Tin tứcNgày 16/5, Nghị định 98/2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo trợ, trợ giúp xã hội và trẻ em chính thức có hiệu lực, thay thế Nghị định 130/2021.
Ảnh minh họa: plo
So với nghị định trước đó, văn bản mới bổ sung hàng loạt hành vi vi phạm mới, đồng thời tăng đáng kể nhiều mức xử phạt liên quan đến trẻ em, người khuyết tật, hoạt động cứu trợ xã hội và nạn nhân mua bán người...
Một trong những nội dung đáng chú ý nhất được quy định tại Điều 24 Nghị định 98/2026 là hành vi lợi dụng hình ảnh, thông tin cá nhân của trẻ em để tạo ra nội dung gây ảnh hưởng xấu đến sự phát triển thể chất, tinh thần của trẻ hoặc nhằm mục đích trục lợi có thể bị phạt từ 40-50 triệu đồng nếu chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Đây là quy định hoàn toàn mới so với Nghị định 130/2021, bởi trước đây chưa có chế tài riêng đối với hành vi khai thác hình ảnh trẻ em trên mạng xã hội để “câu view”, livestream bán hàng hoặc tạo nội dung phản cảm.
Cũng theo Điều 24, hành vi bắt trẻ em làm công việc gia đình quá sức, quá thời gian, làm ảnh hưởng đến việc học tập, vui chơi, giải trí hoặc tác động tiêu cực đến sự phát triển của trẻ sẽ bị xử phạt từ 20-30 triệu đồng. Trong khi đó, theo nghị định cũ, các hành vi này chỉ bị phạt từ 3-5 triệu đồng.
Đối với các hành vi tổ chức, ép buộc trẻ em đi xin ăn; cho thuê, cho mượn trẻ em hoặc sử dụng trẻ em để xin ăn; dẫn dắt, rủ rê, xúi giục, dụ dỗ, lôi kéo, kích động, lợi dụng, ép buộc trẻ em làm trung gian trong các giao dịch phục vụ hoạt động bóc lột trẻ em; hoặc dẫn dắt, rủ rê, xúi giục, dụ dỗ, lôi kéo, kích động, lợi dụng, bắt trẻ em lao động trái quy định của pháp luật, mức xử phạt được nâng lên 30-40 triệu đồng.
Trong Nghị định 130/2021, mức phạt áp dụng đối với các hành vi nêu trên chỉ từ 10-15 triệu đồng và từ 20-25 triệu đồng. Như vậy, nhiều khung xử phạt đã tăng gần gấp ba lần.
Ngoài hình thức phạt tiền, Nghị định 98/2026 còn bổ sung các biện pháp khắc phục hậu quả như buộc nộp lại toàn bộ số lợi bất hợp pháp có được từ hành vi vi phạm, đồng thời buộc chi trả chi phí khám, chữa bệnh cho trẻ em nếu hành vi vi phạm gây tổn hại đến sức khỏe của trẻ.
Không chỉ tăng cường xử lý các hành vi bóc lột trẻ em, nghị định mới còn mở rộng phạm vi xử lý đối với những vi phạm liên quan đến đời sống riêng tư của trẻ em.
Từ Điều 25 đến Điều 27, Nghị định 98/2026 bổ sung nhiều hành vi bị xử phạt như công khai thông tin cá nhân của trẻ; đăng tải trái phép hình ảnh, clip của trẻ em; tiết lộ hồ sơ học tập, bệnh án, hoàn cảnh riêng tư của trẻ trên mạng xã hội.
Đây được xem là thay đổi đáng chú ý trong bối cảnh thời gian qua xuất hiện nhiều vụ việc trẻ em bị bạo hành, bị xâm hại hoặc có hoàn cảnh đặc biệt bị lan truyền hình ảnh, clip trên Facebook, TikTok, YouTube.
Một điểm mới khác được quy định tại Điều 4 Nghị định 98/2026 là lần đầu tiên bổ sung việc xử phạt vi phạm hành chính bằng phương thức điện tử.
