Chạy đua phong trào học kỹ năng sống <br> Bài 1: Đa dạng hình thức truyền kỹ năng

(VOH) - Những năm gần đây, tình trạng trẻ em thụ động, không biết ứng phó trong những hoàn cảnh nguy cấp, không biết cách tự bảo vệ bản thân trước nguy hiểm, tìm kiếm sự giúp đỡ... ngày càng gia tăng luôn khiến các ông bố bà mẹ lo lắng. Có nhiều nguyên nhân khác nhau nhưng trong đó việc thiếu kỹ năng sống là nguyên nhân sâu xa nhất.

Lẽ đời, cái gì thiếu thì muốn lấp cho đầy, các bậc phụ huynh thi nhau đi tìm các lớp học kỹ năng sống cho con với mong muốn sau những lớp học này, con mình sẽ “biến” thành một người hoàn hảo. Đáp lại nguyện vọng đó, hàng loạt các lớp kỹ năng sống ra đời, "thượng vàng hạ cám” đều có đủ.

Lâu ngày mới gặp lại, điều đầu tiên mà cô bạn thân khoe với tôi là: "Bỏ ra một mớ tiền cũng không uổng. Thằng con trai nhà mình đã biết...gấp chăn mền, lại còn biết mời ba mẹ ăn cơm nữa, đi chơi đã biết xin phép". Vậy những điều cơ bản đó mọi bữa nó không biết hay sao? Không, giờ đi học mới biết. Những chuyện mà mỗi người hiển nhiên phải biết, tối thiểu đến vậy mà nay phải bỏ tiền, bỏ của ra mới biết. Lạ chưa! Hỏi ra mới hay, con của cô bạn vừa trải qua một lớp học kỹ năng sống. Một phong trào đang phổ biến và nở rộ vào dịp hè này. Ông Phạm Ngọc Tuyền - Giám đốc Nhà Thiếu Nhi TP nói:

Tại các trung tâm văn hoá ngoài giờ, các Nhà văn hoá thiếu nhi các lớp dạy kỹ năng sống cho trẻ lại đang hoạt động hết sức rầm rộ, với số lượng trẻ đăng ký theo học rất đông. Dẫn đầu về số lượng học viên và nhận được nhiều sự đồng thuận của phụ huynh là chương trình Học kỳ hè quân đội, chương trình “Hi! Teacher” của Trung tâm văn hoá Thanh thiếu niên miền Nam với hơn 3000 em đăng kí học từ đầu hè đến giờ. Mặc dù học phí cho mỗi khoá học không nhỏ, nhưng những hình ảnh về sự chịu đựng gian khổ, sự tiến bộ trong hành vi nhận thức của mỗi học viên khi khóa học kết thúc đã khiến cho chương trình trở nên “đắt hàng”. Có lẽ do nhận thấy sức thu hút của mô hình này, mới đây một số doanh nghiệp đã nhảy vào cuộc sản xuất chương trình cũng với tên gọi “Học kỳ quân đội”. Nhận định về vấn đề này, bà Trần Thị Kim Liên- Phó giám đốc trung tâm Thanh thiếu niên miền Nam cho rằng:

Tại Nhà văn hoá Thanh Niên thì sôi động với các chương trình như: “Teen năng động@.com”; chương trình “Thanh niên Việt Nam, biển đảo Việt Nam”, khóa học “Chúng con đã trưởng thành” thu hút hàng ngàn học viên đăng kí tham gia. Không ít các đơn vị tư nhân cũng không dại gì bỏ qua mảnh đất màu mỡ này nên một loạt các lớp học kỹ năng sống có tên gọi rất “kêu” ra đời như: “Tôi là người giỏi” “Tôi học người hoàn hảo”, “Tự tin với chính mình” của Công ty Giáo dục Giá trị sống La Bàn Đỏ; Trường Quản trị cuộc đời LiMA, Trung tâm Tân Việt Thế Giới. Không chỉ có các lớp học trực tiếp, mà trên Internet trong các trang mạng xã hội cũng đã xuất hiện các lớp dạy về kỹ năng sống…Có thể nói, Kỹ năng sống đang được nhắc đến ở mọi nơi, như một điều gì đó mới mẻ vừa xuất hiện trong đời sống xã hội.

