Gỡ vốn cho doanh nghiệp xuất khẩu

Theo thống kê của Bộ Công thương, kim ngạch xuất khẩu quý 1 của nước ta đạt 53 tỉ đô la Mỹ, trong bức tranh kinh tế khó khăn hiện nay thì sự tăng trưởng xuất khẩu là điểm sáng đáng ghi nhận. Đây có thể xem là nguồn động lực để các doanh nghiệp xuất khẩu phấn đấu hoàn thành kế hoạch năm. Tuy nhiên, nhìn tổng thể bức tranh xuất khẩu 6 tháng đầu năm nay của Việt Nam có thể thấy tốc độ tăng trưởng xuất khẩu của các doanh nghiệp trong nước chỉ ở mức 4,1% , đạt 20,5 tỉ USD, trong khi khối doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) có mức tăng tới 38%. Nhiều doanh nghiệp xuất khẩu trong nước đã tính đến giải pháp co cụm sản xuất bởi sức mua tại nhiều thị trường suy giảm, thiếu các đơn hàng dài hạn. Cùng với đó, vòng lẩn quẩn lãi suất cao, nguyên liệu đầu vào tăng liên tục trong khi đầu ra giảm khiến các doanh nghiệp xuất khẩu đã khó càng thêm khó. Ông Điền Quang Hiệp, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Mifaco, bức xúc: "Tôi thấy có một điều nghịch lý là những doanh nghiệp hoạt động rất tốt thì rất dễ vay, trong khi thậm chí không cần vay mà cũng muốn cho vay. Một ngày tôi nhận được 3, 4, 5 điện thoại từ các ngân hàng để mong là cho vay nhưng thực sự tôi không cần vay. Còn ngược lại, những doanh nghiệp cực kỳ khó khăn thì các ngân hàng phải chờ đến thời điểm người ta đáo nợ, thu về, không cho vay ra nữa. Điều này thật khó hình dung được".

Ảnh minh họa.

Hiện nay, tình trạng đói vốn sản xuất, kinh doanh là vấn đề khó khăn nhất mà nhiều doanh nghiệp xuất khẩu phải đối mặt bởi thực tế, các doanh nghiệp xuất khẩu phần lớn hoạt động được nhờ vốn vay của ngân hàng. Việc ngân hàng cho vay vốn với lãi suất cao trong một thời gian dài khiến sức đề kháng của doanh nghiệp yếu dần. Chia sẻ với những khó khăn mà doanh nghiệp đang gặp phải, ông Trần Phú Minh, Phó Tổng Giám đốc Ngân hàng Phát triển Việt Nam (VDB), cho biết: "Đưa tiền ra hỗ trợ doanh nghiệp nhưng phải đảm bảo an toàn, cái đó là bài toán khó cho các ngân hàng nói chung. Khó khăn nhất hiện nay về doanh nghiệp thì chúng tôi cũng chia sẻ về lãi suất. 6 tháng đầu năm, ngân hàng phát triển cho vay lãi suất là 14,4%/năm, và gần đây nhất cho điều chỉnh xuống 11,4%/ năm nhưng chúng tôi thấy lãi suất này cũng rất  cao so với sức chịu đựng của doanh nghiệp. Chúng tôi cũng thấy rằng, nhiều doanh nghiệp do sử dụng vốn sai, sai cơ cấu vay ngắn hạn đầu tư dài hạn. Hiện nay VDB đang rà soát doanh nghiệp để có cơ cấu về giãn nợ, cơ cấu lại từ ngắn hạn qua dài hạn để giảm áp lực trả nợ".

