Tin tứcĐoàn công tác của Bộ Y tế do Bộ trưởng Đào Hồng Lan làm trưởng đoàn vừa có buổi làm việc với UBND TPHCM về việc khảo sát, đánh giá mô hình quản lý an toàn thực phẩm tại TPHCM vào sáng 16/4. Tiếp đoàn có Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Mạnh Cường.
Báo cáo của UBND TPHCM cho biết, sau khi kết thúc thí điểm hoạt động Ban Quản lý An toàn thực phẩm Thành phố, căn cứ Nghị quyết số 98 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TPHCM, Sở An toàn thực phẩm TPHCM chính thức hoạt động từ ngày 01/01/2024.
Từ khi thành lập đến nay, Sở An toàn thực phẩm đã tiến hành kiểm tra hơn 22.700 lượt cơ sở, phát hiện 188 cơ sở vi phạm; xử phạt vi phạm hành chính 170 cơ sở với số tiền phạt hơn 2,8 tỉ đồng; chuyển cơ quan điều tra 1 cơ sở có dấu hiệu vi phạm. Tiến hành lấy 5.720 mẫu giám sát an toàn thực phẩm tại chợ đầu mối, chợ truyền thống, kênh phân phối hiện đại... gửi phòng kiểm nghiệm chỉ định kiểm tra các chỉ tiêu an toàn thực phẩm.
Từ 01/2024 đến nay, Thành phố ghi nhận 20 vụ ngộ độc thực phẩm với 839 người mắc và không có người tử vong. Sở An toàn thực phẩm đã triển khai kịp thời công tác tiếp nhận, xác minh, điều tra, xử lý ngộ độc thực phẩm theo đúng quy trình; phối hợp chặt chẽ với các cơ quan, đơn vị liên quan trong việc lây mẫu, truy xuất nguồn gốc, xác định nguyên nhân và tham mưu biện pháp xử lý kịp thời, hạn chế thấp nhất ảnh hưởng đến sức khỏe người dân.
Sở An toàn thực phẩm TPHCM cũng cho biết, năm 2025 ghi nhận 13 vụ ngộ độc thực phẩm với 783 người mắc. Nguyên nhân chủ yếu của việc số vụ ngộ độc tăng cao so với năm trước là do sau sáp nhập, địa bàn quản lý được mở rộng, phạm vi thống kê được bao quát đầy đủ hơn nên số liệu ghi nhận có xu hướng tăng. Tuy nhiên, thực tế này cũng cho thấy nguy cơ mất an toàn thực phẩm vẫn còn tiềm ẩn, đặc biệt tại các bếp ăn tập thể và hoạt động kinh doanh thức ăn đường phố.
Bà Phạm Khánh Phong Lan, Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TPHCM nêu một số bất cập: “Đa số kiểm tra theo kế hoạch chỉ phát hiện ra doanh nghiệp hoạt động không phép. Bởi vì lúc đó giấy phép chạy không kịp, dù có báo trước. Nhưng cũng đã có trường hợp chúng tôi đã gửi thư báo, nhưng ba lần đoàn kiểm tra của chúng tôi đến thì họ đóng cửa không tiếp. Khi anh em về báo cáo thì thẩm quyền của tôi là giám đốc, tôi chuyển thành thanh tra đột xuất. Ngay lập tức đi kiểm tra đột xuất, phát hiện ra và xử phạt hành vi sử dụng nguyên liệu quá hạn để làm thực phẩm. Sau đó doanh nghiệp này đã làm đơn khiếu nại là tại sao không đi thanh tra theo kế hoạch mà thanh tra đột xuất, làm cho tôi bị lộ. Cho nên thanh tra chúng ta đã thiếu, đã yếu mà còn bị trói tay trói chân lại, khi chuyện xảy ra thì lại hỏi tại sao chỉ có công an mới phát hiện ra, còn ngành an toàn thực phẩm, còn Sở an toàn thực phẩm không phát hiện ra.”
