Nói về nguyên nhân giá lúa giảm mạnh trong những ngày vừa qua, Thạc sĩ Lê Thanh Tùng - Cục Trồng trọt cho biết:
Vụ lúa Đông Xuân thường được xem là vụ lúa chính trong năm vì nhiều ý nghĩa, trong đó trúng mùa vì điều kiện thời tiết thuận lợi là một ý nghĩa hết sức quan trọng. Vì thế, người nông dân đều trông chờ vào một kết quả sản xuất khả quan ở vụ lúa này và thực tế thì đến lúc này năng suất ở các trà lúa đã cho thu hoạch là khá cao. Cục Trồng trọt cho biết vụ lúa Đông Xuân 2012 - 2013, toàn vùng ĐBSCL xuống giống 1.550.000 hécta, đến nay đã thu hoạch được khoảng 400.000 hécta, năng suất dao động từ 6,5 đến 6,7 tấn/hécta. Song điều đáng buồn là đi kèm với niềm vui trúng mùa ấy lại là nỗi lo mất giá.

Ở những trà lúa sắp thu hoạch, việc tiêu thụ vẫn còn chậm chạp càng gây thêm thiệt hại cho không ít bà con. Nông dân Nguyễn Văn Đáng, nhà ở xã Long Trường A, huyện Châu Thành A, tỉnh Hậu Giang bức xúc:
Theo chỉ đạo của Chính phủ, từ ngày 20/2, các doanh nghiệp triển khai thu mua 1 triệu tấn gạo tạm trữ vụ Đông Xuân, tương đương 2 triệu tấn lúa. Mục tiêu để đẩy nhanh tiến độ tiêu thụ lúa khi vụ lúa Đông Xuân 2012 - 2013 bước vào cao điểm của đợt thu hoạch. Hiện tại, Hiệp hội Lương thực VN cũng đã giao chỉ tiêu thu mua tạm trữ lúa gạo cho gần 120 doanh nghiệp. Theo đó, giá thu mua lúa thường, đủ tiêu chuẩn xuất khẩu không dưới 5.000 đồng/kg, lúa khô tại kho doanh nghiệp. Đồng thời cũng trong đợt thu mua tạm trữ này, các doanh nghiệp cùng lúc tiến hành thu mua các loại lúa thơm, lúa cao cấp theo giá thị trường. Bảo đảm tiêu thụ hết lượng lúa hàng hóa cho nông dân và với việc doanh nghiệp tiến hành thu mua tạm trữ giá lúa sẽ được cải thiện trong thời tới. Ông Trương Thanh Phong - Chủ tịch Hiệp hội Lương thực VN quả quyết:
Vẫn biết việc các doanh nghiệp thu mua tạm trữ sẽ tác động kéo giá lúa đi lên và với mức giá mà Hiệp hội ấn định là 5.000 đồng/kg sẽ giúp nông dân có lãi tối thiểu 30%. Song thực tế cho thấy, hiện nay, việc thu mua lúa của doanh nghiệp hầu hết đều thông qua thương lái thì với mức giá ấy khi đến tay người nông dân sẽ còn được bao nhiêu. Trong khi chi phí bỏ ra để sản xuất cho vụ Đông Xuân này lại cao hơn mọi năm một phần vì trượt giá, phần còn lại là do đầu vụ lũ thấp, người nông dân phải sử dụng nhiều vật tư hơn. Thế nên đối với không ít bà con, lợi nhuận đem lại trong vụ mùa vừa qua là chẳng thấm vào đâu. Nông dân Đoàn Văn Bảy, nhà ở xã Hòa Tân, huyện Châu Thành, tỉnh Đồng Tháp ngán ngẫm nói:
Ông Nguyễn Văn Đồng - Giám đốc Sở NN&PTNT tỉnh Hậu Giang cho biết, vụ lúa Đông Xuân 2012 - 2013, toàn tỉnh xuống giống được 81.000 hécta, hiện đã thu hoạch khoảng 10.000 hécta, năng suất bình quân 6,8 tấn/hécta, đạt xấp xỉ so với cùng kỳ. Giá mua lúa tươi IR50404 trên địa bàn tỉnh trong mấy ngày qua dao động từ 4.100-4.200 đồng/kg, lúa chất lượng cao là 4.300-4.500 đồng/kg. Theo ông Nguyễn Văn Đồng, với mức giá diễn biến như trên, người trồng lúa trong tỉnh chẳng mấy phấn khởi và mọi người chỉ biết trông chờ vào tín hiệu tích cực từ việc thu mua tạm trữ đang diễn ra. Ông Nguyễn Văn Đồng khẳng định:
Theo Cục Trồng trọt, từ nay đến tuần đầu tháng 3, vụ lúa Đông Xuân sẽ bước vào cao điểm thu hoạch. Đây cũng là thời điểm mà doanh nghiệp sẽ giao hàng nhiều trở lại sau thời gian nghỉ Tết Nguyên đán do nhiều hợp đồng đã được ký kết. Hiệp hội Lương thực VN cho biết, hiện tại, lượng hợp đồng ký đã tăng khoảng 80% so với cùng kỳ, vì vậy mà việc thu mua lúa đang được đẩy mạnh và sẽ sớm tiêu thụ hết lượng lúa hàng hóa còn tồn trong nông dân. Tuy nhiên, chỉ có điều giá lúa cũng khó có thể cao hơn nhiều so với hiện nay vì thị trường gạo thế giới vào quý 1 hàng năm thường có nguồn cung dồi dào bởi Thái Lan hiện cũng đang bước vào vụ thu hoạch rộ.
