Trong đề án đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục đào tạo sau năm 2015 của Bộ Giáo
dục - Đào tạo, sự thay đổi căn bản nhất chính là chuyển đổi từ nền giáo dục nặng
về truyền thụ kiến thức sang hình thành và phát triển năng lực, phẩm chất học
sinh. Không chờ đến năm 2015, ngay từ kì thi tốt nghiệp THPT năm 2014, Bộ GD-ĐT
đã lựa chọn thi cử là khâu đột phá, then chốt để đổi mới căn bản, toàn diện giáo
dục - đào tạo. Tuy diễn ra gấp rút và còn nhiều băn hoăn trước kì thi nhưng các
trường đã thích nghi với nhiều đổi mới trong kì thi tốt nghiệp THPT năm nay.
Khác với những năm trước, thời điểm công bố các môn thi tốt nghiệp thì trường nào cũng thành lò luyện ráo riết ôn tập cho thí sinh. Năm nay học sinh chọn môn thi theo sở trường và khối thi đại học nên hứng thú học tập, đây là điều dễ nhận thấy nhất trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm nay:
Bên cạnh việc giảm bớt môn thi, cho thí sinh lựa chọn môn thi thì cấu trúc thi cũng thay đổi để tránh học gạo bài. Năm nay, đề thi không yêu cầu nặng về việc phải nhớ sự kiện một cách máy móc mà các em cần vận dụng linh hoạt kiến thức để làm bài thi. Thầy Nguyễn Văn Cải, Phó hiệu trưởng trường THPT Quang Trung nhận định: “Hướng đổi mới như thế này tôi cho là tích cực, ban đầu dư luận băn khoăn hướng đổi mới ra đề năm nay có vội vàng quá không nhưng qua cách ra đề, tôi thấy hợp lý và là hướng cải tiến tốt”.
Lâu nay thi cử nặng về kiểm tra kiến thức thuộc lòng nên giáo viên cũng không thể hăng hái đổi mới vì nếu sa đà một chút là cháy giáo án. “Thi gì học nấy”, đổi mới kiếm tra đánh giá từ Bộ GD-ĐT sẽ làm thay đổi cách dạy cách học, giáo viên mạnh dạn dạy theo hướng mở, khơi gợi sự hứng thú, khả năng sáng tạo và tư duy độc lập cho học sinh. Sẽ có thời gian cho những câu chuyện ngoài trang sách để hun đúc lòng yêu nước cho học sinh, là thời gian để học sinh trình bày, phản biện một vấn đề trước mọi người….
Cô Triệu Thị Huệ, giáo viên trường THPT chuyên Lê Hồng Phong bày tỏ: "Đề thi này sẽ khiến cho học sinh, giáo viên đặc biệt là giáo viên định hướng cho các em tránh lối học mòn cũ, các em chủ động nói lên ý kiến của mình, vận dụng kiến thức vào làm bài cũng như cuộc sống sau này".
Còn đối với các hội đồng, năm nay khâu tổ chức thi thật sự là một thử thách đối với các trường. Nếu như những năm trước, các trường chỉ tổ chức thi 6 môn thì năm nay phải tổ chức 8 môn thi. Đây cũng là năm đầu tiên Bộ GD-ĐT tổ chức thi ba môn/ngày, trong đó có 3 buổi thi hai môn, công việc hội đồng thi vất vả hơn trong khâu sắp xếp cho các thí sinh thi môn trước và môn sau trong cùng một buổi.

Khác với mọi năm, năm nay Sở GD-ĐT trao quyền cho các hội đồng thi căn cứ vào tình hình thực tế của mình bố trí giám thị coi thi, sắp xếp di chuyển giữa hai ca thi sao cho thuận lợi nhất cho thí sinh. Cô Đặng Thị Yến, chủ tịch Hội đồng coi thi trường THPT Gia Định cho biết: “Sở GD-ĐT giao cho Chủ tịch hội đồng thi quyết định số lượng giám thị coi thi, nhân viên phục vụ hội đồng thi sao cho đảm bảo tốt nhất, sắp xếp trật tự, đảm bảo nghiêm túc nhất”.
Một số môn thi như Địa, Sử có rất ít thí sinh dự thi nhưng các Hội đồng thi vẫn duy trì phòng thi riêng, không ghép thí sinh giữa các hội đồng thi. Như vậy Hội đồng thi vẫn phải huy động lãnh đạo hội đồng, giám thị phòng thi, thanh tra, bảo vệ, nhân viên y tế, cán bộ an ninh khá tốn kém và lãng phí… Ông Huỳnh Phú Cường, chủ tịch hội đồng coi thi trường THPT Trưng Vương nêu ý kiến: “Môn Sử cũng tương đối ít, nếu ghép lại thì nhân sự hội đồng cũng giảm lại nhưng đặt ra thí sinh di chuyển có thuận lợi không, qua thực tế kì thi này thì Bộ GD-ĐT sẽ xem xét”.
Trong một kỳ thi dù được đánh giá là nhẹ nhàng cho thí sinh nhưng tính nghiêm túc, trung thực vẫn đặt lên hàng đầu.Về các biện pháp đảm bảo chính xác kết quả thi phản ánh thực chất dạy và học, ông Nguyễn Tiến Đạt, Phó Giám đốc Sở Giáo dục - Đào tạo TPHCM cho biết: “Công tác coi thi hết sức quan trọng, bảo đảm coi thi nghiêm túc, Sở GD-ĐT kiểm tra thẩm định lại đảm bảo kết quả học tập lớp 12 đảm bảo nghiêm túc công bằng, năm nay khâu chấm thi lượng môn nhiều hơn tổ chức khoa học đảm bảo đúng tiến độ, chính xác, đúng quy chế”.
Cả xã hội đang hồi hộp chờ đợi kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT năm nay có những diễn biến gì bất ngờ, lẫn "bất thường" hay không, nhất là trong bối cảnh râm ran có tiêu cực xảy ra tại một số địa phương trong kỳ thi vừa qua. Đồng thời, năm nay điểm thi thay vì có ý nghĩa quyết định tất cả thì chỉ chiếm 50%, còn lại là điểm trung bình học lực lớp 12.
Như vậy, với việc ra đề thi trong phạm vi kiến thức phổ thông và cách tính điểm tốt nghiệp có thêm điểm quá trình học tập hy vọng kết quả năm nay vẫn công bằng, chính xác hơn. Nhưng quan trọng hơn cả, kì thi năm nay lại được tổ chức nhẹ nhàng, giảm áp lực hơn hẳn cho thí sinh và cả trong quá trình ôn thi. Chúng ta kì vọng với những thay đổi tích cực, giáo dục đào tạo sẽ khởi sắc trong những năm tiếp theo không chỉ trong thi cử mà còn trong dạy và học.

