Tin tứcTrong nhiều năm, khi nhắc đến chăm sóc giảm nhẹ, nhiều người vẫn nghĩ đây chỉ là dịch vụ dành cho người bệnh ung thư giai đoạn cuối. Ngày nay, quan điểm đó đã thay đổi hoàn toàn. Chăm sóc giảm nhẹ không chỉ giúp người bệnh “sống lâu hơn”, mà quan trọng hơn là giúp họ sống tốt hơn. Đó cũng chính là mục tiêu cao nhất của y học hiện đại.
Chia sẻ về hành trình điều trị bệnh ung thư của mình, chị Phạm Thị Hồng Anh, vẫn còn nhớ mãi những cơn đau triền miên khi chống chọi với bệnh tật, mà như chị nói, “có khi chỉ muốn tìm đến cái chết”. Trong chặng đường khó khăn khi điều trị tại nhà, chị nhìn nhận gánh nặng và nỗi đau về mặt thể chất có thể dẫn đến những rối loạn về mặt tâm lý và giấc ngủ khi không được đáp ứng chăm sóc giảm nhẹ.
Còn chị Lê Hải Đường, người nhà bệnh nhân, xúc động kể lại bản thân khi đang giữ vị trí quản lý ở một tập đoàn bán lẻ nước ngoài thì nhận được tin cả ba và mẹ mình đều mắc ung thư. Chị chia sẻ, nhìn lại hành trình, đó là câu chuyện lớn hơn cả việc điều trị và dùng thuốc, mà là làm sao đối mặt với những lo lắng, bất an của người bệnh, làm sao xoa dịu những cơn đau và tâm lý thất thường do bệnh tật gây ra.
“Điều làm tôi kiệt sức là vì mình phải xoay sở với quá nhiều thứ. Những câu hỏi liên quan đến chăm sóc người bệnh nặng thì quá nhiều, trong khi không phải lúc nào mình cũng có thể gặp bác sĩ để trao đổi. Trong quá trình đó tôi cũng bị căng thẳng, rối loạn giấc ngủ, một tiếng động nhẹ cũng khiến tôi giật mình vì quá lo lắng, cuộc sống, công việc ảnh hưởng nặng nề.”
Từ những chia sẻ chân thực của những người trong cuộc như chị Phạm Thị Hồng Anh và chị Lê Hải Đường, có thể thấy, sự có mặt của chăm sóc giảm nhẹ tại cơ sở sẽ giúp hành trình của cả người bệnh và thân nhân nhẹ nhàng hơn rất nhiều.
Theo Bộ Y tế, “Chăm sóc giảm nhẹ” là một thành phần thiết yếu của chăm sóc toàn diện cho những người có vấn đề sức khỏe nghiêm trọng, cần được tiếp cận ở tất cả các cấp của hệ thống chăm sóc sức khỏe và tại nhà của bệnh nhân, cần được cung cấp bởi các chuyên gia về ung thư, các ngành khác và các nhân viên chăm sóc sức khỏe ban đầu.
Tuy nhiên, Ths.BS Chuyên khoa II Nguyễn Ngọc Hương Thảo, Ủy viên Thường vụ Hội Y học Chăm sóc giảm nhẹ Việt Nam, Trưởng Khoa Chăm sóc giảm nhẹ, Bệnh viện Ung bướu TPHCM, cho hay, mặc dù Hội đồng Y tế Thế giới từ năm 2014 đã khẳng định giảm đau là quyền con người, nhưng thực tế có đến 80% dân số thế giới chỉ tiếp cận chưa tới 10% lượng Morphine toàn cầu. Tại Việt Nam, con số này rất đáng báo động khi lượng Opioid (nhóm thuốc giảm đau trung ương mạnh nhất) phân phối cho mỗi bệnh nhân chỉ đạt 125mg, so với hơn 68.000mg tại Canada. Điều này đồng nghĩa với việc 91% bệnh nhân Việt Nam phải chịu đau đớn mà không tiếp cận được thuốc. Do đó, áp dụng mô hình quản lý Opioid có thể vừa đảm bảo an toàn, tránh thất thoát, vừa đảm bảo bệnh nhân được giảm đau tối ưu.
BS Nguyễn Ngọc Hương Thảo chia sẻ: “Tuyến y tế cơ sở cũng cần có sẵn morphine để giảm áp lực người bệnh tập trung về những bệnh viện trung tâm như bệnh viện Ung bướu TPHCM. Có những bệnh nhân của chúng tôi phải đi từ rất xa để lên bệnh viện nhận morphine. Ngoài ra, ứng dụng công nghệ khám chữa bệnh từ xa để có thể theo dõi, đánh giá đáp ứng của người bệnh mà không cần phải tái khám mỗi 10 ngày. Đồng thời, cần có hướng dẫn cụ thể hơn về chăm sóc giảm nhẹ tại nhà, vì nhu cầu này hiện tại rất lớn.”
