Tin tứcNgày 8/4, Mỹ, Israel và Iran nhất trí ngừng bắn trong 2 tuần, ngay trước thời điểm kết thúc hạn chót mà Tổng thống Donald Trump đặt ra để Tehran mở lại eo biển Hormuz nếu không muốn Washington tấn công cơ sở hạ tầng dân sự. Sau hơn một tháng xung đột làm chao đảo thị trường tài chính toàn cầu và đẩy giá dầu leo thang, cả Mỹ lẫn Iran đều tuyên bố giành phần thắng. Tuy vậy, thỏa thuận này chưa đồng nghĩa chiến sự đã kết thúc.
Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cho hay đã mời các phái đoàn Mỹ và Iran tới Islamabad vào ngày 10/4 để đàm phán, hướng tới một thỏa thuận cuối cùng giải quyết toàn bộ tranh chấp. Truyền thông Iran cho biết Chủ tịch Quốc hội Mohammad Baqer Qalibaf dự kiến dẫn đầu phái đoàn nước này gặp Phó Tổng thống Mỹ JD Vance tại thủ đô Pakistan.
Sự chú ý hiện tập trung vào khả năng các bên có đạt được một thỏa thuận hòa bình toàn diện, bền vững hay không. Trong những ngày gần đây, cả Mỹ và Iran đều đưa ra các đề xuất hòa bình gồm nhiều điểm. Nhiều khả năng các cuộc thương lượng sắp tới sẽ tìm cách dung hòa lợi ích của các bên và hướng đến phương án có thể thực hiện trên thực tế.
Iran đã đưa ra một đề xuất gồm 10 điểm, trong đó yêu cầu Mỹ và Israel có những nhượng bộ lớn. Các nội dung đáng chú ý gồm bồi thường thiệt hại chiến sự cho Iran, dỡ bỏ toàn bộ lệnh trừng phạt và phong tỏa tài sản của Tehran, rút toàn bộ lực lượng chiến đấu Mỹ khỏi các căn cứ trong khu vực, đồng thời để Iran tiếp tục kiểm soát eo biển Hormuz.
Trước đó, ngày 6/4, ông Donald Trump bác bỏ kế hoạch này là "chưa đủ tốt", nhưng sau đó lại đánh giá đây là "một nền tảng khả thi để đàm phán". Trong khi đó, Washington vẫn theo đuổi khuôn khổ thỏa thuận hòa bình 15 điểm mà Tehran đã từ chối cách đây 2 tuần. Kế hoạch này đề cập việc thu hẹp chương trình hạt nhân của Iran, đặt dưới sự giám sát của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế, cùng các giới hạn đối với hệ thống tên lửa đạn đạo của nước này.
Ông Nader Hashemi, chuyên gia tại ĐH Georgetown (Mỹ), nhận định việc đạt được lệnh ngừng bắn là tín hiệu tích cực, song điều cần thiết lúc này là thúc đẩy ngoại giao mạnh mẽ để ngăn chiến sự tái diễn. Theo ông, giữa hai đề xuất vẫn còn những nút thắt lớn, đặc biệt là yêu cầu của Iran buộc Mỹ chấm dứt toàn bộ lệnh trừng phạt.
Một điểm nghẽn đáng chú ý khác là tương lai của eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu mỏ toàn cầu. Ông Donald Trump nói việc ngừng bắn phụ thuộc vào việc Iran phải lập tức mở lại tuyến này và bảo đảm an toàn hàng hải. Tuy nhiên, phía Tehran nhấn mạnh việc đi lại an toàn chỉ "có thể thực hiện được khi có sự phối hợp với lực lượng vũ trang Iran".
Theo trang MS NOW, một trở ngại lớn khác là Mỹ có chấp nhận để Iran tiếp tục duy trì kho dự trữ uranium cất giữ dưới lòng đất hay không. Trước đó, ông Donald Trump nói muốn chấm dứt hoàn toàn hoạt động làm giàu uranium, kể cả khi phục vụ mục đích dân sự. Về phần mình, Iran nhiều lần khẳng định sẽ không thỏa hiệp về chủ quyền trong lĩnh vực sản xuất năng lượng.
Một biến số khó lường khác là Israel. Giới phân tích cho rằng nước này có thể giữ vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy Mỹ theo đuổi lập trường cứng rắn hơn khi đàm phán với Iran, nhất là khi Thủ tướng Benjamin Netanyahu từ lâu bày tỏ quyết tâm làm suy yếu hoàn toàn năng lực hạt nhân và tên lửa của Tehran.