Sau vụ việc một số nghệ sĩ vi phạm pháp luật khi tham gia đóng phim “xã hội đen”, một câu hỏi cần đặt ra: Liệu có phải những người sản xuất nội dung, một số nghệ sĩ đang nhầm lẫn giữa việc hóa thân vào một nhân vật phản diện với việc xây dựng hình ảnh bất chấp chuẩn mực ngoài đời thực? Một vai diễn sẽ kết thúc khi đóng máy quay, nhưng trách nhiệm của mỗi cá nhân không dừng lại ở đó.
Nếu lợi dụng danh tiếng nghệ sĩ để quảng bá những hoạt động trái pháp luật, tham gia các hành vi vi phạm hoặc tiếp tay cho những hoạt động bất minh, thì không một danh xưng nào có thể trở thành lá chắn trước cơ quan thực thi pháp luật.
Xoay quanh câu chuyện này, Phóng viên VOH - Trung Tâm Tin Tức HTV có cuộc trò chuyện cùng Diễn viên điện ảnh Huỳnh Kiến An, người có thâm niên trong việc đảm nhận những vai xã hội đen trên màn ảnh.
VOH: Thưa anh, những ngày gần đây, câu chuyện về phim ảnh có yếu tố “xã hội đen” đang gây nhiều tranh cãi trong dư luận lẫn lĩnh vực nghệ thuật. Với Luật an ninh mạng hiện nay có thể thấy ranh giới giữa giải trí và vi phạm pháp lý khá mong manh. Đầu tiên anh nhìn nhận thế nào về câu chuyện này?
Diễn viên Kiến An: Theo tôi, phim ảnh có yếu tố bạo lực không phải là điều mới mẻ, cũng không phải tự thân nó đã xấu. Điều quan trọng là chúng ta đưa bạo lực vào phim với mục đích gì, cách thể hiện ra sao và cuối cùng muốn chuyển tải thông điệp gì đến khán giả.
Một bộ phim hình sự có thể có những cảnh đánh nhau, thanh toán, tranh giành địa bàn, nhưng nếu đặt trong một câu chuyện có chính nghĩa, có sự đấu tranh giữa cái thiện và cái ác, thì bạo lực đôi khi là yếu tố cần thiết để phản ánh hiện thực và tạo kịch tính.
Tuy nhiên, nếu chỉ khai thác bạo lực để câu khách, cổ súy lối sống giang hồ, biến những hành vi phạm pháp thành điều đáng ngưỡng mộ thì đó là việc đáng lên án.
VOH: Là một diễn viên gạo cội với nhiều vai diễn tái hiện hình ảnh những ôm trùm, đại ca xã hội đen trên màn ảnh, câu chuyện này khiến anh nhìn nhận thế nào về vai trò và trách nhiệm của người diễn viên trong bối cảnh hiện nay? Người diễn viên có hoàn toàn phụ thuộc vào những chỉ đạo nghệ thuật và kịch bản?
Diễn viên Kiến An: Với cá nhân tôi, trước khi nhận lời tham gia một bộ phim, tôi thường đọc kỹ kịch bản. Nếu có chi tiết nào cảm thấy chưa ổn hoặc còn lấn cấn, tôi sẽ trao đổi với đạo diễn để tìm hướng giải quyết.
Còn khi ra hiện trường, đôi khi tôi muốn diễn theo cách này nhưng đạo diễn lại có một cách thể hiện khác. Lúc đó, tôi phải tôn trọng ý đồ của đạo diễn, bởi đạo diễn là người chịu trách nhiệm chung về mặt nghệ thuật của bộ phim.
VOH: Thực tế, không phải bộ phim có yếu tố “xã hội đen” nào cũng mang lại tiêu cực, truyền hình từng có rất nhiều phim tái hiện những chuyên án giữa cảnh sát và các băng nhóm, có sự đấu trí, đấu tranh. Nếu không có các vai diễn giang hồ thì chắc chắn không thể đem lại sự kịch tính và trọn vẹn ý nghĩa. Anh có suy nghĩ gì khi một số nghệ sĩ bị xem là vi phạm khi tham gia các cảnh này?
Diễn viên Kiến An: Tôi nghĩ cần phân biệt rõ giữa việc diễn một nhân vật tội phạm trong phim và việc tham gia vào hoạt động tội phạm ngoài đời thực. Một diễn viên đóng vai bạo hành không có nghĩa là người đó thích đánh người. Đóng vai đại ca giang hồ cũng không có nghĩa là có quan hệ hay đồng tình với giới giang hồ ngoài đời.
Trong phim hình sự, nếu không có những nhân vật phản diện thì làm sao có sự đấu trí, đấu tranh giữa lực lượng công an và tội phạm? Chính những vai diễn ấy góp phần làm nổi bật cuộc chiến chống cái ác. Tất nhiên, nếu người diễn viên biết rõ mình đang tham gia một hoạt động có mục đích vi phạm pháp luật mà vẫn cố tình thực hiện thì anh ta phải chịu trách nhiệm trước pháp luật.
