Lời cảnh tỉnh đối với cơ quan quản lý xuất bản

Sách “Bé làm quen với chữ cái” (NXB Đại học Sư phạm) được khẩn trương thu hồi. Ảnh minh họa: Vietnamplus

Những sai sót liên tiếp được phát hiện trong thời gian vừa qua khiến nhiều người không khỏi nghi ngại, phải chăng việc biên dịch và xuất bản sách nước ngoài đang bị thả nổi? Phải chăng các NXB đang chạy theo lợi nhuận mà quên đi nhiệm vụ chính của mình là tuyên truyền giáo dục đối với người đọc? Để tìm câu trả lời từ phía cơ quan quản lý, phóng viên Đài TNND TPHCM đã có cuộc trao đổi với ông Chu Văn Hòa - Cục trưởng Cục Xuất bản xung quanh vấn đề này.

PV: Thưa ông, nhận định của ông như thế nào khi mà liên tiếp trong thời gian gần đây, 5 đầu sách dành cho thiếu nhi xuất bản ở nước ta mắc sai sót trong việc in ấn nội dung, hình ảnh như vừa nêu?

Ông Chu Văn Hòa: Trước hết, đứng ở góc độ cơ quan quản lý nhà nước, tôi xác định đây là những sai phạm. Nếu là một xuất bản phẩm nhập khẩu từ nước ngoài, qua quá trình nhập khẩu bản quyền thì việc biên tập để phù hợp với thuần phong mỹ tục, phù hợp những quy định của pháp luật VN phải được thực hiện đúng quy định, nhưng các ở đây các NXB đã không thực hiện nghiêm. Thứ hai, trong các trường hợp minh họa, do khâu biên tập không tuân thủ đúng quy trình, không tuân thủ pháp luật đã để xảy ra sai sót trong quá trình biên tập, dẫn đến những hậu quả xã hội mà cả cộng đồng dư luận không đồng tình.

PV: Ở đây, trách nhiệm của NXB và cơ quan quản lý là Cục Xuất bản được xác định như thế nào qua sai sót này? Đến nay, vụ việc được xử lý ra sao, thưa ông?

Ông Chu Văn Hòa: Đây là những sai sót nghiêm trọng. Đây không thể xem là những sai sót mang tính chất rút kinh nghiệm được mà cần phải có những xử lý nghiêm khắc. Trong luật định của chúng ta đã quy định rất rõ nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm của Giám đốc, Tổng biên tập các NXB trong quá trình xuất bản Xuất bản phẩm và quá trình liên kết với các đối tác liên kết. Có thể nói, đây là những bài học xương máu đối với tất cả Giám đốc, Tổng biên tập trong ngành xuất bản và cũng đưa ra những lời cảnh tỉnh đối với cơ quan quản lý như chúng tôi để có những giải pháp, hạn chế tối đa những sai sót này. Từ đó, cần phải chăm lo, giáo dục, đào tạo đối với đội ngũ biên tập viên, cán bộ quản lý, bồi dưỡng, nâng cao ý thức về chính trị đối với cán bộ quản lý cũng như biên tập viên các NXB. Hiện nay, cơ quan quản lý nhà nước đã xác định rõ mức độ vi phạm. Các NXB đã xác nhận sai sót đó. Chúng tôi đã yêu cầu các NXB có các giải pháp kịp thời như: ngừng phát hành, tiến hành thu hồi và xem xét trách nhiệm cá nhân. Các bước này cũng đã được tiến hành và chúng tôi đã hoàn tất hồ sơ, gửi sang thanh tra Bộ để đơn vị này xử lý theo quy định của pháp luật.

PV: Những đầu sách này được xuất bản từ lâu, như cuốn Trắc nghiệm trí tuệ toàn diện dành cho trẻ của NXB Mỹ thuật, phát hành 2010 nhưng chỉ mới được phát hiện gần đây, tại sao ta không phát hiện sớm hơn việc này khi sách nộp lưu chiểu?

Ông Chu Văn Hòa: Quy định của pháp luật là Nhà nước không kiểm duyệt tác phẩm, không kiểm duyệt việc xuất bản mà giao quyền đó cho các NXB. Như vậy, chịu trách nhiệm trước pháp luật là các Giám đốc và Tổng biên tập các NXB. Khi xuất bản phẩm ra đời, trước mắt hay lâu dài, bất cứ khi nào phát hiện ra sai sót thì Giám đốc, Tổng biên tập đó phải chịu trách nhiệm trước pháp luật. Việc nộp lưu chiểu, đăng ký xuất bản không chỉ phục vụ cho việc kiểm tra mà còn phục vụ cho nhiều mục đích khác trong công tác quản lý nhà nước. Trong một năm, chúng ta có 300.000 đầu sách với 300 triệu bản sách, việc nộp lưu chiểu, kiểm tra nộp lưu chiểu là kiểm tra tầng 2. Cơ quan quản lý nhà nước chỉ kiểm tra xác suất chứ không thể kiểm tra tất cả. Trách nhiệm đó thuộc về cá nhân, các NXB. Trong trường hợp này không thể đổ lỗi cho cơ quản quản lý nhà nước là đã nộp lưu chiểu rồi mà không thấy nói gì. Như vậy là không phải. Nộp lưu chiểu và đăng ký xuất bản là để phục vụ cho nhiều công tác khác trong quản lý. Còn chịu trách nhiệm trước pháp luật đã ghi rõ, đó là quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của NXB trước xã hội.

PV: Từ trước đến nay, chúng ta luôn khuyến khích thu hút các nguồn lực tham gia vào hoạt động xuất bản, thực tế thì các đơn vị tư nhân đã tham gia rất lớn trên lĩnh vực này. Tuy nhiên, nếu nhìn nhận khách quan, ông thấy họ đã làm tốt vài trò và trách nhiệm của mình hay chưa, thưa ông ?

Ông Chu Văn Hòa: Việc chúng ta huy động nguồn lực xã hội vào lĩnh vực xuất bản đi đúng với quy luật. Chúng ta không thể chỉ dùng ngân sách Nhà nước, trong khi ngân sách nước ta còn quá eo hẹp, để chăm lo cho sự nghiệp xuất bản, mà phải huy động nguồn lực tổng thể. Nhà nước, nhân dân, các nguồn lực của các thành phần kinh tế tham gia vào hoạt động xuất bản mới đáp ứng được nhu cầu của quần chúng nhân dân. Đường lối mở cửa, huy động các nguồn lực là chủ trương đúng đắn. Tuy nhiên, đồng thời với việc mở ra đó, rất nhiều doanh nghiệp đã đóng góp cho xã hội thì cũng có những đơn vị, những 

PV: Cảm ơn ông.