Tin tứcÔng Nguyễn Minh Chiến - Chi cục trưởng Chi cục Tiêu chuẩn đo lường chất lượng tỉnh An Giang cho biết, Chi cục đã tiến hành kiểm tra tại các siêu thị, cửa hàng, cơ sở, nhà máy sản xuất xi măng, thức ăn gia súc... và lấy 16 mẫu để kiểm tra về đo lường. Kết quả cho thấy có trên 40% mẫu không đạt. Trước đó, vào tháng 11.2011, Chi cục kiểm tra 18 mẫu trà, cà phê, mì ăn liền, thủy hải sản đông lạnh, thủy hải sản khô, dầu ăn, nước tương, nước mắm, nước giải khát... Kết quả có đến 50% số mẫu thiếu trọng lượng từ 10-30%. Ông Chiến nói thêm: "Trong mấy chục mặt hàng mà tôi đã kiểm tra thì khối lượng gian lận thiếu từ 11% đến 29%, còn số tiền gian lận từ 11.000 đồng đến 29.000 đồng, thậm chí trên 100.000 đồng. Nước đóng chai thì trong đó nước tinh khiết cũng có gian lận nhiều và hàng đông lạnh cũng có, họ ghi nhãn là 500 gram nhưng khi chúng tôi rã đông và cân lại thì chỉ còn 350 gram, họ cũng thừa nhận là họ làm sai nhưng lỗi là do công nhân cân cả cái rổ, nhưng đó là họ cố tình làm sai quy trình và họ lấy lý do đó để cho có cớ thôi! còn nước mắm ghi 500ml nhưng thực chất chỉ có 450 ml và họ cũng thừa nhận mình sai nhưng đổ cho nhà sản xuất làm cái chai dày quá".
Điều này ông Nguyễn Văn Thưởng - Phòng nghiên cứu Công ty Nhơn Hòa cho biết, việc hàng đóng gói sẵn có sự vi phạm là do con người và không có lý gì đổ lỗi cho cái cân được: "Do người bán điều chỉnh lại cái cân, người tiêu dùng phải tự ước lượng lại chứ trọng lượng thiếu là do công ty người ta đóng gói rồi, ngoài bao bì người ta đề 12 nhưng bên trong thực chất chỉ có 10 là do công ty đó thôi chứ không có liên quan đến vấn đề đo lường".
Nhìn nhận về vấn đề này, Ông Phan Minh Tân - Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TPHCM phải thừa nhận rằng, thực trạng hàng đóng gói sẵn vẫn còn nhiều bất cập nảy sinh và ngày càng trở nên phức tạp, đặc biệt là các hành vi vi phạm pháp luật về đo lường, chất lượng, nhãn hàng hóa, mã số, mã vạch và sở hữu công nghiệp của các tổ chức cá nhân sản xuất kinh doanh hàng đóng gói ngày càng tinh vi, số vụ việc vi phạm ở mức nghiêm trọng. Thời gian vừa qua, số mẫu kiểm tra quá ít trong khi TPHCM là trung tâm thương mại, lượng hàng hóa trên thị trường rất lớn. Hàng nước đóng chai, thủy hải sản đông lạnh... cũng chưa kiểm tra được. Và đối với những cơ sở có sản phẩm bị rút ruột thì hình thức xử lý là chỉ nhắc nhở, tạm dừng lưu thông hàng hóa để khắc phục, sửa chữa. Chỉ khi nào nhà sản xuất cố tình vi phạm nhiều lần lúc đó mới bị xử lý vi phạm hành chính. Theo ông Tân thì với mức xử lý vi phạm như vậy rõ ràng chưa đủ sức răn đe, đối tượng cố tình ăn cắp trọng lượng sản phẩm để móc túi người tiêu dùng: "Nếu mà tính theo tỷ lệ % thì khoảng 10%, điều này có nghĩa là cứ 10 người đi mua 10 gói hàng thì sẽ có một người bị thiệt. Nhưng cái mà mình quan tâm nhiều hơn là mấy thực phẩm đóng gói hiện nay, mức xử phạt còn thấp, không đủ răn đe, nếu đã là quy định của nhà nước mà không có tính răn đe thì người ta sẽ tiếp tục vi phạm, thậm chí là giống như câu chuyện xăng dầu thì bây giờ mình phải có biện pháp là rút giấy phép để doanh nghiệp khắc phục sai phạm, sau khi doanh nghiệp khắc phục rồi thì mới cho sản xuất kinh doanh trở lại".
