Tin tức
Mục tiêu của Mỹ là buộc Iran đàm phán và chấm dứt hoạt động tấn công, gây gián đoạn vận tải biển tại eo biển Hormuz. Tuyến hàng hải thương mại quan trọng này trên thực tế đã bị đóng kể từ khi Mỹ và Israel bắt đầu cuộc xung đột hồi tháng 2.
Bản ghi nhớ được hai bên ký hồi tháng 6, với mục tiêu hướng tới một lệnh ngừng bắn lâu dài và thỏa thuận trong vòng 60 ngày, hiện đã hết hiệu lực.
Khi xung đột bước sang tháng thứ bảy, các chuyên gia đưa ra những nhận định khác nhau về hướng diễn biến tiếp theo.
Mỹ muốn làm suy yếu vị thế đàm phán của Iran
Theo ông Jason Campbell, chuyên gia cao cấp tại Viện Trung Đông ở Washington D.C., hiện chưa thể xác định chắc chắn các mục tiêu chiến lược của Mỹ tại Iran, khi Nhà Trắng vẫn liên tục đánh giá những gì chính quyền Mỹ có thể chấp nhận về mặt chính trị.
Ông Campbell cho rằng ban đầu Mỹ kỳ vọng sức mạnh quân sự có thể mang lại một chiến thắng nhanh chóng, nhưng kết quả thực tế không như mong đợi. Vì vậy, Washington đang kết hợp nhiều công cụ, cả quân sự và kinh tế, để gây sức ép với Iran.
Theo chuyên gia này, chính quyền Mỹ dường như chấp nhận một trạng thái giằng co, trong đó duy trì phong tỏa kinh tế và tiến hành các cuộc tấn công định kỳ nhằm ngăn Iran gây gián đoạn tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz.
Các quan chức Mỹ kỳ vọng những biện pháp trừng phạt mới sẽ buộc chính quyền Iran bước vào đàm phán trong thế yếu hơn.
Ông Campbell nhận định các lực lượng Mỹ dường như đã tạo điều kiện để một lượng hàng hóa nhất định tiếp tục đi qua eo biển Hormuz trong những ngày gần đây, qua đó hạn chế nguy cơ xảy ra cú sốc giá dầu hoặc suy thoái nghiêm trọng đối với kinh tế toàn cầu.
Tuy nhiên, ông lưu ý đây không phải là những mục tiêu Mỹ đặt ra khi bắt đầu cuộc chiến. Iran nhiều khả năng sẽ đưa ra những yêu cầu cao để đạt được thỏa thuận với Mỹ về cuộc xung đột, trong khi các yêu cầu này có thể tiếp tục vượt quá giới hạn mà chính quyền Tổng thống Donald Trump có thể chấp nhận về mặt chính trị.
Iran có thể chờ Mỹ nhượng bộ
Trong khi đó, Tiến sĩ Aniseh Bassiri Tabrizi, chuyên gia cao cấp tại Chương trình Trung Đông và Bắc Phi của Chatham House ở London, cho rằng các cuộc tấn công mới nhất chưa thực sự làm thay đổi tính toán của Iran.
Theo bà Tabrizi, Iran đang chuẩn bị đối phó với sức ép ngày càng gia tăng đối với nền kinh tế. Các cuộc tấn công có thể tiếp diễn theo từng đợt trong vài tháng tới.
Mục tiêu của Iran nhiều khả năng là đáp trả ở mức tương xứng nhằm tránh để xung đột leo thang thành một cuộc chiến lớn hơn.
Về kinh tế, các biện pháp gây sức ép được cho là sẽ tiếp tục gây tổn hại cho Iran, trong bối cảnh nền kinh tế nước này vốn đã chịu tác động của chiến tranh và những vấn đề mang tính cơ cấu.
Tuy nhiên, theo bà Tabrizi, Iran dường như chưa cho rằng sức ép kinh tế sẽ sớm làm thay đổi tính toán của nước này, kể cả về vấn đề đàm phán.
Điều đó không có nghĩa Iran không tìm kiếm lối thoát. Theo chuyên gia này, Tehran dường như đang chờ Mỹ quay trở lại với bản ghi nhớ hồi tháng 6 hoặc ít nhất đưa ra một số nhượng bộ.
Iran không muốn khuất phục trước sức ép của Mỹ hoặc thay đổi cách tiếp cận trong việc đáp trả các biện pháp trừng phạt và những cuộc tấn công mới.
Khả năng Mỹ quay lại với bản ghi nhớ
Ông Nicholas Hopton, chuyên gia an ninh quốc tế tại Viện Quân chủng Thống nhất Hoàng gia (RUSI) ở London, cho rằng đợt leo thang quân sự mới nhất khó khiến Iran đầu hàng mà chỉ tạo thêm một diễn biến trong cuộc xung đột.
Theo ông Hopton, sức ép kinh tế cũng khó phát huy đầy đủ hiệu quả, bởi Trung Quốc, Nga và nhiều quốc gia khác đang giao thương với Iran có thể không ủng hộ các biện pháp trừng phạt đơn phương của Mỹ.
Iran có thể tiếp tục gây gián đoạn hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz, qua đó duy trì khả năng tác động đến một tuyến hàng hải có vai trò quan trọng đối với kinh tế toàn cầu.
Theo ông Hopton, vấn đề quan trọng là Nhà Trắng sẽ lựa chọn chiến lược rút lui như thế nào. Ông cho rằng Mỹ đã có một hướng đi nếu Tổng thống Donald Trump tiếp tục nỗ lực đàm phán để đạt được thỏa thuận theo bản ghi nhớ hồi tháng 6.
Điểm then chốt trong bản ghi nhớ, theo ông Hopton, là việc dỡ bỏ toàn bộ các biện pháp trừng phạt của Mỹ đối với Iran.
Trong thời gian trước mắt, chuyên gia này cho rằng tình trạng hỗn loạn và bế tắc nhiều khả năng sẽ tiếp diễn khi xung đột chưa mang lại kết quả rõ ràng, trong khi các bên đều chịu thiệt hại.