Tin tứcLực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho biết đã phá hủy nhiều hệ thống radar phòng thủ tên lửa chủ chốt của Mỹ tại Trung Đông với tổng thiệt hại ước tính khoảng 2,7 tỷ USD, trong bối cảnh xung đột giữa các bên leo thang mạnh.
Radar AN/FPS-132 và cuộc tấn công tên lửa của Iran. Ảnh: SKDS
Động thái này diễn ra sau khi Mỹ và Israel mở chiến dịch không kích quy mô lớn nhằm vào Iran từ ngày 28/2. Tehran sau đó đáp trả bằng các đợt tấn công tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái (UAV) nhằm vào các căn cứ quân sự và mục tiêu chiến lược trong khu vực.
Theo các báo cáo ban đầu, một số radar chiến thuật của Mỹ đã trúng đòn tấn công, trong đó có hệ thống AN/TPS-59 trị giá khoảng 70 triệu USD. Tuy nhiên, thiệt hại lớn nhất được cho là liên quan đến các radar chiến lược có giá trị rất cao, đặc biệt là radar cảnh báo sớm tên lửa đạn đạo AN/FPS-132.
AN/FPS-132 là một trong những thành phần then chốt của mạng lưới phòng thủ tên lửa Mỹ. Hệ thống có khả năng phát hiện vụ phóng tên lửa từ khoảng cách tới 5.000 km, theo dõi đồng thời hàng trăm mục tiêu và cung cấp dữ liệu quỹ đạo cho các hệ thống đánh chặn.
Ngoài vai trò hỗ trợ tác chiến, radar này còn cung cấp cảnh báo sớm cho binh sĩ và dân thường trong khu vực khi có nguy cơ tấn công bằng tên lửa.
Mỗi radar AN/FPS-132 được ước tính có giá khoảng 1,1 tỷ USD và có thể mất từ 5 đến 8 năm để thay thế. Mỹ triển khai loại radar này tại Qatar từ năm 2013 nhằm giám sát các vụ phóng tên lửa từ Iran và Syria.
Một số nguồn tin cho rằng việc hệ thống này bị phá hủy ngay trong ngày đầu xung đột đã làm suy giảm đáng kể năng lực cảnh báo tên lửa của Mỹ trong khu vực, do số lượng radar loại này trên toàn cầu khá hạn chế.
Ngoài AN/FPS-132, Iran được cho là đã phá hủy hai radar băng tần X AN/TPY-2, thành phần quan trọng của hệ thống phòng thủ tên lửa THAAD. Một hệ thống được đặt tại căn cứ không quân Muwafak Salti ở Jordan, hệ thống còn lại thuộc lực lượng vũ trang Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE).
Hiện toàn cầu chỉ có khoảng 15 radar AN/TPY-2 đang hoạt động, phần lớn thuộc biên chế hệ thống THAAD của Mỹ. Tùy cấu hình và gói hỗ trợ kỹ thuật, mỗi radar có giá từ 550 triệu đến 1 tỷ USD. Nếu tính trung bình khoảng 800 triệu USD mỗi hệ thống, việc mất hai radar AN/TPY-2 cùng một radar AN/FPS-132 khiến tổng thiệt hại ước tính khoảng 2,7 tỷ USD.
Radar AN/TPY-2 đóng vai trò then chốt trong việc phát hiện và bám bắt mục tiêu cho hệ thống THAAD. Khi radar bị phá hủy, khẩu đội THAAD không thể tự tìm kiếm mục tiêu, dù vẫn có thể phóng tên lửa dựa trên dữ liệu từ các cảm biến bên ngoài. Tuy nhiên, phạm vi tác chiến và hiệu quả phòng thủ sẽ bị giảm đáng kể.
Thiết kế này khác với một số tổ hợp phòng không của Nga như S-400, vốn tích hợp nhiều loại radar trong cùng hệ thống. Nhờ đó, ngay cả khi một radar bị vô hiệu hóa, hệ thống vẫn có thể duy trì khả năng phát hiện và theo dõi mục tiêu.
Bên cạnh tổn thất về trang bị, chi phí vận hành hệ thống phòng thủ của Mỹ trong các cuộc đối đầu với Iran cũng tăng mạnh. Trong giai đoạn xung đột trước đó từ ngày 13 đến 25/6/2025, Mỹ đã sử dụng hơn 150 tên lửa đánh chặn THAAD để đối phó các đợt tấn công của Iran.
Mỗi tên lửa THAAD có giá khoảng 15,5 triệu USD, khiến tổng chi phí giai đoạn này vượt 2,35 tỷ USD và tiêu hao hơn 25% kho tên lửa đánh chặn THAAD toàn cầu của Lục quân Mỹ.
Từ khi xung đột mới bùng phát ngày 28/2, cường độ tấn công tên lửa của Iran được cho là cao hơn đáng kể so với năm 2025, buộc Mỹ phải tăng cường triển khai hệ thống phòng thủ và sử dụng thêm số lượng lớn tên lửa đánh chặn tại Trung Đông.
Một số ước tính thận trọng cho thấy chỉ trong chưa đầy một tuần giao tranh, chi phí Mỹ phải chi cho việc vận hành các hệ thống phòng thủ như THAAD và radar cảnh báo sớm AN/FPS-132 có thể đã vượt mốc 5 tỷ USD.
