Tin tứcDiễn ra từ ngày 19 đến 23/8 tại Bắc Kinh, Hội nghị Robot Thế giới (WRC) năm nay quy tụ hơn 300 doanh nghiệp, trưng bày hơn 2.000 sản phẩm và giới thiệu trên 150 sản phẩm mới.
Quy mô doanh nghiệp tham gia tăng 36% so với năm trước, phản ánh tốc độ phát triển nhanh của một ngành đang nhận được cả dòng vốn lớn lẫn sự hỗ trợ mạnh từ chính sách.
Tại hội nghị, nhiều robot đã chuyển từ trình diễn sang những công việc cụ thể như vận chuyển linh kiện, phân loại hàng hóa, đóng gói sản phẩm và vận hành kho bãi. Một số đã được triển khai thực tế tại các nhà máy và trung tâm logistics, trong đó hơn 100 robot phân loại đang hoạt động tại 15 kho hàng ở Trung Quốc.
Robot cũng bắt đầu được thử nghiệm trong các hộ gia đình và phát triển cho chăm sóc người cao tuổi, giáo dục, bán lẻ hay dịch vụ công.
Vì sao Trung Quốc “đặt cược” vào robot?
Sự bùng nổ của robot hình người không đơn thuần xuất phát từ sức hút của một công nghệ mới, mà gắn với những thay đổi dài hạn của kinh tế Trung Quốc.
Trước hết là bài toán dân số và lao động. Sau nhiều thập niên hưởng lợi từ lực lượng lao động đông đảo, Trung Quốc đang bước vào giai đoạn già hóa dân số nhanh, trong khi dân số trong độ tuổi lao động suy giảm.
Điều này tạo sức ép lên những ngành sử dụng nhiều nhân công và làm tăng nhu cầu tự động hóa. Robot vì thế được kỳ vọng đảm nhận ngày càng nhiều công việc lặp lại, nặng nhọc, nguy hiểm hoặc những vị trí mà doanh nghiệp khó tuyển lao động.
Thứ hai, Trung Quốc đã có một nền tảng công nghiệp thuận lợi để phát triển robot ở quy mô lớn. Nước này là thị trường robot công nghiệp lớn nhất thế giới, đồng thời sở hữu hệ sinh thái sản xuất từ động cơ, cảm biến, pin, linh kiện điện tử đến hệ thống tự động hóa.
Theo Liên đoàn Robot Quốc tế, nước này lắp đặt khoảng 295.000 robot công nghiệp trong năm 2024, chiếm 54% tổng số robot mới được triển khai trên toàn cầu. Tổng số robot công nghiệp đang hoạt động tại nước này đã vượt 2 triệu. Lần đầu tiên, các nhà sản xuất Trung Quốc chiếm hơn một nửa thị trường robot công nghiệp trong nước.
Thứ ba là sự phát triển của trí tuệ nhân tạo. Nếu AI tạo sinh giúp máy tính xử lý ngôn ngữ, hình ảnh và thông tin ngày càng tốt hơn, robot hình người được kỳ vọng đưa AI từ không gian số bước sang thế giới vật lý.
Khái niệm được nhắc đến ngày càng nhiều là "AI hiện thân" (embodied AI) - những hệ thống AI có thể quan sát môi trường, hiểu nhiệm vụ rồi tác động trực tiếp lên thế giới thông qua một cơ thể robot.
Cuối cùng, robot còn gắn với tham vọng nâng cấp vị thế của Trung Quốc trong chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu. Sau xe điện, pin và năng lượng tái tạo, Bắc Kinh đang tìm kiếm những ngành công nghiệp mới có khả năng tạo động lực tăng trưởng trong thập niên tới. Robot hình người được kỳ vọng trở thành một trong số đó.
Tuy nhiên, tiềm năng lớn không có nghĩa robot hình người đã sẵn sàng để được sử dụng rộng rãi. Trở ngại rõ nhất hiện nay là chi phí, độ tin cậy và khả năng làm việc độc lập.
Theo Guotai Securities, để hoàn vốn trong 2 năm so với 1 lao động có thu nhập khoảng 80.000 nhân dân tệ, tức gần 12.000 USD mỗi năm, tổng chi phí của một robot hình người công nghiệp, kể cả bảo trì, cần ở khoảng 160.000 nhân dân tệ, tương đương gần 24.000 USD. Trong khi đó, nhiều robot hiện vẫn có giá khoảng 45.000-74.000 USD.
Tại sự kiện, có một robot mất nhiều phút nhưng vẫn không thể gấp xong chiếc áo cho thấy khoảng cách giữa thực hiện một động tác được huấn luyện và làm việc ổn định trong thế giới thực vẫn còn đáng kể.
Robot và cạnh tranh công nghệ Mỹ - Trung
Sự phát triển của robot Trung Quốc cũng đang diễn ra trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ Mỹ - Trung ngày càng phức tạp. Tại Hội nghị Robot Thế giới năm nay, đại diện một số doanh nghiệp công nghệ Mỹ vẫn hiện diện và tìm kiếm cơ hội hợp tác, cho thấy quan hệ thương mại và chuỗi cung ứng robot giữa hai nền kinh tế chưa hoàn toàn tách rời.
Tuy nhiên, sự gắn kết ở cấp độ doanh nghiệp đang tồn tại song song với xu hướng siết kiểm soát ở cấp độ chính sách. Washington ngày càng thận trọng với các thiết bị robot tiên tiến của nước ngoài do lo ngại về an ninh mạng và an ninh quốc gia.
Theo hãng nghiên cứu thị trường công nghệ IDC, Trung Quốc hiện chiếm khoảng 82% lượng robot hình người xuất xưởng trên toàn cầu.
Những ngày sau Hội nghị Robot Thế giới, Bắc Kinh tiếp tục tổ chức Đại hội Thể thao Robot Hình người Thế giới. Bên cạnh chạy, bóng đá hay biểu diễn, robot còn phải thực hiện các nội dung như đóng gói, kho vận, lắp ráp, sạc xe điện và sử dụng công cụ.
Những bài thi này đòi hỏi nhiều hơn khả năng hoàn thành một động tác đã được chuẩn bị trước. Robot phải nhận biết vật thể, thao tác lặp lại, xử lý sai sót và duy trì công việc trong môi trường phức tạp mà không liên tục cần kỹ sư can thiệp.
Sau giai đoạn gây ấn tượng bằng khả năng vận động, ngành robot đang phải trả lời một câu hỏi thực tế hơn, đó là những cỗ máy này có thể làm được những công việc mà doanh nghiệp và xã hội thực sự cần, với mức chi phí chấp nhận được hay không?
Câu trả lời sẽ quyết định liệu robot hình người chỉ dừng lại ở một làn sóng đầu tư công nghệ, hay trở thành một ngành công nghiệp chiến lược mới, tương tự cách xe điện từng được Trung Quốc phát triển từ một lĩnh vực được hỗ trợ mạnh thành một trụ cột công nghiệp có sức cạnh tranh toàn cầu.