Mặc dù thời gian qua, Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước có những chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhưng vẫn chưa tạo được chuyển biến. Lãi suất ngân hàng đã giảm dần nhưng hầu hết doanh nghiệp lại rơi vào tình trạng không đáp ứng được điều kiện vay của ngân hàng. Hiện lãi suất các khoản vay cũ đã được Ngân hàng Nhà nước chỉ đạo giảm xuống dưới 15% nhưng con số này vẫn còn rất cao trong bối cảnh doanh nghiệp đang đứng trước bờ vực phá sản. Nhiều doanh nghiệp cho rằng, thời gian tới, nếu ngân hàng không xem xét tiếp tục giảm lãi suất, cơ cấu lại nợ, gia hạn thời gian trả nợ thì các doanh nghiệp xuất khẩu sẽ phải đóng cửa, ngừng hoạt động. Ông Cát Quang Dương, Phó Vụ trưởng Vụ tín dụng Ngân hàng Nhà nước, khẳng định: "Mức lãi suất hiện nay có xuống 15 %, dưới 15% và 4 đối tượng ưu tiên là 12%, thậm chí cũng có một số đối tượng các ngân hàng tự giác triển khai với mức lãi suất thấp hơn mức lãi suất yêu cầu của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước và thấp hơn cả mức lãi suất tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước, tôi nghĩ rằng nó cũng ở mức cao đối với sản xuất kinh doanh. Và thế thì nhiệm vụ của chúng ta vẫn là tiếp tục xu hướng hạ lãi suất".

Nhiều nhận định cho rằng, chưa bao giờ doanh nghiệp khó khăn như hiện nay. Do đó, việc thực hiện mục tiêu kim ngạch xuất khẩu cả năm 2012 là 109,5 tỷ USD (tăng 13%) sẽ rất khó khăn. Trong tình thế hiện nay, không ít doanh nghiệp xuất khẩu đã chủ động để tìm giải pháp thay vì chờ đợi nền kinh tế phục hồi. Ông Ðỗ Hà Nam, Chủ tịch Hiệp hội hồ tiêu Việt Nam, chia sẻ: "Chúng tôi nói thật, tài chính ở Việt Nam có những lúc rất căng thẳng. Bây giờ, một số doanh nghiệp cũng đã bắt đầu nghĩ ra một cách đó là lập công ty ở nước ngoài. Chúng ta vay vốn ở nước ngoài xong điều về Việt Nam mua hàng nông sản xuất đi, hoặc tạo điều kiện đưa hàng về Việt Nam nhưng không lấy tiền vội để ưu tiên cho các doanh nghiệp Việt Nam trong thời gian giữ vốn căng thẳng. Bài toán này ở Ấn Độ họ làm rất là tốt".

Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Thành Biên trả lời phỏng vấn báo chí về mục tiêu xuất khẩu 6 tháng cuối năm. Ảnh Hữu Nghị.

Với những khó khăn hiện nay, việc hoàn thành 51% chỉ tiêu xuất khẩu còn lại không dễ dàng. Việc triển khai quyết liệt các giải pháp nhằm tháo gỡ khó khăn về vốn, lãi suất, thuế cho doanh nghiệp để xuất khẩu về đích là nhiệm vụ ưu tiên của ngành công thương trong những tháng cuối năm. Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Thành Biên khẳng định: "Bộ công thương đang soạn thảo đề án về những biện pháp để tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp. Tôi đề nghị các địa phương phối hợp với các hiệp hội ngành hàng rà soát lại danh sách các doanh nghiệp hiện nay đang có khó khăn tiếp cận tín dụng với lãi suất mới. Thứ hai nữa là đang có nhu cầu tái cơ cấu lại nợ và việc điều chỉnh lãi suất vay trước đây đưa về mức dưới 15%. Việc chúng ta phải vào cuộc một cách đồng bộ và quyết liệt như vậy thì may ra trong thời gian tới, các doanh nghiệp mới có được điều kiện để tháo gỡ khó khăn trong việc tham gia vào thị trường 6 tháng cuối năm".

Bên cạnh đó, việc đẩy mạnh hoạt động bảo lãnh tín dụng cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa, nghiên cứu triển khai Quỹ bảo hiểm xuất khẩu cũng đã được các cấp ngành đề ra. Song song đó, các doanh nghiệp cũng cần nỗ lực trong cơ cấu lại hoạt động sản xuất kinh doanh của mình, đa dạng hóa sản phẩm và thị trường để tránh rủi ro trong kinh doanh.