VĐHN: Bao giờ lao động nữ hết thiệt thòi?

(VOH) - Điều 109 Luật Lao động quy định: “Nhà nước đảm bảo quyền làm việc của phụ nữ bình đẳng về mọi mặt với nam giới, có chính sách khuyến khích người sử dụng Lao động tạo điều kiện để người lao động có việc làm thường xuyên, áp dụng rộng rãi chế độ làm việc theo thời gian biểu linh hoạt…”. Tuy nhiên, trên thực tế, thì hiện nay tỷ lệ Lao động nữ không có hoặc thiếu việc làm vẫn cao hơn so với Lao động nam.

Cụ thể, hiện tỷ lệ Lao động nữ thất nghiệp là 5,8%, trong khi đó tỷ lệ thất nghiệp chung ở mức 5,1%. Đặc biệt, vẫn còn 8,5% phụ nữ ở nông thôn thiếu việc làm có thu nhập (nam giới là 7,9%). Kéo theo đó, ngày càng nhiều phụ nữ nông thôn phải rời xa quê hương để tìm việc làm ở khu vực kinh tế phi chính thức, thậm chí đi lấy chồng nước ngoài, một số không kiếm được việc làm nên bị lợi dụng…

Theo thống kê, trên địa bàn TP. HCM có khoảng 1,5 triệu lao động, trong đó quận Bình Tân là nơi có đông lao động thứ hai trên địa bàn TP.HCM với gần 250.000 người (chỉ sau các khu chế xuất, khu công nghiệp), trong đó nữ chiếm tỷ lệ 65%. Mức thu nhập bình quân của nhóm lao động này từ 2 – 2.4 triệu đồng/tháng, tuy nhiên do giá cả tăng nên thu nhập thực tế của lao động giảm, chưa đủ trang trải cuộc sống. Đồng thời, nhóm lao động nữ cũng không được đối đãi công bằng khi một số doanh nghiệp chưa thực hiện nghiêm ký kết hợp đồng lao động, tăng ca quá quy định, chưa tổ chức khám sức khỏe định kỳ, chưa có nhà vệ sinh riêng cho lao động nữ. Thậm chí có nơi còn cắt các phụ cấp đã thỏa thuận trong hợp đồng lao động hoặc thỏa ước lao động tập thể như tiền thưởng chuyên cần, tiền hỗ trợ nhà trọ…nhưng không báo trước.

Cùng đó, trong khi nữ công nhân viên chức khu vực nhà nước được đánh giá khá ổn định, được đào tạo bố trí sử dụng hợp lý…thì nữ công nhân lao động chiếm 70% là lao động nhập cư, hầu hết xuất thân từ nông dân, tay nghề, trình độ thấp, tác phong công nghiệp chưa cao và thường xuyên biến động.

Không chỉ có TP.HCM mà lao động nữ ở các địa phương khác cũng chung cảnh ngộ. Chẳng hạn khảo sát ở các khu công nghiệp Hà Nội cho thấy 10% lao động nữ làm việc không có Hợp đồng lao động, 1% có hợp đồng lao động miệng, 25% có hợp đồng lao động với thời hạn dưới 1 năm. Hay kết quả điều tra lao động việc làm của Tổng cục thống kê trươc đây cho thấy thu nhập giữa Lao động nữ và Lao động nam vẫn có chênh lệch lớn. Mức lương của phụ nữ chỉ bằng 67% so với nam giới. Chưa hết, nhiều Lao động nữ khi đi làm còn phải đối mặt với việc không được hưởng chế độ thai sản do doanh nghiệp trốn đóng bảo hiểm, chịu nhiều điều khoản bất lợi trong hợp đồng, đơn cử như nhiều Doanh nghiệp thỏa thuận ngầm cam kết không lấy chồng hoặc sinh con sau một số năm nhất định mới được tuyển dụng.

Thạc sĩ Phạm Hương Trà - giảng viên khoa Xã hội học (Học viện Báo chí và Tuyên truyền) – mới đây đã đi tìm sự bất bình đẳng giới trong các quảng cáo tuyển dụng hiện nay. Kết quả nghiên cứu trên 5 tờ báo in (Thanh Niên, Lao Động, Tiền Phong, Tuổi Trẻ, Vietnam News) cho thấy, vẫn còn định kiến trong thông báo tuyển dụng của các Doanh nghiệp đem lại lợi thế cho nam giới. Ví dụ các công việc đòi hỏi kỹ thuật cao thì có đến 50% số quảng cáo yêu cầu ứng viên phải là nam giới, chỉ có 17% yêu cầu ứng viên là nữ. Một phát hiện nữa là sự phân biệt đối xử giới trực tiếp lại không nhiều, nhưng sự bất bình đẳng giới lại được ẩn đi, thông qua các yêu cầu về đào tạo, trình độ học vấn, lứa tuổi hoặc hình thức. Những yêu cầu này nhiều khi không thực sự cần thiết cho công việc. Theo bà Jonna Naumanen - Tổ chức lao động quốc tế tại Hà Nội ILO - thách thức lớn nhất đối với phụ nữ là các công việc mà họ làm thường không được đánh giá hoặc đánh giá thấp.

Để giảm bớt tình trạng cán cân lệch nghiêng về nhóm người yếu thế là Lao động nữ, theo các chuyên gia cần sửa đổi, bổ sung 1 số điều của Luật Lao động về những quy định riêng đối với Lao động nữ như: thời gian làm việc linh hoạt, tổ chức đào tạo nghề dự phòng, bồi dưỡng thêm khi sinh con, xây dựng nhà vệ sinh riêng cho Lao động nữ…cũng như tăng cường kiểm tra, giám sát pháp luật Lao động ở các Doanh nghiệp…