<font size="2">Phát triển nghề cá tra - bảo đảm lợi ích lẫn nhau </font></p> Bài 2: Bảo đảm lợi ích giữa nông dân và doanh nghiệp

(VOH) - Ở Đồng bằng sông Cửu Long hiện có gần 5.000 ha nuôi cá tra, sản lượng cá tra hơn 840.000 tấn, kim ngạch xuất khẩu 9 tháng đầu năm 2011 đạt gần 800 triệu USD. Xu thế này phần nào đảm bảo mức dự báo giá trị xuất khẩu thủy sản cả năm 2011 giữ vững ở mức trên 6 tỷ USD.

 

Hiện nay, năng suất bình quân của cá tra hơn 300 tấn/ha, tăng gần 20% so với năm 2010. Tuy nhiên, tính đến cuối tháng 9/2011, diện tích cá tra bị thiệt hại ước khoảng 500 ha, chủ yếu là bệnh xuất huyết, gan thận mủ, trắng mang trắng gan, phù đầu, ký sinh trùng… tập trung ở các ao cá tra có trọng lượng dưới 250 g/con. Về nghiên cứu và phòng trị bệnh cho cá tra, người nuôi cá và các nhà khoa học, các cơ quan nghiên cứu thuỷ sản cần hợp tác chặt chẽ với nhau. Về khía cạnh nghiên cứu và xử lý bệnh cá tra hiện nay, bà Lý Thị Thanh Loan, nguyên Giám đốc Trung tâm quan trắc môi trường và cảnh báo dịch bệnh Nam bộ, Viện nghiên cứu nuôi trồng thuỷ sản 2 cho biết: "Vào mùa mưa, lũ ở ĐBSCL thì bệnh này phát triển nhiều. Mùa khô vẫn có nhưng không bộc phát mạnh nên thiệt hại khoảng 60 -70% đối với lượng cá giống. Đối với cá nuôi thương phẩm thì thiệt hại ít hơn. Về việc xử lý, hiện nay tôi thường xuống trực tiếp, hoặc người nông dân cần gì tư vấn, chúng tôi sẽ hướng dẫn cho họ".

Diện tích cá tra tại các tỉnh ĐBSCL đang giảm đi rất nhiều. Ảnh minh họa.

Theo ông Dương Nghĩa Quốc, Giám đốc Sở nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh Ðồng Tháp, trên địa bàn tỉnh hiện mỗi tháng sản xuất khoảng 20.000 tấn cá tra các loại. Với cá tra cỡ lớn, các doanh nghiệp có thu mua nhýng chủ yếu đang tranh mua cá tra cỡ nhỏ, dưới 1 kg. Ðể cân đối nguồn nguyên liệu, hiện một số doanh nghiệp đã chủ động ao nuôi, tự cân đối một phần cho nhà máy chế biến của doanh nghiệp. Theo tính toán của người nuôi, giá bán cá hiện nay ngang bằng với giá thành nuôi và người nuôi cá luôn chịu thiệt thòi khi thị trường biến động. Về hiện trạng nuôi và thị trường cá tra trên địa bàn hiện nay, ông Trần Văn Dũng, Chi cục trưởng Chi cục thuỷ sản tỉnh An Giang cho biết: "Số lượng cá hiện nay nhiều cũng không nhiều nhưng vẫn duy trì chứ không tăng đột biến như trước. Giá giống hiện nay cũng đã trên 45 ngàn/1kg. Nhìn chung, bà con nông dân nuôi nhỏ lẻ giờ đây đã giảm đi rất nhiều".

Với mức giá nhứ hiện nay, người nuôi cá tra lo lắng vì giá cá nguyên liệu đang lỗ 2.000 đồng/kg. Càng lỗ hơn khi lượng cá quá lứa, cá trên 1kg/con tiêu thụ chậm. Nhất là do lũ đe doạ, tình trạng người dân gia tăng bán cá tra càng làm cung vựợt cầu tức thời, làm cho giá cá giảm. Thực trạng này được cho rằng, do nông dân và doanh nghiệp chưa gắn kết chặt chẽ, nên cá tra trên 800g/con khó tiêu thụ. Cũng có ý kiến cho rằng, một số doanh nghiệp đang thao túng thị trường, tung tin lựợng cá tồn đọng lớn để ép giá nông dân. Một chủ trang trại nuôi cá tra huyện Châu Phú, tỉnh An Giang cho biết, cuối tháng 4/2011, giá cá ký hợp đồng với một công ty thu mua là 28.500 ðồng/kg, nhưng doanh nghiệp không mua vẫn không có chế tài xử phạt. Ðề cập về tình trạng cung cầu và sự cần thiết liên kết, chia sẻ, ông Phan Văn Nẫm, người nuôi cá ở Tp Long Xuyên, tỉnh An Giang cho biết: "Tất cả cũng là do cung - cầu thôi, nhưng mình cũng có cái dở là chưa có liên kết chặt chẽ để đề ra một khung giá, đảm bảo nhà máy và người dân đều có lời. Người dân giờ muốn bán chạy lũ thì nhà máy sẽ hạ giá xuống là điều tất yếu. Mai mốt khi tình hình nguồn cung khan hiếm, người nông dân nuôi sẽ hét giá cao. Điều nay không có lợi cho người nuôi lẫn doanh nghiệp. Tôi mong là làm sao liên kết được giữa hai bên để cùng nhau chia sẻ sẽ hay hơn".

Hiện nay, nhiều nhà máy chế biến chạy khoảng 50% công suất, nguồn cá tra nguyên liệu vẫn thiếu. Theo khảo sát của Hiệp hội doanh nghiệp chế biến xuất khẩu thuỷ sản Việt Nam, về cơ bản cung vẫn không đủ cầu, nhất là số lựợng cá loại nhỏ rất ít. Từ đầu năm đến nay, lượng cá tra ở các tỉnh, thành Đồng bằng sông Cửu Long thiếu khoảng 20% đến 30% so nhu cầu chế biến xuất khẩu. Theo dự báo, đến cuối năm nguồn nguyên liệu sẽ tiếp tục thiếu hụt. Như vậy, việc gắn kết chặt chẽ, bảo ðảm hài hoà lợi ích giữa các bên trong chuỗi gía trị cá tra là giải pháp căn cơ. Bên cạnh đó, nhà nước có các chính sách đầu tư cơ sở hạ tầng, hoàn thiện quy hoạch, tín dụng... hỗ trợ cho nghề cá tra phát triển bền vững.