Tin tức(VOH) - Năm nào cũng vậy, cứ đến mùa tuyển sinh là các trường trung cấp chuyên nghiệp, trường nghề lại cất lên điệp khúc “tỷ lệ tuyển sinh thấp, tuyển không đủ chỉ tiêu”, dù công tác hướng nghiệp tuyên truyền vẫn luôn được đẩy mạnh. Thật sự là một nghịch lý khó hiểu khi tình trạng thiếu lao động kỹ thuật lành nghề diễn ra ở khắp nơi, cung không đủ cầu, trong khi tỷ lệ thanh niên thất nghiệp thì vẫn còn cao, tỷ lệ lao động qua đào tạo lại thấp, thế nhưng các trường nghề dù rất cố gắng nhưng vẫn không tuyển đủ chỉ tiêu. Rõ ràng, học sinh vẫn chưa mặn mà với việc học nghề. Mổ xẻ thực trạng này, phóng viên Hoàng Lĩnh có loạt bài “Vì sao trường nghề chưa thu hút học sinh”. Trong chương trình thời sự hôm nay, mời quý vị và các bạn cùng nghe phần đầu của bài viết nhan đề “Học nghề - vẫn khó tuyển sinh”
Bài 1: Học nghề - vẫn khó tuyển sinh
Hiện nay, các trường nghề hệ trung cấp phần lớn chỉ xét tuyển thông qua học bạ, thời gian tuyển sinh diễn ra cả năm. Tuy vậy, hàng năm các trường nghề vẫn cứ lo thiếu người học và thực tế là công tác tuyển sinh các trường nghề vẫn gặp rất nhiều khó khăn. Ngay từ học kỳ 2 năm học 2008-2009, Trường Trung cấp nghề Nhân Đạo đến từng trường THPT để giới thiệu ngành nghề đào tạo của trường với học sinh. Mỗi khoa đều giới thiệu mô hình đào tạo, trang thiết bị mới, chương trình đào tạo... Thế nhưng, kết quả thật đáng buồn, số hồ sơ trường nhận được quá ít. Mãi đến khi sắp khai giảng, lúc này hạn xét hồ sơ nguyện vọng 2, nguyện vọng 3 ĐH, cao đẳng đã hết, thì hồ sơ nộp vào trường mới tăng lên, song vẫn thiếu hụt so với chỉ tiêu tuyển sinh. Ông Nguyễn Phan Hoà, Hiệu trưởng Trường Trung cấp nghề Nhân đạo nói:
Không chỉ riêng Trường Nhân Đạo, tình hình tuyển sinh ở các trường nghề khác như TCN Củ Chi, TCN Quang Trung, TCN Hùng Vương, Thủ Đức..., cũng gặp không ít khó khăn. Ông Trần Văn Hải, Hiệu trưởng Trường Trung cấp nghề Kỹ thuật Công nghệ Hùng Vương cho biết:
Ông Dương Minh Kiên, hiệu trưởng Trường trung cấp nghề Quang Trung cho hay, tỉ lệ tuyển sinh của trường năm nay chỉ đạt khoảng 70% chỉ tiêu nhưng có sự thay đổi lớn về thành phần học sinh khi số học sinh mới tốt nghiệp THCS chiếm hơn gấp đôi số tốt nghiệp THPT. Trong khi đó tại Trường CĐ nghề TP.HCM, học sinh đã tốt nghiệp THPT đăng ký vào học hệ trung cấp nghề rất ít và hầu hết chỉ tiêu hệ trung cấp nghề mà trường tuyển được năm nay thuộc về số học sinh đã tốt nghiệp THCS.