Theo đó, dữ liệu điện tử, clip, hình ảnh, livestream... có thể được sử dụng làm căn cứ để xử phạt.
So với Nghị định 130/2021, đây là thay đổi lớn nhằm phù hợp với thực tế hiện nay khi nhiều hành vi xâm phạm trẻ em diễn ra trên môi trường mạng.
Nghị định mới cũng siết chặt đáng kể các hành vi liên quan đến hoạt động cứu trợ xã hội. Từ Điều 10 đến Điều 14, nhiều hành vi mới được bổ sung để xử phạt như tráo đổi hàng cứu trợ; phân phát không đúng đối tượng; chiếm dụng tiền cứu trợ; để thất thoát, hư hỏng hàng cứu trợ; sử dụng tiền cứu trợ sai mục đích; lợi dụng thiên tai, dịch bệnh để trục lợi chính sách hỗ trợ.
Ngoài việc bị xử phạt bằng tiền, người vi phạm còn bị buộc nộp lại toàn bộ khoản lợi bất hợp pháp có được từ hành vi vi phạm.
Đáng chú ý, Nghị định 98/2026 cũng bổ sung hoàn toàn mới nhóm hành vi liên quan đến nạn nhân mua bán người.
Theo Điều 8 và Điều 9, các hành vi giả mạo là nạn nhân mua bán người để được hưởng hỗ trợ; cản trở việc hỗ trợ nạn nhân; tiết lộ nơi ở, hình ảnh, số điện thoại, tài khoản mạng xã hội hoặc hồ sơ của nạn nhân đều có thể bị xử phạt vi phạm hành chính.
Trong khi đó, Nghị định 130/2021 chưa có quy định riêng đối với nhóm hành vi này.
Đối với các cơ sở trợ giúp xã hội, từ Điều 15 đến Điều 18, Nghị định 98/2026 tăng mạnh trách nhiệm trong quản lý và chăm sóc các đối tượng bảo trợ xã hội. Nhiều hành vi bị nâng mức xử phạt hoặc được bổ sung mới như không bảo đảm điều kiện chăm sóc; để xảy ra bạo lực trong cơ sở; bỏ mặc đối tượng bảo trợ; sử dụng kinh phí hỗ trợ sai mục đích; tiếp nhận, quản lý đối tượng không đúng quy định.
Trong nhiều trường hợp, ngoài xử phạt bằng tiền, các cơ sở vi phạm còn có thể bị đình chỉ hoạt động.
Một nhóm quy định mới đáng chú ý khác được quy định từ Điều 19 đến Điều 22 liên quan đến người khuyết tật.
Theo đó, các hành vi kỳ thị, xúc phạm người khuyết tật; cản trở người khuyết tật kết hôn; cản trở quyền nuôi con hợp pháp hoặc từ chối cung cấp dịch vụ trái quy định chỉ vì lý do khuyết tật đều có thể bị xử phạt hành chính.
Đây là nhóm hành vi trước đây chưa được quy định cụ thể trong Nghị định 130/2021.
Ngoài ra, Điều 23 Nghị định 98/2026 cũng tăng mức xử phạt đối với nhiều hành vi liên quan đến việc chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ em như bỏ mặc trẻ em, không thực hiện nghĩa vụ chăm sóc, đối xử tồi tệ với trẻ hoặc không bảo đảm các điều kiện học tập, sinh hoạt tối thiểu cho trẻ em.
Không chỉ tăng mức phạt tiền, Điều 5 Nghị định 98/2026 còn mở rộng thêm nhiều biện pháp khắc phục hậu quả như buộc hoàn trả kinh phí trợ cấp đã nhận sai; buộc gỡ bỏ thông tin vi phạm; buộc xin lỗi công khai; buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp; buộc chi trả chi phí khám, chữa bệnh.
Ngoài ra, theo Điều 6 Nghị định 98/2026, mức phạt tối đa trong lĩnh vực bảo trợ xã hội và trẻ em là 50 triệu đồng đối với cá nhân và 100 triệu đồng đối với tổ chức.
