi sau vận động quá độ;
    • Hỗ trợ cải thiện những rắc rối về sức khỏe tình dục ở nam giới;
    • Phòng xơ cứng động mạch, chữa đau dạ dày, ức chế khả năng mắc ung thư;
    • Kích thích tiết các dịch cơ thể, giảm cơn khát, ngừa bệnh tiểu đường;
    • Giải độc, ngăn ngừa kích ứng da, viêm da và các bệnh về da;
    • Bình thường hóa các chức năng hô hấp, chống lao và suyễn;
    • Cải thiện hệ thống tiêu hóa, tiêu chảy và táo bón.

    Một số bài thuốc từ nhân sâm trong Đông y

    Với vị ngọt hơi đắng, tính hơi ôn, trong Đông y, nhân sâm được sử dụng như một bài thuốc đại bổ nguyên khí, cố thoát, sinh tân, phục mạch, an thần ích trí. Được dùng trị chứng chân khí suy kém, mạch yếu, tim loạn nhịp, cơ thể mới ốm dậy, mệt mỏi, đoản hơi, đoản khí, chân tay lạnh, kém ăn, suy giảm trí nhớ, căng thẳng thần kinh, nóng trong người, háo khát, đái tháo, sinh lý yếu, trẻ nhỏ gầy yếu, chậm lớn.

    1. Bài thuốc ích khí cứu thoát khi bệnh nặng

    Tác dụng của nhân sâm sẽ phát huy hiệu quả trong trường hợp bệnh nặng, bệnh dài ngày, ra máu nhiều dẫn đến hôn mê, mạch đập chậm muốn ngừng. Với cách làm đơn giản, bạn chỉ cần chưng cách thuỷ nhân sâm, rồi dùng để uống trong ngày, bệnh sẽ mau khỏi. Hoặc bạn có thể kết hợp nhân sâm với phụ tử, đem sắc uống, giúp trị các chứng hư thoát nguy kịch kèm ra mồ hôi lạnh toát, rã rời chân tay.

    tuong-tan-14-tac-dung-cua-nhan-sam-trong-y-hoc-hien-dai-va-co-truyen-voh-2
    Tác dụng của nhân sâm phát huy hiệu quả trong trường hợp bệnh lâu ngày không khỏi (Nguồn:Internet)

    1. Bài thuốc bổ phổi dịu hen

    Bài thuốc từ nhân sâm còn có tác dụng trị các chứng hư ho hen, thở gấp hiệu quả. Bạn chỉ cần chuẩn bị nhân sâm và hồ đào, đem sắc đặc thành thuốc, dùng để uống trong ngày là được.

    1. Bài thuốc kiện tỳ cầm tiêu chảy

    Người suy nhược cơ thể, mệt mỏi, chán ăn, hay dẫn đến tiêu chảy kéo dài đều có thể sử dụng bài thuốc từ nhân sâm. Bạn chỉ việc đem sắc nhân sâm, bạch truật, bạch linh và cam thảo thành thuốc uống, sử dụng trong ngày.

    1. Bài thuốc sinh tân chỉ khát

    Bên cạnh đó, tác dụng của nhân sâm còn giúp hỗ trợ điều trị các bệnh nhiệt làm khô tân dịch, đái tháo đường làm họng khô miệng khát. Bạn chỉ cần sử dụng nhân sâm (tốt nhất nên dùng đảng sâm), kết hợp với mạch đông và ngũ vị tử, đem sắc uống, sẽ giúp tình hình bệnh cải thiện.

    Một số lưu ý khi sử dụng nhân sâm

    • Người bụng thường xuyên bị đầy trướng, căng tức, đau bụng, sôi bụng, phân nát, lỏng hoặc tiêu chảy không được dùng. Đặc biệt, nếu bị đau bụng, tiêu chảy, dùng nhân sâm có thể gây nguy hiểm đến tính mạng;
    • Người bị nôn mửa, trào ngược, tăng huyết áp cũng không nên dùng. Vì sâm lúc đầu có tác dụng tăng huyết áp, sau lại hạ. Do vậy nếu ở trạng thái tăng huyết áp dễ dẫn đến tai biến mạch máu não;
    • Phụ nữ trước ngày sinh cũng không nên dùng sâm;
    • Người hay mất ngủ nhưng sức khỏe yếu mà muốn dùng sâm nên dùng buổi sáng với liều lượng thấp, khoảng 2-3g/ngày;
    • Cần lưu ý không dùng lô sâm (đầu núm rễ củ sâm), vì có tác dụng gây nôn;
    • Không dùng đồng thời nhân sâm với củ cải (la bạc) hay vị lê lô, ngũ linh chi và dùng để pha trà đặc uống;
    • Tác dụng của nhân sâm giúp trẻ phát triển khỏe mạnh, giảm tình trạng biếng ăn, song không nên quá lạm dụng vì sẽ làm cho trẻ bị kích dục sớm.
    Sâm đại hành - một loại dược liệu có hình dáng 'giống củ hành' giúp bổ huyết, tiêu viêm: Sâm đại hành là loại thảo dược quen thuộc được sử dụng từ xưa đến nay. Vậy cụ thể tác dụng của sâm đại hành như nào mà được nhiều người yêu thích đến thế? Cùng tìm hiểu nhé!
    Vì sao đông trùng hạ thảo được cả Đông - Tây y xem là vị thuốc 'đỉnh cao' cho nam giới?: Đông trùng hạ thảo là dược liệu quý được cả Đông y và Tây y công nhận có những đặc tính cũng như công dụng diệu kỳ cho sức khỏe con người. Vậy đông trùng hạ thảo có tác dụng gì?

    Tham khảo:

    1. Nhân sâm - Bách khoa toàn thư mở Wikipedia ( Cập nhật ngày 03/06/2020 ).
    2. Nhân sâm - đại bổ nguyên khí, sinh tân, phục mạch - Trang Sức khỏe đời sống - Cơ quan ngôn luận Bộ Y tế ( Cập nhật ngày 03/06/2020 ).

    Người tổng hợp: Hồ Nguyễn Thảo Uyên