Tin tứcNgười trẻ dễ mang mầm bệnh, lây lan âm thầm trong môi trường tập thể
Theo Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TPHCM (HCDC), bệnh nhân là nam sinh viên 21 tuổi, đang theo học tại một trường đại học trên địa bàn, đã phải điều trị tại 2 bệnh viện tuyến cuối và chưa từng tiêm phòng. Những người sống cùng nhà với bệnh nhân được chỉ định dùng thuốc dự phòng để hạn chế nguy cơ lây lan.
Chỉ trong tháng 3/2026, các địa phương như Lâm Đồng, Phú Quốc cũng đã liên tiếp ghi nhận ca bệnh ở nhóm thanh thiếu niên, học sinh, sinh viên. Đây là nhóm thường sinh hoạt trong môi trường tập thể như ký túc xá, nhà trọ, trường học, nơi nguy cơ lây lan ở mức cao.
Bác sĩ Bạch Thị Chính, Giám đốc Y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC cho biết bệnh do não mô cầu có thể gặp ở mọi lứa tuổi, bùng phát thành dịch ở môi trường tập thể, đông người. Một người có thể mang vi khuẩn ở vùng hầu họng trong nhiều tháng nhưng không biểu hiện, triệu chứng, là nguồn lây khó nhận diện và kiểm soát.
Còn theo Hội Y học dự phòng Việt Nam, có tới 10-20% người lành mang trùng não mô cầu. Tỷ lệ này cao nhất ở nhóm thanh thiếu niên và người trẻ, với khoảng 25-32%. Thậm chí trong các đợt dịch, tỷ lệ này lên tới 50%.
Người mang vi khuẩn thường kéo dài, trung bình khoảng 9 tháng, song gần 40% các trường hợp có thể mang vi khuẩn vượt quá 16 tháng. Hiện cả nước thỉnh thoảng xuất hiện các ca bệnh não mô cầu không rõ nguồn lây cho thấy mầm bệnh đang âm thầm lưu hành trong cộng đồng.
Theo các chuyên gia, thống kê cho thấy tỷ lệ người lành mang vi khuẩn khá cao, đặc biệt ở nhóm người trẻ. Thói quen sinh hoạt thiếu lành mạnh như thức khuya, sử dụng rượu bia, thuốc lá hoặc dinh dưỡng kém cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
Khuyến cáo tiêm phòng sớm, đủ liều để phòng ngừa hiệu quả
Trước nguy cơ lây lan, nhu cầu tiêm phòng tại nhiều nơi tăng mạnh trong thời gian gần đây. Đáng lưu ý, vi khuẩn não mô cầu có nhiều nhóm khác nhau đang cùng lưu hành. Vì vậy, người dân cần tiêm phòng đầy đủ theo khuyến cáo của bác sĩ để nâng cao khả năng bảo vệ.
Để đạt hiệu quả phòng bệnh toàn diện và tối ưu, người dân được khuyến cáo nên tiêm phối hợp vắc xin não mô cầu nhóm B và nhóm A, C, Y, W, theo đúng chỉ định và lịch tiêm của bác sĩ.
+ Nhóm A, C, Y, W: các vắc xin tứ giá thế hệ mới như Menquadfi (Sanofi, Mỹ) và Nimenrix (Pfizer, Mỹ) tiêm từ 6 tuần tuổi và không giới hạn tuổi ở người lớn; Menactra (Sanofi, Mỹ, tiêm từ 9 tháng tuổi đến 55 tuổi).
+ Nhóm B: vắc xin thế hệ mới Bexsero (GSK, Bỉ, tiêm từ 2 tháng tuổi đến 50 tuổi).
+ Nhóm B, C: vắc xin VA-Mengoc-BC (Cuba, tiêm từ 6 tháng tuổi đến 45 tuổi).
Đáng lưu ý, nhóm huyết thanh B có tính đa dạng di truyền rất cao với hàng ngàn chủng khác nhau. Do đó, việc lựa chọn vắc xin có khả năng bao phủ rộng là yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả phòng bệnh.
Với những người đã từng tiêm vắc xin thế hệ trước, các chuyên gia khuyến nghị có thể tiêm bổ sung vắc xin thế hệ mới để mở rộng khả năng bảo vệ trước nhiều chủng vi khuẩn hơn. Bên cạnh việc lựa chọn đúng loại vắc xin, thời điểm và đủ liều tiêm đóng vai trò quyết định hiệu quả miễn dịch.
Người dân cần chủ động tiêm sớm, không chờ đến khi có dịch mới tiêm, bởi cơ thể cần thời gian để tạo kháng thể bảo vệ. Đồng thời, việc tuân thủ đầy đủ phác đồ là yếu tố bắt buộc để đạt hiệu quả phòng bệnh tối ưu.
Các chuyên gia cũng nhấn mạnh việc phòng bệnh không chỉ phụ thuộc vào tiêm chủng mà còn cần duy trì lối sống lành mạnh, giữ vệ sinh cá nhân và hạn chế tiếp xúc gần khi có dấu hiệu bệnh.