TS.BS Thân Hà Ngọc Thể, Chủ tịch Hội Y học Chăm sóc giảm nhẹ Việt Nam, Giảng viên Bộ môn Y đức - Xã hội học - Chăm sóc giảm nhẹ, Trường Đại học Y dược TPHCM cho biết, số lượng các bệnh viện có thể thực hiện chăm sóc giảm nhẹ tại Việt Nam chỉ đếm trên đầu ngón tay, tập trung ở một vài thành phố lớn như Hà Nội, TPHCM, trong khi nhu cầu tăng liên tục. Vì vậy, việc tích hợp chăm sóc giảm nhẹ vào y tế cơ sở là rất cấp thiết.
“Tuyến y tế cơ sở là cánh tay nối dài của chăm sóc giảm nhẹ. Triển khai tích hợp chăm sóc giảm nhẹ tại hệ thống y tế cơ sở không phải là nhiệm vụ bất khả thi mà là mệnh lệnh đạo đức, là yêu cầu cấp thiết. TPHCM đang hội tụ đủ mọi điều kiện để triển khai tích hợp chăm sóc giảm nhẹ tại hệ thống y tế cơ sở, từ chính sách, nhân sự, thuốc thiết yếu, đào tạo chăm sóc giảm nhẹ”, TS.BS Thân Hà Ngọc Thể nhận định.
Tại hội thảo “Đồng thuận tích hợp chăm sóc giảm nhẹ vào hệ thống y tế cơ sở trên địa bàn TPHCM”, TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó Giám đốc Sở Y tế TPHCM đánh giá, ngoài số lượng kỹ thuật cao hay số ca phẫu thuật thành công, một hệ thống y tế tiên tiến còn được đánh giá bằng cách chúng ta chăm sóc những người yếu thế nhất. Ngay cả khi không thể chữa khỏi bệnh, chúng ta vẫn luôn có thể làm điều gì đó để giảm đau và giúp người bệnh có những ngày tháng còn lại ý nghĩa hơn.
Do đó, ngành y tế TPHCM đặt ra 6 nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới, gồm: Xây dựng lộ trình tích hợp chăm sóc giảm nhẹ vào toàn bộ hệ thống y tế của Thành phố; Chuẩn hóa hướng dẫn chuyên môn và quy trình kỹ thuật; Đào tạo năng lực chăm sóc giảm nhẹ; Bảo đảm khả năng tiếp cận thuốc giảm đau; Ứng dụng chuyển đổi số để quản lý liên tục người bệnh; Tăng cường hợp tác với quốc tế với Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), các trường Đại học, các hội chuyên ngành và các tổ chức quốc tế.
TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu nhấn mạnh: “Không một đơn vị nào có thể triển khai thành công chăm sóc giảm nhẹ nếu hoạt động đơn lẻ. Chúng ta cần có sự phối hợp giữa các bệnh viện, các trường đại học, các hội nghề nghiệp, tổ chức quốc tế, cơ quan quản lý, và đặc biệt nhất là đội ngũ y tế cấp ban đầu, nhất là nhân viên y tế cơ sở là những người gần dân nhất, hiểu dân nhất và đồng hành cùng người dân lâu dài nhất. Mục tiêu cuối cùng của y học không chỉ là kéo dài sự sống. Mục tiêu lớn hơn là giúp mỗi con người được sống với phẩm giá, được giảm đau, được chăm sóc và được đồng hành trong suốt hành trình của bệnh tật. Đó chính là tinh thần nhân văn của ngành Y, và cũng là định hướng mà ngành Y tế TPHCM đang theo đuổi.”
Chăm sóc giảm nhẹ không chỉ nên gói gọn trong các bệnh viện chuyên khoa tuyến cuối mà cần phải được thực hiện ở nhiều nơi để có thể gần dân nhất. Tuy nhiên, để hiện thực hóa việc tích hợp chăm sóc giảm nhẹ, việc sử dụng Morphine cần có quy trình pháp lý rõ ràng để bảo vệ nhân viên y tế, tránh những rắc rối pháp lý không đáng có. Mục tiêu cuối cùng là xây dựng một mô hình chăm sóc toàn diện, giúp bệnh nhân hiểm nghèo được nâng đỡ tinh thần và sống trọn vẹn hơn, đồng thời góp phần giảm tải áp lực cho các bệnh viện tuyến trên.