Đề xuất trả lương viên chức theo bậc nghề nghiệp gắn vị trí việc làm từ 1/7/2027

Dự thảo Nghị định đề xuất chuyển sang cơ chế trả lương viên chức theo bậc nghề nghiệp gắn với vị trí việc làm, thay cho việc xếp lương theo hạng như trước đây; đây là thay đổi quan trọng, làm rõ nguyên tắc trả lương theo năng lực, theo công việc và nêu lộ trình chuyển đổi đến năm 2027.

Dự thảo quy định vị trí việc làm của viên chức là cơ sở để xác định tiền lương theo bậc nghề nghiệp trong từng vị trí việc làm, thay vì cơ chế xếp lương theo hạng chức danh nghề nghiệp trước đây.

Theo Điều 5 của dự thảo, bậc nghề nghiệp là mức độ phát triển nghề nghiệp của viên chức trong cùng một vị trí việc làm, được xác định căn cứ vào mức độ phức tạp của nhiệm vụ, kết quả công việc, mức độ đáp ứng khung năng lực và phạm vi trách nhiệm.

Trên cơ sở đó, khoản 2 Điều 17 của dự thảo quy định việc xếp lương theo bậc nghề nghiệp được quy đổi tương ứng với các ngạch hiện hành; cụ thể, từ bậc 1 đến bậc 5 tương ứng với các ngạch từ nhân viên đến chuyên viên cao cấp.

Như vậy, tiền lương được gắn trực tiếp với năng lực và mức độ đảm nhận công việc của viên chức trong từng vị trí việc làm cụ thể.

Hiện hành tại Nghị định 106/2020 chỉ xác định cơ cấu viên chức theo chức danh nghề nghiệp và lấy tiêu chuẩn, hạng chức danh nghề nghiệp làm căn cứ quản lý (khoản 3 Điều 4), không có quy định về bậc nghề nghiệp trong cùng một vị trí việc làm.

Do đó, việc chuyển từ quản lý theo “hạng” sang “bậc nghề nghiệp gắn với vị trí việc làm” là thay đổi căn bản.

Không chỉ xác định tiền lương theo bậc nghề nghiệp, dự thảo còn gắn tiền lương với cơ cấu đội ngũ theo từng bậc trong vị trí việc làm.

Theo quy định tại Điều 9 của dự thảo, việc xác định tỷ lệ viên chức theo bậc nghề nghiệp phải phù hợp với chức năng, nhiệm vụ, mức độ phức tạp của hoạt động sự nghiệp, đồng thời phải tương thích với chiến lược phát triển và yêu cầu nâng cao chất lượng đội ngũ.

Đáng chú ý, đối với đơn vị được Nhà nước bảo đảm chi thường xuyên, tỷ lệ viên chức ở bậc cao nhất không vượt quá 1/3 tổng biên chế; trong khi đó, đối với đơn vị tự chủ tài chính, tỷ lệ này được xác định linh hoạt theo nhu cầu và khả năng tài chính của đơn vị.

Quy định này cho thấy tiền lương không chỉ phụ thuộc vào năng lực cá nhân mà còn phụ thuộc vào cơ cấu tổ chức và khả năng tài chính của đơn vị.

Tại Nghị định 106/2020 chỉ yêu cầu bảo đảm cơ cấu viên chức theo chức danh nghề nghiệp và tỷ lệ tối thiểu 65% cho vị trí chuyên môn (khoản 5 Điều 3), không quy định tỷ lệ theo bậc nghề nghiệp và không gắn trực tiếp với tiền lương. Vì vậy, việc gắn tiền lương với cơ cấu bậc trong tổ chức là điểm mới trong dự thảo.

Dự thảo cũng làm rõ quy trình phê duyệt vị trí việc làm là căn cứ trực tiếp để xác định bậc nghề nghiệp và tiền lương của viên chức.

Theo Điều 10 của dự thảo, hồ sơ đề nghị phê duyệt vị trí việc làm phải bao gồm danh mục vị trí việc làm, bản mô tả công việc, khung năng lực, các bậc nghề nghiệp áp dụng và tỷ lệ, số lượng viên chức theo từng bậc.

Sau khi được phê duyệt, danh mục vị trí việc làm và cơ cấu bậc nghề nghiệp trở thành căn cứ bắt buộc để thực hiện tuyển dụng, bố trí, sử dụng và trả lương cho viên chức, nhằm đảm bảo tính thống nhất giữa vị trí, năng lực và mức tiền lương.

Nghị định 106/2020 trước đây chỉ yêu cầu xây dựng Đề án vị trí việc làm, trong đó có mô tả vị trí, khung năng lực và cơ cấu theo chức danh nghề nghiệp (Điều 7), nhưng chưa có nội dung về bậc nghề nghiệp và cơ cấu bậc làm căn cứ để trả lương; điều này cho thấy sự khác biệt trong cách tiếp cận giữa quy định hiện hành và dự thảo.

Dự thảo quy định rõ cơ chế tiền lương trong giai đoạn chuyển tiếp nhằm bảo đảm ổn định đối với đội ngũ viên chức.

Theo khoản 2 Điều 17, trong thời gian chưa ban hành chế độ tiền lương mới theo vị trí việc làm, viên chức vẫn tiếp tục được xếp lương theo bậc và hệ số lương hiện hành, đồng thời các mức này được sử dụng làm căn cứ kỹ thuật để chuyển xếp sang bậc nghề nghiệp.

Khoản 4 Điều 17 quy định viên chức đang hưởng lương theo hạng chức danh nghề nghiệp sẽ được chuyển sang bậc nghề nghiệp tương ứng và giữ nguyên hệ số lương, đồng thời chấm dứt áp dụng hệ thống hạng chức danh nghề nghiệp kể từ khi Nghị định có hiệu lực.

Tại Nghị định 106/2020 không có quy định về cơ chế chuyển đổi tiền lương theo vị trí việc làm, mà chỉ quy định tiếp tục áp dụng các quyết định vị trí việc làm đã ban hành trong giai đoạn chuyển tiếp (Điều 19).

Do đó, việc lần đầu tiên quy định rõ chuyển đổi từ hệ thống hạng sang bậc nghề nghiệp gắn với tiền lương là một điểm mới quan trọng.

Lộ trình hoàn thành bố trí theo vị trí việc làm được nêu cụ thể trong dự thảo nhằm bảo đảm việc chuyển đổi thực hiện có kế hoạch và đúng thời hạn.

Theo khoản 1 Điều 17 của dự thảo, chậm nhất đến ngày 01/7/2027, các bộ, ngành, địa phương và đơn vị sự nghiệp công lập phải hoàn thành việc phê duyệt vị trí việc làm và bố trí viên chức theo vị trí việc làm mới; trong thời gian chưa ban hành quyết định mới, các quyết định hiện hành vẫn tiếp tục được áp dụng để bảo đảm không gián đoạn hoạt động.

Trên đây là thông tin quy định về tiền lương theo vị trí việc làm đối với viên chức.