Tin tứcTại buổi tiếp xúc cử tri mới đây, Bí thư Thành ủy TPHCM Trần Lưu Quang khẳng định: “Nguyên tắc chung là thành phố sẽ không cấm người dân đi xe xăng”. Thành phố sẽ nghiên cứu chính sách kinh tế, tài chính để khuyến khích chuyển đổi sang xe điện, với sự chia sẻ chi phí giữa người dân, Nhà nước và doanh nghiệp.
Định hướng này đặt người dân vào trung tâm của quá trình chuyển đổi. Cùng với hỗ trợ chuyển đổi phương tiện, thành phố cần tạo thêm những lựa chọn đi lại thuận tiện, phù hợp với nhu cầu sinh hoạt và làm việc. Bởi chuyển từ xe xăng sang xe điện và giảm phụ thuộc vào phương tiện cá nhân là hai nhiệm vụ cần được thực hiện song song.
Sau khi không gian đô thị mở rộng, nhu cầu đi lại và kết nối giữa các khu vực của TPHCM ngày càng lớn. Trong khi đó, tốc độ phát triển hạ tầng chưa theo kịp sự gia tăng phương tiện. Theo thông tin Sở Xây dựng, thành phố có 9 khu vực giao thông phức tạp, với khoảng 22 khu vực, điểm thường xảy ra ùn tắc, nhất là vào giờ cao điểm.
PGS.TS Vũ Anh Tuấn, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Giao thông vận tải Việt Đức, Trường Đại học Việt Đức, cho biết: “Tốc độ phát triển của mạng lưới đường trên từng năm là đâu đó khoảng trên dưới 1%, nhưng tốc độ tăng trưởng của phương tiện, ví dụ như xe máy thì vẫn gần 10% và ô tô là trên 10%. Như vậy, khoảng cách giữa nhu cầu đi lại bằng phương tiện và khả năng đáp ứng của hạ tầng đường sá càng ngày càng xa nhau. Có nghĩa là, một là chúng ta phải thúc đẩy nhanh việc phát triển hạ tầng; hai là chúng ta phải kiểm soát sử dụng phương tiện cơ giới cá nhân và chuyển sang sử dụng giao thông công cộng thì mới có thể giải quyết được bài toán ùn tắc giao thông.”
Thực tế này đặt ra yêu cầu TPHCM vừa phải đẩy nhanh đầu tư hạ tầng, vừa triển khai những giải pháp có thể tác động ngay đến tình hình giao thông. Theo Sở Xây dựng TPHCM, Đề án giảm ùn tắc giao thông đang được xây dựng theo hai giai đoạn: trước mắt tập trung những nhiệm vụ có thể thực hiện trong năm 2026–2027; giai đoạn tiếp theo kéo dài đến năm 2030. Các giải pháp được triển khai theo hai hướng, gồm đầu tư công trình và nhóm giải pháp phi công trình như tổ chức giao thông khoa học, hợp lý, kết hợp tuyên truyền để thay đổi hành vi tham gia giao thông.
Nhưng giảm ùn tắc không chỉ là mở thêm đường hay tổ chức lại dòng xe. Khi nhu cầu đi lại tiếp tục tăng, một trong những hướng quan trọng là tạo thêm lựa chọn để người dân từng bước chuyển từ phương tiện cá nhân sang giao thông công cộng. Ông Võ Khánh Hưng, Phó Giám đốc Sở Xây dựng TPHCM, cho biết: “Quan điểm của Thành phố, mà cơ quan tham mưu chính là Sở Xây dựng, thì phát triển giao thông cũng như hệ thống xe buýt hay metro, làm theo phương cách nào đi chăng nữa cũng nhằm để cho người dân tự lựa chọn và họ sẽ quyết định đi cái nào tiện lợi. Đối với TPHCM sẽ không có việc cấm sử dụng xe cá nhân hoặc cấm sử dụng xe xăng, xe dầu, mà tạo rất nhiều điều kiện để người dân chọn lựa, thấy sự tiện lợi đó để đi bằng nhiều giải pháp. Tất nhiên, mình phải biết được những mong muốn của người dân là gì để phục vụ.”
Vấn đề còn lại là giao thông công cộng phải đủ sức hấp dẫn để sự lựa chọn ấy diễn ra trong thực tế. Với người dân, giá vé là một yếu tố, nhưng thời gian di chuyển, khả năng kết nối và tính ổn định của hành trình cũng rất quan trọng. Ông Phạm Ngọc Dũng, Giám đốc Trung tâm Quản lý giao thông công cộng, Sở Xây dựng TPHCM, cho rằng:
“Để người dân tham gia phương tiện giao thông công cộng, để từ bỏ thói quen thì có nhiều yếu tố kết nối thành. Thứ nhất, đối với nhu cầu của từng người dân là chi phí, rồi đảm bảo về mặt thời gian để người ta di chuyển trong quá trình sinh sống và làm việc trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh. Với cấu trúc đô thị của Thành phố hình thành từ trước đến nay, nhiều tuyến đường nhỏ hẹp, phương tiện cá nhân là xe máy linh hoạt hơn. Như vậy, để người dân lựa chọn phương tiện giao thông công cộng thì phải có nhiều yếu tố, mà cuối cùng phải bảo đảm tính đúng giờ.”
“Đúng giờ” là yêu cầu gắn trực tiếp với đời sống. Người đi làm cần đến cơ quan đúng giờ; học sinh, sinh viên cần chủ động lịch học. Một hành trình thuận tiện phải được tính từ lúc rời nhà đến khi tới điểm đến, bao gồm cả thời gian đi bộ, chờ xe và chuyển tuyến.
Đây cũng là yêu cầu được Bí thư Thành ủy TPHCM Trần Lưu Quang nhấn mạnh khi trao đổi với cử tri. Theo ông, giảm ùn tắc cần kết hợp phát triển giao thông công cộng, điều tiết phương tiện cá nhân, ứng dụng công nghệ và thay đổi văn hóa giao thông. Thành phố sẽ tiếp tục tổ chức lại mạng lưới xe buýt, tăng kết nối với đường sắt đô thị và cải thiện điều kiện phục vụ hành khách.
Với vấn đề được nhiều người quan tâm là chuyển đổi từ xe xăng sang xe điện, Bí thư Trần Lưu Quang khẳng định: “Nguyên tắc chung là Thành phố sẽ không cấm người dân đi xe xăng. Ở một số khu vực, Thành phố có thể áp dụng các chính sách về kinh tế, tài chính, chẳng hạn phương tiện sử dụng xăng khi đi vào khu vực nhất định sẽ phải trả phí. Việc thu phí có thể ứng dụng camera thông minh và công nghệ nhận diện, tương tự hình thức thu phí tự động trên đường cao tốc. Đồng thời, Thành phố sẽ khuyến khích người dân chuyển sang xe điện thông qua chính sách hỗ trợ, với sự cùng tham gia của Nhà nước, người dân và doanh nghiệp. Quá trình chuyển đổi sẽ được thực hiện từng bước.”
Bài toán của TPHCM không chỉ là xây thêm đường hay chuyển đổi xe xăng sang xe điện, mà quan trọng hơn là tạo ra lựa chọn đi lại thuận tiện, an toàn và phù hợp cho người dân. Khi xe buýt đúng giờ, metro kết nối tốt, việc chuyển tuyến dễ dàng, người dân sẽ có thêm động lực giảm sử dụng phương tiện cá nhân. Đó cũng là hướng đi để TPHCM vừa giảm ùn tắc, giảm khí thải, cải thiện chất lượng không khí, vừa từng bước hình thành hệ thống giao thông xanh, bền vững.
