Tin tứcDự thảo đang được hoàn thiện để trình Quốc hội thảo luận tại kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV vào năm 2025.
Nội dung đề xuất tập trung tại Điều 29, phần quy định về căn cứ miễn trách nhiệm hình sự. Theo đó, pháp nhân thương mại có thể được miễn trách nhiệm hình sự nếu rơi vào một trong hai trường hợp sau:
Thứ nhất, khi cơ quan tiến hành tố tụng đang trong quá trình điều tra, truy tố hoặc xét xử mà có sự thay đổi chính sách, pháp luật khiến hành vi phạm tội không còn bị xem là nguy hiểm cho xã hội.
Thứ hai, khi có quyết định đại xá của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Đây là lần đầu tiên trong hệ thống pháp luật hình sự Việt Nam xuất hiện quy định cụ thể về miễn trách nhiệm hình sự cho pháp nhân thương mại. Trước đó, các quy định về trách nhiệm hình sự chủ yếu áp dụng với cá nhân. Từ năm 2015, pháp luật đã ghi nhận trách nhiệm hình sự đối với pháp nhân thương mại và đến nay, các quy định liên quan đang tiếp tục được hoàn thiện nhằm đảm bảo sự công bằng và phù hợp với thực tiễn.
Bên cạnh đề xuất dành riêng cho pháp nhân, dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) cũng tiếp tục kế thừa các quy định hiện hành liên quan đến miễn trách nhiệm hình sự cho cá nhân. Cụ thể, người phạm tội có thể được miễn trách nhiệm hình sự trong các trường hợp như:
Hành vi phạm tội xảy ra nhưng do có sự thay đổi chính sách, pháp luật mà hành vi đó không còn bị xem là nguy hiểm cho xã hội.
Người phạm tội được hưởng quyết định đại xá của Nhà nước.
Trong quá trình điều tra, truy tố hoặc xét xử, người phạm tội bị mắc bệnh hiểm nghèo và không còn khả năng gây nguy hiểm cho xã hội.
Người phạm tội tự thú trước khi bị phát giác, khai báo rõ ràng, tích cực hỗ trợ cơ quan chức năng điều tra, hạn chế tối đa hậu quả của tội phạm và có đóng góp lớn được xã hội ghi nhận.
Trường hợp phạm tội ít nghiêm trọng hoặc phạm tội nghiêm trọng do vô ý, người phạm tội đã chủ động bồi thường thiệt hại, được bị hại hoặc người đại diện hợp pháp của bị hại đề nghị miễn trách nhiệm hình sự bằng văn bản.
Đại diện Ban soạn thảo cho biết, việc bổ sung quy định miễn trách nhiệm hình sự đối với pháp nhân thương mại nhằm bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, đồng thời tạo cơ hội cho các pháp nhân sửa sai, khắc phục hậu quả trong trường hợp hành vi không còn gây nguy hiểm cho xã hội.
Quy định này cũng góp phần khuyến khích doanh nghiệp hợp tác với cơ quan điều tra, góp phần vào công tác phát hiện, xử lý tội phạm. Tuy vậy, Ban soạn thảo cũng lưu ý việc áp dụng cần chặt chẽ, có sự kiểm soát nghiêm ngặt nhằm tránh việc lợi dụng để trốn tránh trách nhiệm hình sự.
Dự kiến, dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) sẽ tiếp tục được hoàn thiện trong thời gian tới trước khi trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến. Đây là một trong những nội dung thu hút nhiều sự quan tâm từ giới luật sư, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp.