Còn bà Võ Huỳnh Linh Ngọc - Trưởng Phòng quản lý tiêu chuẩn chất lượng - Chi cục Tiêu chuẩn đo lường chất lượng TPHCM cho biết, các kiểu gian lận phổ biến hiện nay chủ yếu là do các đơn vị sản xuất, đầu mối nhập khẩu hàng đóng gói sẵn chưa thực hiện đầy đủ các nội dung theo quy định nhãn hàng hóa, cụ thể là ghi sai đơn vị đo lường, thiếu địa chỉ nơi sản xuất đối với hàng nhập khẩu, thiếu thành phần định lượng và phần thiệt thòi luôn thuộc về khách hàng. Bà Võ Huỳnh Linh Ngọc cho biết: "Tỷ lệ nhãn hàng hóa không phù hợp ở đây đa số là ghi chưa đầy đủ các nội dung bắt buộc theo quy định tại Nghị định số 89, ghi sai đơn vị đo lường, ghi thiếu địa chỉ nơi sản xuất hoặc là ghi thiếu thành phần định lượng, rồi ghi sai tên hàng hóa, cái này thường là đối với khí dầu mỏ hóa lỏng, nhãn hàng hóa thì cũng có cái ngày sản xuất nhưng ghi bằng tiếng nước ngoài".
Kết quả thanh - kiểm tra từ năm 2010 - 2012 cho 9 nhóm sản phẩm trọng yếu trong danh mục hàng đóng gói sẵn của khoảng 255 cơ sở sản xuất, nhập khẩu, kinh doanh hàng đóng gói sẵn, trong đó tổng đơn vị vi phạm là 60 cơ sở. Theo luật quy định, chỉ có Bộ KHCN mới có chức năng cấp quyền về nhãn, mác. Tuy nhiên, đã có cơ quan khác ngành ngang nhiên đóng dấu lên một số mẫu nhãn hàng hoá, mà không kiểm xét nội dung, hình thức, dẫn đến cơ sở hiểu lầm là nhãn đã được duyệt, cứ thế cho lưu thông.
Theo Luật sư Trần Hải Đức - Đoàn Luật sư TP.HCM thì ở nước ta vi phạm về đo lường luôn rất cao, đứng đầu trong các hình thức vi phạm, trong đó, hàng đóng gói sẵn bị ăn bớt trọng lượng bán tràn lan tại các siêu thị, còn người tiêu dùng lại chưa thể tự bảo vệ mình trước tệ nạn “móc túi” của các nhà sản xuất, phân phối hàng. Nhiều khi họ cũng biết nhưng không phản ánh lên vì giá trị nhỏ, hơn nữa người tiêu dùng không có phương tiện đo lường chính xác, không phát hiện và cũng không có thói quen cân đo lại hàng hóa mình đã mua. Ông Đức nêu: "Đối với 18 mặt hàng đóng gói sẵn trong quá trình sản xuất và lưu thông trên thị trường mà vi phạm thì sẽ bị xử phạt theo nghị định 54, ở tại điều 10 của nghị định thì mức phạt khởi điểm từ 2 triệu đến 4 triệu, mức cao nhất từ 5 triệu đến 7 triệu. Hiện giờ đa số hàng đóng gói sẵn có tình trạng gian lận là các đơn vị sản xuất và buôn bán lưu thông trên thị trường kể cả các trung tâm thương mại, siêu thị không đúng với định lượng như ghi ở trên bao bì mà nhà nước đã quy định bắt buộc. Theo quy định ở Nghị định 54 thì mức phạt ở tại điều 10 và điều 11 đối với hàng hóa nhập khẩu mức phạt cao nhất là 7 triệu đồng, theo tôi mức phạt này không đủ tính răn đe đối với doanh nghiệp, bởi vì vi phạm thì phổ biến nhưng để phát hiện mà xử phạt còn rất hạn chế và họ sẽ thu lợi bất chính với số lượng rất nhiều".
Để xây dựng niềm tin cho người dân ưu tiên sử dụng hàng Việt, Nhà nước và các ngành chức năng cần sớm bổ sung các văn bản pháp quy, tạo hành lang pháp lý trong việc kiểm tra, hướng dẫn và xử lý vi phạm. Mặt khác quan tâm đầu tư trang thiết bị cần thiết để các cơ quan chức năng có đủ khả năng tiến hành công việc theo chức năng của mình, đồng thời, với công tác thanh tra, ngành chức năng cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền để các doanh nghiệp và mọi người dân nâng cao hiểu biết trong lĩnh vực thực hiện pháp luật về chất lượng hàng hóa. Có như vậy, hàng hóa trôi nổi vi phạm mới không có đất tồn tại và quyền lợi của người tiêu dùng mới được bảo toàn.