Vấn đề hôm nay: Một số vấn đề khi thực hiện đề án xuất khẩu cá tra đến năm 2020 đạt 3 tỷ USD

(VOH) - Thủ tướng Chính phủ vừa phê duyệt đề án phát triển sản xuất và tiêu thụ cá tra ở đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2020, với dự kiến kim ngạch xuất khẩu từ cá tra sẽ đạt 3 tỷ USD.

Vấn đề hôm nay: Một số vấn đề khi thực hiện đề án xuất khẩu cá tra đến năm 2020 đạt 3 tỷ USD

Đây là một mốc phấn đấu mới cho nghề nuôi cá tra của nước ta, cao hơn gấp 2 lần so với năm 2008 - là thời huy hoàng của con cá tra, với sản 1ựơng cao nhất đạt 1,5 triệu tấn, giá trị kim ngạch xuất khẩu 1,5 tỷ USD. Để đạt mục tiêu đề án này, nghề nuôi và tiêu thụ cá tra cần phải giải quyết nhiều vấn đề.

Trước nhất, về mục tiêu tăng sản lượng cá tra nuôi, theo các chuyên gia trong ngành mà không khó với mức 2 đến 3 triệu tấn/năm. Tuy nhiên, khi người nuôi sản xuất ra sản lượng càng nhiều như hiện nay càng khó khăn trong tiêu thụ và giá thu mua thấp. Từ cuối năm 2008 đến nay, sản lượng cá tra nuôi đã và đang giảm đến 50% nhưng giá thu mua cá tra nguyên liệu vẫn ở mức 15.000 đồng/kg, thấp hơn giá thành sản xuất, làm người nuôi thua lỗ, phải treo ao hoặc thả nuôi mật độ thưa hơn để chờ thời hoặc bỏ nuôi cá tra chuyển sang những nghề khác. Như vậy, không thể lấy chỉ tiêu tăng sản lượng mà phải là tăng giá trị gia tăng, tăng giá trị nhờ công đoạn chế biến vào các sản phẩm cá tra xuất bán trên thị trường thế giới.

Để tăng giá trị chế biến, nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm cá tra, các doanh nghiệp chế biến cần đầu tư công nghệ, máy móc chế biến, nghiên cứu công thức và thành phần gia vị, để tạo ra các sản phẩm mới, sản phẩm ăn liền, đồng thời thực hiện xúc tiến thương mại, quảng bá các sản phẩm mới... cho người tiêu dùng trong lẫn ngoài nước. Đây là một trong những giải pháp để duy trì ổn định sản lượng cá tra nuôi nhất định, nhưng giá trị thu được sẽ cao hơn nhiều lần so với khi xuất sản phẩm thô.

Cùng với nâng cao giá trị sản phẩm, người chế biến, nhà doanh nghiệp còn phải giải quyết, cân đối lợi ích hài hòa với người nuôi cá, nguồn cung cấp nguyên liệu cho các nhà máy chế biến xuất khẩu. Nhà doanh nghiệp không thể chỉ quan tâm đến lợi ích của mình còn để mặc người nuôi vất vả, có lợi nhuận thấp hoặc bị thua lỗ phải treo ao. Nếu tình trạng này kéo dài là không hợp lý hợp tình, không còn người nuôi sẽ để lại hậu quả là nhà máy thiếu nguyên liệu chế biến. Điều này đã được nhiều chuyên gia trong ngành cảnh báo.

Một nút thắt khác cần được tháo gỡ là để nâng cao giá xuất bán trên thị trường thế giới, các doanh nghiệp trong Hiệp hội chế biến thủy sản xuất khẩu Việt Nam - VASEP cũng cần đoàn kết, thống nhất với nhau bằng hành động chứ không phải hô hào suông, trong định giá chào bán, không thể cạnh tranh, dẫm đạp lẫn nhau bằng giá rẻ, chất lượng thấp mà phải bằng chất lượng sản phẩm cao, mẫu mã đa dạng, dịch vụ hậu mãi tốt cho khách hàng.

Việc quy họach vùng nuôi, phân bổ giới hạn diện tích và sản lượng cá tra của các địa phương trong vùng cần có sự phối hợp điều tiết giữa Ban điều hành phát triển cá tra với đại diện các địa phương trong vùng. Việc phân chia sản lượng cá nuôi cần phải xét đến điều kiện thổ nhưỡng, đặc tính phù hợp với đời sống sinh học của con cá tra. Như vậy, giá thành sản phẩm sẽ cạnh tranh hơn, người nuôi có thể tăng thêm lợi nhuận.

Khi phê duyệt đề án, Thủ tướng Chính phủ đã giao các bộ, ngành và hiệp hội có liên quan chấn chỉnh công tác xuất khẩu cá tra, đổi mới và tăng cường xúc tiến thương mại, xử lý kịp thời các vướng mắc, rào cản thương mại ở các thị trường nhập khẩu cá tra... dự kiến tổng nhu cầu vốn thực hiện đề án này đến năm 2020 là 1.340 tỷ đồng. Vấn đề còn lại là các bộ ngành, hiệp hội và nông dân nuôi cá tổ chức thực hiện như thế nào? Nói cách khác, muốn phát triển xuất khẩu cá tra, chúng ta phải làm ăn theo quy họach, có kế hoạch bài bản, tổ chức nuôi cá theo quy trình khoa học, lấy chất lượng hàng hóa làm tiêu chí cạnh tranh, có như vậy việc giải bài toán xuất khẩu cá tra đạt 3 tỷ USD vào năm 2020 không khó khăn lắm./.

Nguyễn Thắng