Tin tứcChiến thắng vượt ngoài các bang chiến địa
Theo hãng tin AP, đảng Dân chủ giành thêm ít nhất 7 ghế Thượng viện tại Kansas, Iowa, Texas, Ohio, Maine, North Carolina và South Carolina. Đảng này cũng bảo vệ thành công các ghế quan trọng ở Georgia và Michigan, qua đó giành lại quyền kiểm soát Thượng viện.
Đáng chú ý, Kansas lần đầu tiên bầu một thượng nghị sĩ Dân chủ sau gần 1 thế kỷ. Tại Texas, ứng cử viên James Talarico giành chiến thắng, đánh dấu lần đầu tiên đảng Dân chủ thắng một cuộc bầu cử cấp toàn bang tại đây sau hơn 30 năm.
Ở Hạ viện, đảng Dân chủ giành thêm hàng chục ghế, trong đó có nhiều khu vực từng bỏ phiếu áp đảo cho ông Trump trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2024. Đảng này cũng giành chiến thắng tại một số cuộc đua thống đốc, bao gồm Georgia, Ohio, Iowa và Texas.
Kết quả cho thấy sự thay đổi trong lựa chọn của cử tri không chỉ diễn ra tại các bang có truyền thống cạnh tranh giữa 2 đảng, mà còn lan sang những địa bàn lâu nay được xem là thành trì của đảng Cộng hòa.
Cuộc bầu cử cũng ghi nhận nhiều dấu mốc mới về đại diện chính trị, với những chiến thắng của các ứng cử viên nữ, người da màu và các nhóm thiểu số trong Quốc hội cũng như chính quyền bang.
Chi phí sinh hoạt và chiến sự Iran tác động đến lá phiếu
Theo khảo sát cử tri của hãng tin AP, giá cả sinh hoạt tăng cao là 1 trong những nguyên nhân quan trọng khiến nhiều người Mỹ quay lưng với đảng Cộng hòa.
Giá thực phẩm, nhiên liệu và nhà ở tiếp tục gây sức ép lên các hộ gia đình. Những khó khăn này càng trầm trọng bởi tác động của chiến sự với Iran và chính sách thuế quan đối với hàng nhập khẩu.
Đáng chú ý, khoảng 7 trong 10 cử tri được AP khảo sát cho rằng Quốc hội chưa thực hiện đầy đủ vai trò kiểm soát và giám sát quyền lực tổng thống.
Sự thay đổi cũng xuất hiện trong những nhóm cử tri từng góp phần đưa ông Trump trở lại Nhà Trắng năm 2024. Theo AP, các ứng cử viên Dân chủ thu hút thêm sự ủng hộ của cử tri trẻ và cử tri gốc Mỹ Latinh, đặc biệt tại một số khu vực biên giới Texas - Mexico.
Trong khi đó, Tổng thống Trump không cho rằng kết quả bầu cử là sự phản đối trực tiếp đối với cá nhân ông. Trả lời Fox News, ông thừa nhận đảng Dân chủ đã vận động hiệu quả, nhưng quy trách nhiệm cho những ứng cử viên Cộng hòa thất bại, thay vì các chính sách của chính quyền.
Quốc hội "đổi chủ", Nhà Trắng đối mặt nhiều trở ngại
Chiến thắng của đảng Dân chủ đồng nghĩa Tổng thống Trump sẽ phải làm việc với một Quốc hội do phe đối lập kiểm soát trong 2 năm cuối nhiệm kỳ.
Theo hãng tin Reuters, đảng Dân chủ dự kiến sử dụng quyền kiểm soát các ủy ban Quốc hội để tăng cường giám sát hoạt động của Nhà Trắng, yêu cầu cung cấp tài liệu và tiến hành điều tra những vấn đề liên quan đến chính quyền. Lãnh đạo phe Dân chủ tại Hạ viện Hakeem Jeffries cho biết các ưu tiên của đảng sẽ tập trung vào giảm chi phí sinh hoạt và tăng cường trách nhiệm giải trình.
Tại Thượng viện, đảng Dân chủ có thể ngăn chặn những đề cử nhân sự cấp cao và thẩm phán liên bang của Tổng thống. Quốc hội mới cũng có khả năng cản trở các dự luật về ngân sách, thuế và những chính sách quan trọng khác của Nhà Trắng.
Tuy nhiên, chiến thắng tại Quốc hội không đồng nghĩa đảng Dân chủ có thể tự triển khai toàn bộ chương trình nghị sự.
Tổng thống Trump vẫn nắm quyền phủ quyết các dự luật và duy trì thẩm quyền hành pháp đáng kể trong những lĩnh vực như nhập cư, thương mại và đối ngoại. Để vượt qua quyền phủ quyết của Tổng thống, 1 dự luật cần được ít nhất 2/3 thành viên mỗi viện Quốc hội thông qua.
Theo phân tích của Reuters, tình trạng bế tắc lập pháp có thể trở thành đặc điểm nổi bật của Washington trong 2 năm tới, khi 2 đảng khó đạt thỏa thuận về các chính sách lớn.
Ngoài ra, đảng Dân chủ cũng đối mặt với sức ép phải thực hiện cam kết giảm chi phí sinh hoạt, trong khi nhiều yếu tố tác động đến lạm phát thực tế nằm ngoài khả năng kiểm soát trực tiếp của Quốc hội.
Tác động đối với chính sách kinh tế và đối ngoại
Một trong những lĩnh vực có thể chứng kiến thay đổi là quản lý công nghệ và phát triển trí tuệ nhân tạo.
Ngày 6/11, các nghị sĩ Dân chủ đang chuẩn bị nhiều dự luật nhằm kiểm soát rủi ro của các hệ thống trí tuệ nhân tạo, tăng trách nhiệm của các công ty công nghệ và bảo vệ người tiêu dùng trước chi phí điện tăng do sự phát triển nhanh của các trung tâm dữ liệu.
Thượng nghị sĩ Chuck Schumer cho biết việc hạn chế tác động của các trung tâm dữ liệu đối với hóa đơn điện của người dân sẽ là một ưu tiên trong năm tới.
Những kế hoạch này xuất hiện giữa lúc cổ phiếu công nghệ chịu sức ép bán tháo, do lo ngại các quy định mới có thể ảnh hưởng đến tốc độ phát triển của ngành.
Về đối ngoại, Quốc hội do đảng Dân chủ kiểm soát có thể tăng cường giám sát chính sách thương mại và các hoạt động quân sự của chính quyền Trump, đặc biệt liên quan đến chiến sự Iran.
Quan hệ Mỹ - Trung cũng là một vấn đề đáng chú ý. Theo Reuters, một số chuyên gia nhận định thất bại của đảng Cộng hòa có thể khiến ông Trump thận trọng hơn trong đàm phán thương mại với Bắc Kinh, nhằm tránh gây thêm biến động kinh tế trong nước.
Tuy nhiên, chuyên gia Chim Lee thuộc Economist Intelligence Unit lưu ý chính sách Mỹ - Trung chưa chắc thay đổi về định hướng tổng thể. Rủi ro nằm ở những quyết định đối ngoại khó dự đoán, trong khi Quốc hội mới có thể gia tăng sức ép về vấn đề Đài Loan, nhân quyền và đầu tư Trung Quốc.
Đối với các đối tác quốc tế, kết quả bầu cử vì vậy có thể tác động đến cách Washington triển khai chính sách thương mại, an ninh và quan hệ với các đồng minh, dù Tổng thống vẫn giữ vai trò chủ đạo trong điều hành đối ngoại.