UBND TPHCM cho rằng việc thành lập Sở An toàn thực phẩm Thành phố là một bước đột phá của Thành ủy, Ủy ban nhân dân Thành phố trong tiến trình phát triển bền vững và đảm bảo an sinh xã hội, lấy mục tiêu bảo vệ sức khỏe người dân làm kim chỉ nam cho hành động; hoàn toàn phù hợp với chính sách của thành phố và tình hình thực tiễn của địa phương.
Từ thực tiễn hoạt động của Sở An toàn thực phẩm và trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, TPHCM đề xuất, kiến nghị tổ chức một cơ quan quản lý an toàn thực phẩm tại trung ương trực thuộc Bộ chuyên ngành và thành lập Sở An toàn thực phẩm tại địa phương. Thực hiện quản lý an toàn thực phẩm theo chuỗi giá trị sản phẩm, nhằm tận dụng được nguồn lực sẵn có, tránh chồng chéo chức năng nhiệm vụ với Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Xây dựng và triển khai các biện pháp phòng ngừa từ khâu sản xuất, nhập khẩu, kinh doanh đối với nguyên liệu thực phẩm, phụ gia thực phẩm và chất hỗ trợ chế biến sử dụng trong chế biến, sản xuất thực phẩm có khả năng sử dụng sai mục đích, dễ bị lạm dụng thành các chất nguy hại.
Ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND TPHCM cũng nhấn mạnh cần hoàn thiện chức năng, nhiệm vụ và công cụ pháp lý của Sở An toàn thực phẩm, gắn chức năng, nhiệm vụ của Sở với chức năng, nhiệm vụ của chính quyền hai cấp để Sở và các cấp có thể thực hiện tốt hơn.
Đối với xây dựng và áp dụng các quy chuẩn, tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm, ông Nguyễn Mạnh Cường đề xuất: “Chúng tôi mong muốn thành phố có điều kiện để có thể áp dụng những bộ quy chuẩn, tiêu chuẩn cao hơn so với yêu cầu chung đặt ra của cấp quốc gia, cấp địa phương đang áp dụng trong phạm vi cả nước. Có thể là sẽ phải nâng hơn, cao hơn với yêu cầu đặc thù thành phố, đặc biệt những vấn đề liên quan tới an toàn thực phẩm, chăm sóc sức khỏe người dân.”
Phát biểu tại buổi làm việc, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan đánh giá, Sở An toàn thực phẩm là một mô hình mới, cần phải học hỏi kinh nghiệm thực tiễn và quốc tế để đề xuất phương án phù hợp cho cả nước. Bộ trưởng đặc biệt lưu ý cần có giải pháp cụ thể để tăng cường năng lực cho cấp xã trong công tác quản lý an toàn thực phẩm; phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành, chính quyền địa phương và lực lượng công an để tăng cường hiệu quả quản lý; xác định rõ vai trò, trách nhiệm của từng cơ quan, lực lượng trong quy chế phối hợp.
"Đây là một thách thức rất lớn. Mô hình của cấp tỉnh thì tương đối rõ ràng rồi, nhưng mô hình cấp xã như thế nào? Thứ hai là phải có sự phối hợp của công an xã. Lực lượng công an xã bây giờ được trang bị rất chính quy và gần dân, do đó phải dựa vào lực lượng của chính quyền địa phương và lực lượng của công an để làm sao chúng ta thể hiện được tinh thần quyết tâm cao nhất trong việc phòng chống thực phẩm bẩn, thực phẩm giả, mất an toàn thực phẩm. Hiện nay chúng ta đang trong giai đoạn giáp ranh và triển khai thực hiện các luật mới được ban hành, nên cũng có những khó khăn nhất định. Nhưng đây là khởi đầu, chúng ta cứ đưa ra phương án, vừa làm vừa bổ sung hoàn thiện", Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan nhấn mạnh.