Nghe bạn bè kháo nhau về lợi ích của những lớp học đặc biệt này, vợ chồng chị Nguyễn Thu Hiền - Q Thủ Đức cũng bấm bụng bỏ ra một khoản tiền không nhỏ cho 2 cậu con trai - mà theo lời anh chị thì quậy hết chỗ chê - đi học. Chị Hiền chia sẻ:

Đó cũng là suy nghĩ của rất nhiều bậc phụ huynh khi đưa con em mình đến các lớp học đặc biệt này. Người đứng bên lề của phong trào này thì thốt lên: Kỹ năng sống là cái gì mà thiên hạ thi nhau đổ tiền đổ của đi học? Các kỹ năng ấy ở trong mỗi nhà chứ tìm ở đâu? Ba mẹ sống thế nào, dạy con thế nào? Đó là kỹ năng sống "tự nhiên, di truyền", nói câu nôm na là nếp nhà, ông bà xưa để lại rất nhiều. Vậy mà thời này, con cháu “ vội vội vàng vàng” thế nào lại đánh mất, để rồi chạy đua đi đóng không ít tiền xin học cho con. Chuyên gia tâm lí Ngô Minh Tuấn nói:

Tuy nhiên, theo chuyên gia tâm lý Trần Thị Xuân Nguyệt thì chúng ta nên có cái nhìn thoáng hơn, vì có một thực tế là việc giáo dục toàn diện cho học sinh, trong đó có Kỹ năng sống ở nước ta còn rất hạn chế. Các trường học dường như chỉ quan niệm dạy kiến thức chứ chưa dạy các em thái độ, cách ứng xử trong các mối quan hệ. Vì vậy rất nhiều điều cần cho cuộc sống trẻ không được học. Chuyện học sinh ẩu đả rồi đưa lên mạng cho thấy nhiều cha mẹ nói rằng thương yêu con cái nhưng đã thể hiện không đúng cách. Các bạn trẻ thiếu tự tin nhưng lại thừa tự ái, sẵn sàng lao vào “choảng” nhau”... Có một vấn đề khiến không ít người băn khoăn nữa là, hiện nay Kỹ năng sống chưa được đưa vào chương trình chính khóa nên các trung tâm cũng không có sự thống nhất về nội dung và chương trình học. Chương trình “Học kỳ trong quân đội”, “Hi! Teacher” được xây dựng trên các nhóm hoạt động: vượt áp lực nhóm, rèn luyện bản thân, và bảo vệ môi trường sinh thái; Trung tâm Tân Việt Thế Giới dạy trẻ cách giao tiếp tự tin... Trường Quản trị cuộc đời LiMA có chương trình “Tôi khám phá tôi”…một số trung tâm khác thì hướng đến chủ đề tìm hiểu về hòa bình, tình yêu thương, lòng khoan dung... Chương trình khác nhau nên học phí cũng mỗi nơi mỗi khác, từ vài trăm ngàn cho đến hàng chục triệu đồng tùy theo lớp học.

Có một câu chuyện rất hay về việc giáo dục kỹ năng sống rằng: Ông Bà cựu tổng thống Mỹ Clinton hiểu hơn ai hết rằng khi tham gia vào sàn đấu chính trị, họ sẽ phải chịu rất nhiều áp lực, chỉ trích, bôi nhọ từ vô số đối thủ. Với một đứa trẻ thì đó là điều rất khủng khiếp nên họ đã đặt con mình ngồi bên cạnh và đóng vai thành những đối thủ chính trị đang “ khẩu chiến” như thật. Cô bé đã có lúc phải thét lên vì quá sợ hãi. Nhưng chính nhờ sự chuẩn bị này, người ta chứng kiến một cô bé Chelsea rất vững vàng trước những biến cố của đời sống gia đình. Đó chính là hiệu quả của việc chuẩn bị cho con cái tinh thần, kỹ năng đối mặt với những thử thách của cuộc sống. Song, không phải bậc phụ huynh nào cũng nhận ra điều này. Và đó chính là điểm yếu để hàng loạt các Trung tâm, các đơn vị tư nhân…nhào vào mở các lớp kỷ năng sống mà thực hư của chất lượng các lớp này ra sao, còn phải bàn nhiều.