Table of Contents
I. Hoán dụ
1. Khái niệm
Hoán dụ là biện tu từ, nhằm gọi tên sự vật, hiện tượng, khái niệm này bằng tên một sự vật, hiện tượng, khái niệm khác có quan hệ gần gũi với nó nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.
2. Các kiểu hoán dụ
a. Kiểu hoán dụ thứ nhất: Sử dụng hình ảnh 1 bộ phận để gọi cái toàn thể
“Bàn tay ta làm nên tất cả
Có sức người sỏi đá cũng thành cơm.”
(Theo Hoàng Trung Thông)
⇒ Hình ảnh bàn tay dùng để nói người lao động.
⇒ Mối quan hệ giữa 1 bộ phận và toàn thể.
b. Kiểu hoán dụ thứ hai: Sử dụng vật chứa đựng để nói về vật được chứa đựng
Áo nâu cùng với áo xanh
Nông thôn cùng với thị thành đứng lên
⇒ Nông thôn = Nhưng người ở nông thôn – nông dân
Thị thành = nhưng người ở thị thành – công nhân, trí thức,…
Nông thôn chứa những người nông dân bên trong nó
Thị thành chứa những người bên trong nó
→ Sử dụng vật chứa đựng để nói về vật được chứa đựng
c. Kiểu hoán dụ thứ ba: Sử dụng dấu hiệu của sự vật để gọi sự vật
Ví dụ:
“Ngày Huế đổ máu
Chú Hà Nội về
Tình cờ chú cháu
Gặp nhau Hàng Bè.”
(Theo Tố Hữu)
Từ “Huế” ở đây được sử dụng để chỉ những người sống tại Huế. Như vậy, giữa hình ảnh “Huế” và hình ảnh “người sống ở Huế” có mối quan hệ gần gũi giữa vật chứa đựng và vật bị chứa đựng (trong kiểu hoán dụ thứ 2)
Từ “đổ máu” khiến người đọc có thể liên tưởng tới chiến tranh. Như vậy, giữa 2 hình ảnh “đổ máu” và “chiến tranh” có mối quan hệ gần gũi giữa dấu hiệu của sự vật và với sự vật mang dấu hiệu.
d. Kiểu hoán dụ thứ tư: Sử dụng cái cụ thể để chỉ cái trừu tượng
Một cây làm chẳng nên non
Ba cây chụm lại nên hòn núi cao.
(Ca dao)
Từ “một” được sử dụng để người đọc liên tưởng tới sự riêng lẻ, cô đơn. Còn từ “ba” mang ý nghĩa số nhiều giúp người đọc liên tưởng tới sự đoàn kết. Sự liên hệ giữa “một” – sự riêng lẻ và “ba” – sự đoàn kết chính là vận dụng sử dụng cái cụ thể để nói về cái trừu tượng.
Biên soạn: GV Nguyễn Duy Tuấn
SĐT: 0945 441181
Đơn vị: Trung Tâm Đức Trí - 0286 6540419
Địa chỉ: 26/5 đường số 4, KP 3, P. Bình Hưng Hòa A, Q. Bình Tân, TP. HCM
Fanpage: https://www.fb.com/ttductri