Nhân lực công nghệ thông tin - vẫn chênh lệch cung cầu

(VOH) - Đến năm 2010, Việt Nam phấn đấu đạt trình độ trung bình khá trong khu vực ASEAN về phát triển và ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông. Đây là mục tiêu của Dự thảo chiến lược phát triển công nghệ thông tin và truyền thông của Việt Nam vừa được Bộ Bưu chính viễn thông công bố mới đây. Tuy nhiên sự chênh lệnh cung cầu nguồn nhân lực công nghệ thông tin ở nước ta hiện nay thể hiện khá rõ.

Trong lĩnh vực công nghệ thông tin nhu cầu về nguồn nhân lực là rất lớn. Nguồn nhân lực này góp phần quyết định thành công và chất lượng của ngành, nhất là công nghệ phần mềm và công nghệ bổ trợ. Hiện tại thành phố HCM có rất nhiều khu công nghiệp và tất cả các khu công nghiệp này cần công nghệ thông tin để quản lý những công việc đơn giản nhất từ dây chuyền sản xuất cho đến các công việc phức tạp như: chế tạo chíp, mạch điện tử và các hệ thống ngân hàng …

Ảnh minh họa.

Nhu cầu xã hội cao, đặc biệt là nhu cầu về nhân lực có chất lượng, nhưng để làm được ngay công việc, làm được ngay công nghệ phần mềm đang triển khai là rất hiếm. Số liệu của bộ thông tin truyền thông cho thấy, cả nước có trên 277 trường đại học, cao đẳng và trung cấp hầu như đều có đào tạo ngành công nghệ thông tin. Cụ thể một vài chỉ tiêu tuyển sinh của các trường đại học năm 2012 như sau: đại học FPT 2.000 sinh viên, khoa học tự nhiên khoảng 750 sinh viên, đại học CNTT trên 700…nhìn chung các chỉ tiêu của trường hầu như đều tăng trưởng qua mỗi kỳ tuyển sinh. Như vậy, số lượng đầu ra của sinh viên là rất lớn, nhưng trong số đó chất lượng thực sự có thể đáp ứng được nhu cầu công việc lại có tỉ lệ phần trăm không tương xứng với đầu ra, tức là có hàm lượng tương đối rất nhỏ sử dụng được ngay cho năng lực công nghệ thông tin.

Ông Nguyễn Quang Bình - hiệu trưởng trường Trung cấp nghề Bách Khoa Aptech cho rằng “để hạn chế lãng phí của xã hội về nguồn đào tạo nhân lực công nghệ thông tin này thì chúng ta nên phân cấp ra". Ví dụ trong một dây chuyền sản xuất có rất nhiều kỹ sư giỏi để hoạch định chiến lược, để thiết kế quy trình, nhưng bên cạnh đó cũng cần có nhiều những công nhân lành nghề về công nghệ thông tin làm một công việc nào đó trong dây chuyền. Vì nếu xã hội đào tạo toàn kỹ sư, đào tạo toàn những người tốt nghiệp đại học cao đẳng thì chúng ta sẽ thừa về nhân lực cấp cao, nhưng nguồn lực đó thực tế không nhiều, không chuyên sâu về một lĩnh vực nào đó, thì không thể làm được công việc cụ thể. Như vậy ta nên phân cấp để có được nguồn lao động chất lượng”.

Trên thực tế hiện nay cả nước có khoảng 250.000 kỹ sư công nghệ thông tin gồm công nghiệp phần mềm, phần cứng, dịch vụ và nội dung số, tốc độ tăng trưởng trung bình vẫn từ 25-35%, tuy nhiên, chỉ có khoảng 13% chuyên gia cung cấp các giải pháp tổng thể, chuyên gia có thể thiết kế hệ thống, phần mềm. Về hướng giải quyết vấn đề này, ông Nguyễn Quang Bình nêu ý kiến:

 

Trên thực tế, số lượng lao động trong lĩnh vực này chúng ta có thừa không chỉ riêng TP.HCM mà trên cả nước, nhưng để kiếm lao động có chất lượng đáp ứng yêu cầu thực tế hiện nay quả là khan hiếm. Trong vài năm trở lại đây, nhiều tập đoàn lớn đầu tư tại VN có nhu cầu tuyển dụng cao về nguồn nhân lực này. Do cung không đủ cầu, nên nhiều doanh nghiệp đua nhau “săn lùng” chất xám đã đẩy thị trường nhân lực VN trở nên khan hiếm. Nhiều trung tâm đào tạo ngắn hạn thi nhau thành lập để cung ứng lao động mà quên đi chất lượng, kết quả giống như “bán lúa non”, doanh nghiệp phải đào tạo lại và người tài thì về nơi có thu nhập cao và điều kiện tiếp cận tốt hơn. “Cuộc chiến” nhân lực lại âm thầm diễn ra trên thị trường này. Đây là điểm trăn trở chung của các doanh nghiệp. Ông Ngô Hùng Phương,Tổng giám đốc CSC Việt Nam chia sẻ với các doanh nghiệp:

 

Trái ngược lại với ý kiến của các doanh nghiệp đang cần nhân lực công nghệ thông tin, tiến sĩ Trương Bá Hà, giảng viên của Đại học Khoa học tự nhiên cho rằng “Nếu yêu cầu sinh viên mới ra trường mà làm được ngay công việc là quá tham lam, ở trường chỉ cần đào tạo những kiến thức cơ bản, những kiến thức hàn lâm, vì bản thân ngành công nghệ thông tin là ngành phát triển nhanh chóng cần phải cập nhật thường xuyên, chỉ có những sinh viên được đào tạo bài bản mới có thể tiến xa đáp ứng yêu cầu công việc. vấn đề còn lại thì doanh nghiệp phải tự đào tạo thêm, chứ không nên trông chờ”. Tiến sĩ Trương Bá Hà, nhấn mạnh:

 

Nhu cầu nhân lực vẫn cao, cung ứng nhân lực vẫn tăng, nhưng lại thiếu điểm giao nhau giữa cung và cầu để đạt điểm cân bằng. Ở khía cạnh vĩ mô, các ngành, doanh nghiệp vẫn chưa dự báo được nhu cầu sử dụng nhân lực của mình, do đó đáp để đáp ứng nguồn nhân lực sẵn sàng cho công việc là rất khó. Tiến sĩ Hà cho rằng cần một cổng thông tin về nhân lực liên kết giữa cơ sở đào tạo, doanh nghiệp, các ngành các cấp….mới mong giải quyết vấn đề nhân lực công nghệ thông tin hiện nay.