Tin tứcTrong một chương của Báo cáo Triển vọng Kinh tế Thế giới sắp công bố, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) nhận định, các chính sách công nghiệp có thể giúp quốc gia đưa sản xuất về trong nước và bắt kịp các đối thủ toàn cầu trong những lĩnh vực trọng điểm. Tuy nhiên, chúng cũng có nguy cơ đẩy giá tiêu dùng tăng cao và dẫn đến tình trạng phân bổ nguồn lực sai lệch.
Chương này, phân tích chính sách công nghiệp tại Liên minh châu Âu (EU), Trung Quốc, Brazil và Hàn Quốc, cho thấy hỗ trợ được thiết kế và định hướng tốt có thể giúp các ngành mục tiêu phát triển, nhưng trợ cấp phải được hoạch định rõ ràng, gắn với mục tiêu cụ thể và đi cùng cải cách cơ cấu.
Một công nhân lắp ráp và sản xuất động cơ diesel trong xưởng sản xuất máy móc quy mô tại thành phố Thanh Châu, Trung Quốc. - Ảnh: Getty Images.
Theo IMF, tăng trưởng toàn cầu chậm lại, căng thẳng địa chính trị gia tăng cùng lo ngại ngày càng lớn về rủi ro đối với chuỗi cung ứng và an ninh năng lượng đã khiến các chính sách công nghiệp – với trọng tâm là trợ cấp và các ưu đãi khác cho các doanh nghiệp mục tiêu – gia tăng mạnh mẽ, nhằm thúc đẩy tăng trưởng, tạo việc làm và tăng khả năng tự chủ.
Trong đó, khoảng một phần ba số chính sách công nghiệp được triển khai trong giai đoạn 2009 – 2022 tập trung vào lĩnh vực năng lượng.
IMF khuyến nghị, để thành công, các chính sách này cần được đánh giá thường xuyên, điều chỉnh phù hợp và hướng tới cải thiện toàn diện môi trường kinh doanh.
IMF lưu ý, ngay cả khi được định hướng tốt, chính sách công nghiệp vẫn có thể tiêu tốn ngân sách lớn. Chẳng hạn, để tài trợ cho chương trình trợ cấp công nghệ sạch nhằm đưa phần lớn sản xuất trở lại trong nước, EU có thể phải chi khoảng 0,4% GDP hằng năm.
Trung Quốc, quốc gia từ lâu đã sử dụng các công cụ chính sách công nghiệp để hỗ trợ những lĩnh vực ưu tiên như xe điện và chất bán dẫn, được ước tính đã chi khoảng 4% GDP cho chính sách này trong giai đoạn 2011 – 2023.
Tuy đạt được một số thành công, mô hình cấu trúc cho thấy các chính sách này khiến tổng năng suất của Trung Quốc giảm 1,2% và GDP giảm tới 2%.
Tại EU, viện trợ nhà nước cho các doanh nghiệp đạt đỉnh gần 1,5% GDP vào năm 2022. IMF cảnh báo, việc các chính phủ quốc gia trực tiếp rót vốn có thể làm sai lệch cạnh tranh và phá vỡ sự công bằng trong thị trường chung EU.
Các mô hình kinh tế cho thấy, viện trợ nhà nước có thể giúp doanh nghiệp nhận hỗ trợ tăng doanh thu và việc làm, nhưng chỉ trong ngắn hạn. Ngược lại, các doanh nghiệp không nhận được viện trợ trong cùng ngành lại bị “lấn át” và chịu bất lợi.
IMF cho rằng, nếu cần viện trợ nhà nước để khắc phục những thất bại cụ thể của thị trường, việc này nên được thực hiện ở cấp độ toàn EU thay vì từng quốc gia thành viên, nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực lan tỏa.
Báo cáo của IMF cũng so sánh chính sách công nghiệp của Hàn Quốc và Brazil trong những năm 1970. Kết quả cho thấy, Hàn Quốc đã thành công hơn trong việc mở rộng các ngành công nghiệp mục tiêu, thúc đẩy sản xuất và tăng trưởng GDP.