VOH: Khi tham gia những vai diễn ông trùm, đại ca giang hồ, anh có sự cân nhắc thế nào về kịch bản, cũng như những lời mời tham gia phim, nếu bộ phim có quá nhiều yếu tố bạo lực?
Diễn viên Kiến An: Điều tôi quan tâm trước hết vẫn là thông điệp mà bộ phim muốn gửi đến khán giả. Tôi lấy ví dụ như phim “Đêm Tối Rực Rỡ” của đạo diễn Aaron Toronto. Trong phim, tôi đóng vai một người cha gây ra nạn bạo hành trong gia đình, khiến vợ con và các thành viên khác bị tổn thương sâu sắc. Đó là một nhân vật rất xấu, nhưng bộ phim không cổ súy cho bạo lực.
Ngược lại, phim muốn lên án nạn bạo hành gia đình và những hậu quả nặng nề mà nó để lại. Vai diễn này cũng mang đến cho tôi hai giải thưởng về diễn xuất. Qua đó, tôi càng tin rằng một nhân vật phản diện, nếu được đặt trong một câu chuyện có ý nghĩa, vẫn có thể tạo nên giá trị nghệ thuật và thông điệp tích cực.
VOH: Theo anh phim chính thống có yếu tố xã hội đen khác phim ngắn về nội dung xã hội đen như thế nào?
Diễn viên Kiến An: Theo tôi, sự khác biệt không đơn thuần ở thời lượng hay nền tảng phát hành, mà nằm ở mục đích sản xuất, quy trình thực hiện, nội dung và cách kiểm soát tác phẩm.
Một bộ phim điện ảnh hay truyền hình chính thống thường có kịch bản, đạo diễn, nhà sản xuất, quy trình thẩm định và những yêu cầu nhất định về nội dung. Trong khi đó, phim ngắn trên mạng có rất nhiều dạng. Có những sản phẩm được đầu tư nghiêm túc, nhưng cũng có những nội dung làm rất nhanh thậm chí cẩu thả, khai thác cảnh đánh nhau, chửi bới, thanh toán để thu hút lượt xem.
Tuy nhiên, tôi không nghĩ cứ phim chính thống thì mặc nhiên tốt, còn phim ngắn trên mạng thì mặc nhiên xấu. Tác phẩm nào cũng cần được đánh giá dựa trên nội dung và cách thể hiện thực tế.
VOH: Với vai trò là người diễn viên có nhiều đóng góp cho điện ảnh Việt Nam nhiều năm qua, anh có suy nghĩ gì về vấn đề xử phạt các nội dung này hiện nay? Sự quản lý thế nào để hợp tình hợp lý? Tránh những rủi ro khi nhiều diễn viên tham gia phim chỉ vì lý do mưu sinh, thu nhập?
Diễn viên Kiến An: Phim truyền hình và phim chiếu rạp thường có những quy trình thẩm định, kiểm duyệt nội dung nhất định trước khi đến với khán giả. Trong khi đó, nội dung phim được sản xuất và phát hành trên các nền tảng mạng rất đa dạng, tốc độ lan truyền nhanh, nên việc quản lý cũng gặp nhiều khó khăn.
Tôi mong các cơ quan hữu trách sớm có những cơ chế quản lý rõ ràng, phù hợp với đặc thù của các nền tảng này. Cần có những tiêu chí cụ thể để người sản xuất biết giới hạn nào được phép, nội dung nào không được phép.
Việc xử lý cũng nên căn cứ vào vai trò và mức độ trách nhiệm của từng người, tránh đánh đồng nhà sản xuất, người tổ chức với những diễn viên chỉ được mời tham gia diễn xuất.
VOH: Thông qua câu chuyện này, anh muốn chia sẻ gì đến các đồng nghiệp cũng như công chúng?
Diễn viên Kiến An: Qua câu chuyện đáng tiếc vừa qua, tôi muốn nhắn nhủ các đồng nghiệp rằng, từ nay khi nhận bất cứ vai diễn nào, trên bất kỳ nền tảng nào, cũng nên tìm hiểu kỹ về nội dung và đơn vị sản xuất. Đặc biệt, cần yêu cầu có hợp đồng với những điều khoản rõ ràng để bảo vệ quyền lợi và sự an toàn của chính mình.
Còn với khán giả, tôi xin được chia sẻ điều này: Tôi luôn cho rằng nghệ sĩ cũng như mọi công dân khác, đều bình đẳng trước pháp luật. Nếu có hành vi vi phạm thì phải chịu trách nhiệm. Không ai được đứng trên pháp luật chỉ vì mình là người của công chúng. Thực tế đã có không ít nghệ sĩ phải chịu trách nhiệm trước pháp luật, điều đó cũng cho thấy không ai được ngoại lệ. Nhưng khi vụ việc còn trong vòng điều tra, chúng ta cũng nên dành cho những người liên quan sự thận trọng cần thiết trong cách đánh giá.
VOH: Xin cảm ơn anh đã dành thời gian cho cuộc phỏng vấn!























