Tìm hiểu về virus cúm A phân tuýp H1N1

(VOH) - Trong tháng 4/2009, một ổ dịch H1N1 đã làm chết hơn 140 người ở Mexico và tính đến 27/4/2009, dịch nài đã lây nhiễm cho hơn 1.800 người khác trên thế giới. Trung tâm dịch bệnh Mỹ (CDC) đã cảnh báo có khả năng ổ dịch phát triển thành một đại dịch.

Tìm hiểu về virus cúm A phân tuýp H1N1

Virus H1N1 là một phân tuýp của virus cúm A, trong đó H đại diện cho protein Hemagglutinin và N đại diện cho protein Neuraminidase. Virus H1N1 đã đột biến thành một số dòng bao gồm dòng cúm Tây Ban Nha mà hiện nay đã biến mất trong tự nhiên, dòng cúm nhẹ trên người, dòng cúm heo địa phương và một số dòng khác trên gia cầm. Một biến thể của H1N1 là nguyên nhân của đại dịch cúm Tây Ban Nha đã làm chết khoảng từ 50 đến 100 triệu người trên thế giới trong hai năm từ 1918 đến 19l9. Và một biến thể khác vẫn còn tồn tại trên quần đàn heo.

Ngày nay, dòng H1N1 thể độc lực nhẹ vẫn còn tồn tại trong tự nhiên, và nguyên nhân của khoảng 50% các trường hợp nhiễm cúm trong năm 2006. Khi so sánh virus cúm năm 1918 với virus cúm năm 2005, đã ghi nhận nó có sự thay đổi khoảng 25 đến 30 trong 4.400 acid amin của virus H1N1. Những thay đổi này đủ để chuyển một virus cúm gia cầm thành một dòng có thể dễ lây lan trên người.

Về lịch sử, cúm Tây Ban Nha là một dòng cúm mạnh bất thường và chết người, là một bệnh nhiễm virus chết hàng chục triệu người, là một trong những đại dịch chết người nhiều nhất trong lịch sử gần đây của loài người. Virus cúm H1N1 tương tự virus cúm gia cầm ngày nay như H5N1 và H5N2. Cúm Tây Ban Nha H1N1 giống như H5N1, gây ra một cơn bão chất cytokine trong cơ thể. Khi virus nhiễm vào tế bào phổi, dẫn đến sự kích thích quá mức hệ thống miễn dịch qua sự giải phóng chất cytokine bùng lên đột ngột trong mô phổi. Điều này làm bạch cầu leukocyte đi chuyển tập trung đến phổi, là nguyên nhân làm phá vỡ cấu trúc mô phổi và xuất tiết dịch vào phổi và làm bệnh nhân khó thở. Do lây nhiễm tự nhiên, con người với một hệ thống miễn dịch bình thường khoẻ mạnh như thanh niên trẻ đã mẫn cảm nhiều hơn với bệnh so với trẻ em và người già.

Gần đây, trận dịch cúm năm 1977 và 1978 ở Nga cũng bởi dòng cúm A (H1N1). Virus này lây nhiễm cho phần lớn trẻ em và những người trẻ dưới 23 tuổi. Một số người cũng đã họi nó là đại dịch cúm nhưng bởi vì nó chỉ lây nhiễm trên người trẻ tuổi nên nó không được xem là một đại dịch cúm thực thụ. Virus này được đưa vào bào chế vaccine cúm trong hai năm 1978 - 1979.

Còn cúm heo Mexico, từ tháng 3/2009, các nhà chức trách Mexico công bố đã có trên 1.800 trường hợp nhiễm bệnh và 149 bệnh nhân chết, trong đó 20 được khẳng định có liên quan đến một dòng cúm heo mới của virus cúm A phân tuýp H1N1. Các quan chức Mỹ cũng cho biết có 7 người đã nhiễm virus cúm heo ở Califoriia, 2 ở Texas và 2 ở Kansas. Tất cả các bệnh nhân này đã hồi phục. Các quan chức y tế bang Kansas khẳng định 2 trường hợp học sinh ở Tp New York, bang Kansas bị nhiễm cúm heo vào ngày 25/04/2009, vừa về sau một chuyến đi thực tế tới Mexico. Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Mỹ CDC xác nhận một trường hợp ở New York có khả năng là cúm heo thuộc virus cúm A. Các xét nghiệm gần đây khẳng định virus cúm này là một dòng mới của H1N1. Tại Lon don, một thành viên của đoàn bay hãng British Airways đã nhập viện với những triệu chứng giống như cúm, sau khi ngã bệnh trên chuyến bay từ Tp Mexico đến Heathrow, nhưng kết quả xét nghiệm âm tính. Tại New Zealand, cũng có 10 trường hợp học sinh bị nghi ngờ nhiễm bệnh do đã đến Mexico. Tương tự như các học sinh Mỹ, xét nghiệm dương tính với cúm A có nghĩa tương đối cao là cúm heo, cũng chưa có báo cáo lây nhiễm nghi ngờ ở Canada, Chile, Pháp và Israel. Hiện nay, các phi trường trên thế giới đang cảnh báo giám sát virus với những hành khách từ Mexico.

Ở nước ta, hiện nay vẫn chưa phát hiện dịch cúm heo nhưng các cơ quan chức năng ngành nông nghiệp, y tế, hải quan… đã tăng cường các biện pháp kiểm soát, theo dõi dịch cúm heo này một cách nghiêm ngặt./.

Nguyễn Thắng