Tin tứcMỹ đang triển khai chiến dịch phong tỏa quy mô lớn nhằm vào Iran, với sự tham gia đồng thời của hải quân, không quân và hệ thống giám sát hiện đại. Mục tiêu là siết hoạt động thương mại của Tehran, trong bối cảnh nguy cơ đối với an ninh năng lượng toàn cầu gia tăng.
Trong chiến dịch này, các tàu khu trục Hải quân Mỹ giữ vai trò trung tâm trong việc phong tỏa các cảng của Iran. Phát biểu tại Lầu Năm Góc ngày 16/4, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, Tướng Dan Caine, cho hay tàu khu trục lớp Arleigh Burke là “xương sống” của lực lượng hải quân mặt nước và giữ vị trí then chốt. “Những con tàu này giống chiếc xe thể thao của Hải quân Mỹ”, ông nói.
Tàu lớp Arleigh Burke có khoảng 300 thủy thủ, được trang bị hỏa lực mạnh với gần 100 ống phóng thẳng đứng để triển khai nhiều loại tên lửa phòng không và tấn công mặt đất. Phương tiện này còn có pháo hạm đối phó mục tiêu trên biển và mang trực thăng chiến đấu, giúp mở rộng năng lực giám sát, truy vết và tấn công trên không cũng như trên mặt biển.
Theo ông Caine, “yếu tố quan trọng nhất” trên các tàu này là con người. Ông cho biết nhiều thủy thủ vận hành hệ thống điều khiển và điều hướng mới 18 tuổi, nhưng đã được đào tạo để thực hiện các nhiệm vụ tác chiến phức tạp.
Lầu Năm Góc chưa công bố số tàu khu trục trực tiếp tham gia chiến dịch, song xác nhận có hơn chục tàu chiến hoạt động trong khu vực. Trong số này có tàu sân bay USS Abraham Lincoln và tàu đổ bộ tấn công USS Tripoli, đều mang theo máy bay chiến đấu.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ cho biết tàu khu trục USS Spruance đã “chuyển hướng thành công” một tàu hàng treo cờ Iran khi phương tiện này tìm cách né tránh phong tỏa. Cũng theo CENTCOM, từ đầu tuần đến nay đã có 14 tàu quay đầu để tuân thủ lệnh phong tỏa.
Các chiến dịch đổ bộ được tổ chức chặt chẽ và thực hiện nhanh. Thủy quân lục chiến hoặc lực lượng chuyên trách thường tiếp cận mục tiêu bằng cách đổ xuống boong từ trực thăng hoặc áp sát bằng xuồng cao tốc, nhằm nhanh chóng khống chế thủy thủ đoàn tàu vi phạm trước khi họ kịp phản ứng.
Sau khi tiếp cận, các đội đổ bộ lập tức kiểm soát buồng lái, phòng máy và hệ thống liên lạc, đồng thời tách riêng và khống chế thủy thủ đoàn. Mục tiêu là giành quyền kiểm soát trong thời gian ngắn nhất, nhưng vẫn bảo đảm kiềm chế, nhất là khi đối tượng là tàu dân sự.
Cựu Đô đốc James Foggo cho rằng kiểm tra trực tiếp trên tàu là cần thiết để phát hiện các lô hàng bị nghi ngờ. “Nếu bạn tìm kiếm vũ khí, dầu mỏ hoặc hàng hóa bất hợp pháp, bạn buộc phải lên tàu. Với tàu chở dầu, việc xác định nguồn gốc không dễ, nên phải dựa vào hồ sơ và chứng từ để truy vết”, ông nói.
Hiện Lữ đoàn Viễn chinh Thủy quân lục chiến số 31 đang triển khai trên ba tàu đổ bộ và có thể được điều sang các tàu khu trục khi cần. Các đơn vị này được huấn luyện chuyên sâu về kỹ thuật VBSS, gồm kiểm tra, lên tàu, khám xét và tịch thu. Hoạt động có thể tiến hành bằng xuồng thân cứng hoặc trực thăng để tiếp cận, kiểm tra tàu bị nghi buôn lậu hoặc vi phạm quy định.
Ông Foggo cho biết: “Nếu phát hiện dấu hiệu vi phạm, lực lượng chức năng có thể tịch thu tàu và buộc phương tiện di chuyển tới một cảng thân thiện để xử lý”. Tùy mức độ rủi ro, nhiệm vụ VBSS có thể do các đội chuyên trách trên tàu đảm nhiệm hoặc do lực lượng đặc nhiệm như SEAL thực hiện.
Bên cạnh hải quân, hàng chục máy bay trinh sát, máy bay tiếp nhiên liệu và máy bay không người lái cũng được huy động để hỗ trợ thực thi lệnh phong tỏa. Lực lượng này nhằm hạn chế tàu thương mại ra vào các cảng Iran và gây sức ép lên hoạt động xuất khẩu năng lượng của nước này.
Các máy bay tuần tra và trinh sát hàng hải tầm xa P-8 Poseidon, trực thăng SH-60, máy bay không người lái cùng phần lớn phương tiện bay của Mỹ trong khu vực đang phối hợp để tạo lập bức tranh giám sát toàn diện trên biển. Cựu Tư lệnh CENTCOM, Tướng John “Fozzie” Miller, nhận định hệ thống này giữ vai trò then chốt trong duy trì hiệu quả phong tỏa, nhất là khi radar trên biển có giới hạn nhất định.
Theo ông Miller, máy bay và trực thăng giúp mở rộng đáng kể tầm quan sát, đặc biệt dọc bờ biển dài của Iran. “Phạm vi quan sát càng rộng, khả năng đảm bảo hiệu quả của chiến dịch phong tỏa càng cao. Hải quân Mỹ dành phần lớn thời gian để theo dõi và đánh giá không gian biển xung quanh ở khoảng cách xa nhất có thể”, ông nói.
Khi một tàu bị đưa vào diện theo dõi, Hải quân Mỹ sẽ liên lạc để xác minh hành trình và nguồn gốc. Nếu cần, lực lượng chức năng sẽ lên tàu kiểm tra, quy trình mà ông Miller ví như việc phương tiện bị cảnh sát dừng kiểm tra. “Đây là những máy bay có thể hoạt động trong thời gian dài, vì vậy yếu tố bất ngờ gần như không còn. Rất khó để một con tàu có thể vượt qua vòng phong tỏa mà không bị phát hiện; nếu có, lực lượng chức năng sẽ lập tức truy đuổi”, ông lưu ý.
Chiến dịch diễn ra khi Mỹ và Iran vừa đạt được một thỏa thuận ngừng bắn mong manh sau hơn một tháng xung đột, với mục tiêu siết nguồn thu dầu mỏ của Tehran. Ngay trước khi chiến dịch bắt đầu, quân đội Mỹ đã triển khai hoạt động rà phá thủy lôi tại eo biển Hormuz. Hai tàu khu trục cũng được điều tới tuyến hàng hải chiến lược này vào cuối tuần trước.
Việc kết hợp phong tỏa trên biển với các biện pháp rà phá thủy lôi cho thấy Mỹ đang bước vào giai đoạn đối đầu nhiều rủi ro với Iran. Trong khi đó, Tehran vẫn sở hữu lực lượng tàu tấn công nhanh và tên lửa chống hạm có khả năng đe dọa các tàu chiến Mỹ trong khu vực.