Theo ông Nguyễn Phan Hoà, nhằm thu hút học sinh, trường thường xuyên liên hệ các trường THPT và THCS để phối hợp làm công tác tư vấn học nghề, giới thiệu hoạt động đào tạo của trường qua các hình thức: tham gia họp trong kỳ họp phụ huynh học sinh khối lớp 9 và 12 của các trường để tư vấn, giới thiệu với phụ huynh học sinh, sinh hoạt trực tiếp với học sinh thông qua buổi sinh hoạt đầu tuần của các trường THCS để tư vấn nghề nghiệp, giới thiệu với học sinh về việc tuyển sinh đào tạo của trường trung cấp nghề, giới thiệu các chương trình đào tạo của trường và khả năng làm việc của học sinh sau khi tốt nghiệp. Tuy nhiên, với tình hình tuyển sinh một cách khó khăn của các trường nghề, rõ ràng, hiệu quả của công tác hướng nghiệp là chưa cao. Ông Nguyễn Thành Hiệp, Trưởng Phòng Dạy nghề Sở LĐ-TBXH TPHCM nhìn nhận:
Các trường TCCN hiện có lợi thế hơn các trường TCN trong việc tuyển sinh, bởi tốt nghiệp TCCN học sinh vẫn có thể dự thi ĐH, CĐ, có thể học tập liên thông lên CĐ tại trường, còn TCN chỉ liên thông đến cao đẳng rồi … tắc. Trong thực tế, có khi học sinh của các trường THPT dù đủ điều kiện để dự thi ĐH, CĐ nhưng không phải em nào cũng đậu và chuyện có thể thi đậu ĐH, CĐ của học sinh hệ TCCN cũng vậy. Dù cố gắng hết sức, các trường đại học, kể cả công lập và dân lập, chỉ có thể tiếp nhận chừng 20% tổng số học sinh có nguyện vọng học đại học, và có đến 80% phải chọn cho mình một hướng đi khác. Các Trường nghề luôn rộng cửa có lẽ là một sự lựa chọn thích hợp, nhưng trong số này, đại bộ phận vẫn còn chưa mặn mà với việc học nghề. Nhiều bạn trẻ mà chúng tôi gặp tại các ngày hội hướng nghiệp - việc làm thường chỉ cười bẽn lẽn hoặc lắc đầu lảng đi khi nghe chúng tôi hỏi về định hướng nghề nghiệp, về ngành nghề mà họ chọn làm hành trang vào đời. Chọn nghề cho mình, nhưng bản thân các bạn trẻ lại rất mơ hồ:
Có một thực tế khác nữa là nhiều bạn trẻ không có tay nghề, không có điều kiện đi học tiếp nhưng vẫn không chịu đi học nghề, mà chỉ muốn đi làm để có thu nhập ngay. Điều đáng mừng là những suy nghĩ như thế đang dần thay đổi, bởi sau một thời gian làm việc, nhiều người nhận ra phải có nghề mới có thể tìm một công việc ổn định:
Ghi nhận tại các trường nghề năm nay còn cho thấy, ngoài việc thiếu hụt học viên, sự mất cân đối giữa các ngành nghề đào tạo thể hiện khá rõ nét. Những ngành mũi nhọn đáp ứng nhu cầu cho sự phát triển, có cơ hội việc làm cao như điện, điện lạnh, điện tử công nghiệp, cơ điện tử, cơ khí chính xác... lại thiếu học viên. Trái lại, các ngành kế toán doanh nghiệp, quản trị doanh nghiệp lại có số học viên đăng ký cao nhất.
Tại Trường Cao đẳng nghề TPHCM, trong tổng số học viên đăng ký theo học thì kế toán và quản trị doanh nghiệp chiếm 50%. Riêng các ngành kỹ thuật như điện công nghiệp, điện tử, cơ khí chính xác... lại có rất ít học viên đăng ký. Còn tại Trường Nhân Đạo, các ngành kế toán, công nghệ thông tin cũng thu hút hơn 50% học viên đăng ký trong khi các ngành điện, điện tử không đủ học viên cho một lớp.
Ông Trần Anh Tuấn, Phó Giám đốc TT dự báo nhu cầu nhân lực và thông tin thị trường LĐ TPHCM nói thêm về bất hợp lý này:
Ông bà ta thường có câu: Ruộng bề bề, không bằng một nghề trong tay, điều đó chứng minh cho tầm quan trọng của việc học nghề. Và câu nói trên càng đặc biệt có ý nghĩa trong thời kỳ hội nhập, bởi lao động không có tay nghề sẽ dần bị đào thải. Song, từ trước đến nay, do tâm lý trọng khoa cử của không ít bậc phụ huynh và chính bản thân các bạn trẻ nên nhiều người không mặn mà lắm với việc học nghề, mà chỉ chăm chăm vào Đại học, coi đó là con đường duy nhất để có việc làm và cơ hội để khẳng định vị thế trong xã hội, dù ai cũng biết, đó thực sự là cánh cửa hẹp vì có quá nhiều người cùng chen chân.
Hoàng Lĩnh