Đài tiếng nói nhân dân TPHCM
The Voice of Ho Chi Minh City People
  • Bài tập về Vinylaxetilen và các phương trình quan trọng của nó

    Vinylaxetilen là nguyên liệu chính để sản xuất cao su tổng hợp. Cùng tìm hiểu về công thức vinylaxetilen, phản ứng của vinylaxetilen với các hợp chất khác.

    Nguồn gốc Vinylaxetilen

    Ankin là những hợp chất hidrocacbon mạch hở trong phân tử có một liên kết ba C≡C. Trong các  các hợp chất chứa liên kết ba, axetilen có công thức  H-C≡C-H là ankin đơn giản nhất. 

    Khi ta cho hai phân tử axetilen cộng hợp với nhau bằng phản ứng Đime hóa với chất xúc tác là NH2Cl, CuCl ở nhiệt độ cao tạo thành một chất mới tên gọi vinylaxetilen: CH2=CH-C-C≡H (C4H4)(trong đó gốc CH2=CH- gọi là 1-ethenyl , hoặc vinyl) còn axetilen là các gọi tên của nhóm hidrocacbon chứa liên kết 3.

    Các phương trình hóa học của vinylaxetilen

    Phản ứng cháy:

    Giống như các hidrocacbon khác thì vinylaxetilen cũng bị oxi hóa hoàn toàn thành CO2 và H2O

    CH2=CH-CCH + 5O2 to 4CO2 + 2H2O

    Các phương trình hóa học của vinylaxetilen với H2 ,Br2, AgNO3 , KMnO4 , HCl.

    Ta thấy trong công thức phân tử axetilen có liên kết ba và cả liên kết đôi, với cấu tạo như vậy nó sẽ thể hiện tính chất như những phân tử có liên kết bội khác như phản ứng cộng với H2, HCl hay phản ứng với AgNO3, KMnO4,..

    Phản ứng với Br2

    CH2=CH-CCH + 3Br2  CH2Br-CHBr-CBr2-CHBr2

    Phản ứng cộng H2

    CH2CHCCH + H2 → CH2CHCHCH2

    Ngoài ra còn có thể cộng tiếp vào nối đôi còn lại hoặc có thể cộng hoàn toàn

    CH2CHCCH + 3H2 →CH3CH2CH2CH3 (butan)

    Phản ứng cộng HCl

    CH≡C-CH=CH2 + 2HCl →CH2=CCl-CHCl-CH3

    Phản ứng này viết theo tỉ lệ mol 1:2

    Ngoài ra còn có thể cộng tiếp vào nối đôi còn lại, tuân theo quy tắc MacCopnhiCop: phần dương của tác nhân tấn công vào C mang nối đôi chứa nhiều Hidro hơn.

    CH2=CCl-CHCl-CH3 +Br2→CH3-CCl2-CHCl-CH3

    Phản ứng oxi hóa không hoàn toàn

    Vinylaxetilen làm mất màu dung dịch thuốc tím KmnO4

    3CH2CHCCH + 2KMNO4 + 4H2O →6CH2CHO + 2MnO2 + 2KOH

    Phản ứng thế bằng ion kim loại bạc

    9CH2CHCCH + 12AgNO3 + 16NH3 → 12AgCCHCH2 + 12NH4NO3

    Phản ứng điều chế vinylaxetilen

    Khi cho axtilen tham gia phản ứng đime ta được vinylaxetilen :

    2CHCHCuCl,NH2Cl,100toC CH2=CHCCH 
    CH2=CHCCH+H2 CH2=CHCH=CH2 (đivinyl)

    Bài tập về Vinylaxetilen

    Câu 1: Nung nóng hỗn hợp X gồm 0,2 mol vinylaxetilen và 0,2 mol H2 với xúc tác Ni thu được hỗn hợp Y có tỉ khối hơi so với H2 là 21,6. Hỗn hợp Y làm mất màu tối đa m gam brom trong CCl4, Giá trị của m là:

    Hướng dẫn giải:

    CH2=CHCCH+H2 CH2=CHCH=CH2  CH2=CHCH=CH2 +H2 CH3-CH2CH2-CH3 
    mY = mX = 10,8g
    mY = 43,2g  nY = 0,25mol
    nH2 phản ứng = nX  nY = 0,15mol
    Bảo toàn liên kết pi:
    3nC4H4 = nH2 phản ứng + nBr2
     nBr2 = 0,45 mol
    mBr2 = 72 gam

    Câu 2 : Hỗn hợp khí X gồm 0,3mol H2 và 0,1 mol vinylaxetilen. Nung X một thời gian với xúc tác Ni thu được hỗn hợp khí Y có tỉ khối so với không khí là 1. Nếu cho toàn bộ Y sục từ từ vào dung dịch brom (dư) thì có m gam brom tham gia phản ứng.

    Hướng dẫn giải: tương tự câu trên, ta có

    CH2=CHCCH+H2 CH2=CHCH=CH2 

     CH2=CHCH=CH2 +H2 CH3-CH2CH2-CH3 

    mY = mX = 5,8g

    mY = 29g  nY = 0,2mol

    nH2 phản ứng = nX  nY = 0,2 mol

    Bảo toàn liên kết pi:

    3nC4H4 = nH2 phản ứng + nBr2

     nBr2 = 0,6 mol

     mBr2 = 96 g
    Vinylaxetilen là hidrocacbon có công thức đặc biệt khi vừa chứa liên kết đôi vừa chứa liên kết ba trong phân tử, vì thế nó thể hiện tính chất gần giống với ankin, lại gần giống anken, phản ứng với H2, AgNO3, KMnO4, HCl. Hi vọng qua bài viết các bạn có thể hiểu thêm tính chất của vinylaxetilen và giúp ích được trong việc giải bài tập hữu cơ. Ngoài ra các bạn có thể tham khảo các bài viết dưới đây để tìm hiểu sâu hơn về hóa học hữu cơ.

    Polyme là gì ? Định nghĩa, phân loại và tính chất của chúng. Polyme là hợp chất được sử dụng rộng rãi trong đời sống, vậy bạn có biết Polyme là hợp chất như thế nào và có tính chất ra sao không? Qua bài viết này, chúng tôi sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn. 
    Tổng hợp kiến thức về Benzen và đồng đẳng Tổng hợp kiến thức về hợp chất hóa học Benzen - chương trình hóa học cấp 3 - THPT

    Thu Quyên (tổng hợp)