Tư vấn tuyển sinh ĐH-CĐ: Từ thụ động chuyển sang hướng nghiệp chủ động

(VOH) - Hoạt động tư vấn tuyển sinh trong nhiều năm qua đã giúp thí sinh rất nhiều thông tin trong việc lựa chọn ngành nghề chuẩn bị cho kỳ thi tuyển sinh ĐH-CĐ. Nhờ những thông tin tư vấn, nhận thức của thí sinh trong việc xác định ngành, nghề cũng đã có những bước chuyển biến tích cực: từ chọn ngành, chọn trường theo cảm tính, theo phong trào…thí sinh đã có sự chủ động chọn lựa dựa vào sở thích, năng lực học tập kết hợp với nhu cầu xã hội. Liên quan đến công tác hướng nghiệp cho thí sinh hiện nay, PV Đài TNND TPHCM đã có cuộc trao đổi với PGS.TS Nguyễn Đức Nghĩa, Phó Giám đốc ĐHQG TPHCM, chuyên gia tư vấn tuyển sinh.



 

"Hiện nay những nhà tư vấn khi tiếp cận với học sinh đều chỉ nói về trường mình, như vậy phần tư vấn mang tính chất quảng cáo, thương mại nặng hơn là giúp cho các em có thể tự khám phá năng lực bản thân của mình". (Ảnh minh họa: TTO)

*Thưa ông, là người gắn bó với công tác tư vấn tuyển sinh nhiều năm, ông đánh giá việc chọn ngành, chọn trường của thí sinh trong từng năm có những chuyển biến như thế nào?

PGS.TS Nguyễn Đức Nghĩa, Phó Giám đốc ĐHQG TPHCM, chuyên gia tư vấn tuyển sinh (ảnh TTO)

PGS.TS Nguyễn Đức Nghĩa: Rõ ràng là những thông tin từ bộ phận tuyển sinh của Bộ GD-ĐT hoặc là những định hướng tuyển sinh chung của cả nước đều được các thầy cô tư vấn nhanh chóng cung cấp đến cho các em, định hướng xu thế chọn ngành, chọn trường cho các em. Ví dụ, trong năm 2013, với các định hướng tăng cường chỉ tiêu cho các khối kỹ thuật - công nghệ - y dược - nghệ thuật, rõ ràng luồng thí sinh đăng ký dự thi theo những ngành này cũng có tăng lên so với nhóm ngành truyền thống như: kinh tế, tài chính ngân hàng. Tỷ lệ phần trăm các ngành kỹ thuật công nghệ cũng tăng lên rõ rệt. Điểm thứ hai, các buổi tư vấn tuyển sinh hiện nay đều đặt vấn đề hướng nghiệp trước vấn đề tư vấn tuyển sinh. Bởi vì qua nhiều năm thực hiện tuyển sinh theo phương thức ba chung, dù các em chưa thi ĐH-CĐ lần nào nhưng các quy định, quy chế các em cũng đã được nghe nói nhiều. Do vậy, trong các buổi tư vấn, phần lớn các câu hỏi đặt ra của các em đều liên quan đến việc chọn ngành, chọn nghề hơn là hỏi về các thủ tục thi như thế nào. Chúng tôi cho đó là điều đáng mừng.



*Theo ông, thí sinh nên chọn ngành theo sở thích hay theo nhu cầu xã hội?

PGS.TS Nguyễn Đức Nghĩa: Tất nhiên việc chọn ngành, sau đó là chọn trường để thi căn cứ trên rất nhiều yếu tố: sở thích, nguyện vọng, truyền thống gia đình, nhu cầu xã hội mà các em nắm bắt được thông tin qua các thông báo về nhu cầu nguồn nhân lực. Quan trọng hơn cả là yếu tố về năng lực học tập của các em. Bởi vì hiện nay thực chất kỳ thi tuyển sinh ĐH-CĐ vẫn căn cứ vào kết quả của các môn thi để xét tuyển thí sinh vào các trường. Do vậy yếu tố tiên quyết đó là kết quả của ba môn thi.

*Là người tham gia khá nhiều các chương trình tư vấn, ông đánh giá hiệu quả của các chương trình này mang lại cho thí sinh như thế nào?

PGS.TS Nguyễn Đức Nghĩa: Hiện nay có nhiều tổ chức tham gia tư vấn hướng nghiệp tuyển sinh cho học sinh. Chúng tôi rất vui mừng khi thấy đến các trường THPT không chỉ có các em học lớp 12 là những em chuẩn bị thi ĐH-CĐ đến nghe, rất nhiều trường còn cho các em lớp 10, 11 cùng được nghe tư vấn. Việc cảm nhận sự quan trọng của chọn ngành, chọn trường định hướng cho tương lai cũng được các em lớp 10, 11 tiếp cận đến.


*Nếu như có một điểm thiếu nào đó ở các chương trình này, để các chương trình tư vấn thật sự đem lại hiệu quả cho học sinh, theo ông đó là gì?

PGS.TS Nguyễn Đức Nghĩa: Điều cần thiết và lâu dài sau này là cần tập huấn cho đội ngũ những nhà tư vấn trực tiếp cho học sinh, bởi vì phần lớn hiện nay những nhà tư vấn khi tiếp cận với học sinh đều chỉ nói về trường mình, như vậy phần tư vấn mang tính chất quảng cáo, thương mại nặng hơn là giúp cho các em có thể tự khám phá năng lực bản thân của mình, hoặc là cung cấp thông tin chung cho các em để các em có một sự chọn lựa khách quan. Vì vậy, chúng tôi cho là nên tập huấn đội ngũ làm công tác tư vấn giúp cho họ có cái nhìn tổng quan hơn, có nhiều thông tin hơn về ngành nghề, ngành nghề đó đang được đào tạo ở đâu, học xong ra trường làm ở đơn vị nào….


*Hầu hết công tác tư vấn hướng nghiệp hiện nay chỉ tập trung vào đối tượng là thí sinh có mong muốn dự thi ĐH, mặc dù ngoài ĐH còn có cao đẳng, cao đẳng nghề, trung cấp…Như vậy với những học sinh rớt ĐH, việc tư vấn hướng nghiệp để các em có những lựa chọn đúng đắn có quan trọng hay không, thưa ông?

PGS.TS Nguyễn Đức Nghĩa: Chúng tôi cho điều này rất quan trọng. Bản thân các em có thể chưa nhận thức được điều đó. Thực chất hiện nay, một kỳ thi tuyển sinh ĐH-CĐ rất nặng nề, bởi số lượng dự thi hàng năm cho hai đợt thi ĐH vào khoảng 1,5 triệu lượt học sinh, thi cao đẳng là gần 500.000 lượt học sinh. Nếu như có sự tư vấn đầy đủ và chính xác thì có lẽ số lượng dự thi vào ĐH và CĐ sẽ giảm đi rất nhiều. Chúng ta nên nhớ với số lượng đăng ký nhiều như vậy, nhưng chỉ tiêu vào ĐH chỉ khoảng 350.000 chỉ tiêu, cao đẳng là 200.000 chỉ tiêu. Chắc chắn số lượng học sinh không trúng tuyển vào ĐH-CĐ hàng năm rất lớn. Như vậy, nếu chúng ta có tư vấn hợp lý, chính xác, rõ ràng thì số lượng học sinh không có khả năng tham gia thi đại học, các em sẽ không đăng ký ngay từ đầu mà các em sẽ chọn hướng đi khác cho mình thay vì vào ĐH-CĐ.



*Trước kỳ thi tốt nghiệp và tuyển sinh ĐH-CĐ năm nay, Bộ GD-ĐT đã có những điều chỉnh, theo ông sự thay đổi này có ảnh hưởng đến thí sinh như thế nào?

PGS.TS Nguyễn Đức Nghĩa: Chúng tôi cho rằng những điều chỉnh của Bộ GD-ĐT đều định hướng làm giảm tải, giảm căng thẳng cho các kỳ thi nói chung, trong đó có kỳ thi tốt nghiệp THPT. Tuy nhiên, theo tôi những điều chỉnh này nếu có nên công bố sớm thậm chí trước cả một năm học để học sinh chuẩn bị.

*Theo ông, về phía thí sinh ông có những lưu ý gì đối với những thay đổi liên quan đến thí sinh trong năm nay?

PGS.TS Nguyễn Đức Nghĩa: Thí sinh nên theo dõi các phương tiện thông tin đại chúng để bám sát các thông tin và có kế hoạch ôn tập cho mình phù hợp với những điều chỉnh đó. Chẳng hạn như hiện nay, với quy định chọn 2 môn trong số các môn Bộ GD-ĐT sẽ tổ chức thi trong kỳ thi tốt nghiệp THPT, điều đó không có nghĩa là thí sinh chỉ học các môn mà các em đã chọn, còn các môn còn lại các em không học. Các em nên từ bỏ những suy nghĩ lệch lạc đó, bởi vì theo dự kiến, việc xét tốt nghiệp THPT không chỉ căn cứ trên kết quả 4 môn thi tốt nghiệp mà còn căn cứ trên điểm trung bình của năm học lớp 12, có nghĩa là căn cứ điểm thi học kỳ của tất cả các môn học mà các em đã học ở lớp 12.


* Xin cám ơn ông!