Đài tiếng nói nhân dân TPHCM
The Voice of Ho Chi Minh City People
  • Khơi thông tín dụng bằng cho vay tín chấp: Liệu có dễ dàng?

    (VOH) - Tính đến ngày 21/8, tín dụng cho toàn bộ nền kinh tế mới chỉ tăng 4,33% so với cuối năm 2013, thấp hơn nhiều so với mục tiêu tăng 12-14% của cả năm. Việc Ngân hàng Nhà nước yêu cầu đẩy mạnh vốn ra thị trường, đặc biệt, khuyến khích cho vay đối với khách hàng không có tài sản đảm bảo (vay tín chấp) được xem là chủ trương mở lối thoát cho các ngân hàng thương mại.

    Cho vay tín chấp không tài sản đảm bảo gặp nhiều khó khăn nhất là việc thẩm định. Ảnh minh họa: infonet

    Trong bối cảnh hiện nay, nếu mở rộng được hình thức cho vay không có tài sản đảm bảo, các tổ chức tín dụng sẽ thúc đẩy tăng trưởng tín dụng, doanh nghiệp có thêm cơ hội vay vốn. Tuy nhiên, vấn đề ở đây là ngân hàng cần có đủ năng lực để kiểm soát đồng tiền của doanh nghiệp, giảm thiểu nợ xấu và rủi ro. Bên cạnh đó, cán bộ trong các tổ chức tín dụng có đủ khả năng thẩm định dự án, xem xét năng lực tài chính của doanh nghiệp để nhìn thấy cơ sở trả nợ của khoản vay. Từng có một số ngân hàng yếu, không có đội ngũ nhân sự đủ kinh nghiệm đã phải nhận rủi ro sau khi cho vay tín chấp. Ông Trần Du Lịch, Ủy viên Ủy ban kinh tế Quốc hội, cho rằng: "Chủ trương của Ngân hàng Nhà nước đưa tín hiệu cho ngân hàng thương mại tăng tín chấp là một chủ trương rất tốt. Nhưng, chúng ta cần lưu ý là ngân hàng thương mại còn có trách nhiệm, tăng tín chấp nhưng không làm tăng nợ xấu - đây là một cái vòng kim cô, rất khó để thực hiện. Để làm được điều này thì trách nhiệm của ngân hàng thương mại là tăng tín chấp phải gắn liền với giám sát dòng tiền. Những vấn đề nợ xấu hiện nay là do giám sát dòng tiền quá kém. Giám sát dòng tín dụng là một yêu cầu rất quan trọng đối với ngân hàng thương mại, bởi ngân hàng không thể trả lời rằng tôi không biết cho vay tiền để làm gì, đây là nguyên lý trong quản lý tín dụng".

    Không phải chỉ khi Chính phủ khuyến khích áp dụng các hình thức đánh giá tín nhiệm để tăng cường khả năng cho vay tín chấp, và Ngân hàng Nhà nước ban hành văn bản số 5342 thì các tổ chức tín dụng mới đẩy mạnh cho vay tín chấp. Hiện nay, tỷ lệ tín dụng tín chấp của toàn ngành ngân hàng ước chiếm khoảng 30% tổng dư nợ toàn ngành. Tuy nhiên, việc thay đổi từ thói quen cho vay có bảo đảm sang hình thức tín chấp phụ thuộc nhiều vào tính thuyết phục về hiệu quả phương án vay vốn của người vay. Ngân hàng thương mại sẽ nhìn vào đó để đánh giá và hạn chế rủi ro trong hoạt động tín dụng. Ông Trần Ngọc Tâm, Phó tổng giám đốc Ngân hàng thương mại cổ phần Nam Á, cho hay: "Trước đây, chúng tôi cho vay tín chấp đối với loại AAA, hiện nay AA hoặc A thì chúng tôi cũng có thể cho vay tín chấp được trên cơ sở quản lý dòng tiền của doanh nghiệp và quản lý được mục đích vay vốn của doanh nghiệp. Từ đó, có thể quản lý tốt chất lượng tín dụng và đồng thời hạn chế được nợ quá hạn. Trong quá trình xếp hạng tín nhiệm, chúng tôi thấy rằng cũng cần phải có sự đồng lòng của doanh nghiệp, sẵn sàng chia sẻ thông tin của doanh nghiệp mình để ngân hàng đánh giá thực sự độ xếp hạng của doanh nghiệp. Qua đó, ngân hàng thương mại mới có chính sách lãi suất, sản phẩm phù hợp để doanh nghiệp có thể mạnh dạn tiếp cận được vốn".

    Việc cung cấp tín dụng dựa trên xếp hạng tín nhiệm là một thông lệ ở nhiều quốc gia trên thế giới. Ở các ngân hàng nước ngoài tỷ lệ cho vay tín chấp đối với khách hàng chiếm đến trên 80%. Nếu doanh nghiệp được đánh giá tín nhiệm tốt, ngân hàng sẽ yên tâm rót vốn dù không có tài sản thế chấp. Xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp là một trong những giải pháp để ngân hàng kiểm soát nợ xấu tốt hơn và rút ngắn thời gian giải ngân. Tuy nhiên, với tình trạng minh bạch của doanh nghiệp Việt Nam hiện nay, ngân hàng vẫn còn e dè khi cho vay dựa vào xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp. Ông Phạm Ngọc Hưng, Phó chủ tịch thường trực Hiệp hội Doanh nghiệp thành phố Hồ Chí Minh, bày tỏ: "Để lập được hệ thống đánh giá tín nhiệm là cực kỳ khó, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Tôi cho rằng, bản thân doanh nghiệp nhỏ và vừa phải làm tốt về sổ sách, kế toán, báo cáo tài chính rõ rang, phương án sản xuất kinh doanh phải thể hiện dòng tiền trả nợ một cách rõ ràng. Tuy nhiên, bản thân các doanh nghiệp nhỏ và vừa có cái yếu là chuyên gia, chuyên viên không có nên cần phải có đơn vị để hỗ trợ".

    Cho vay tín chấp không tài sản đảm bảo, khó khăn nhất là việc thẩm định, nhưng điều đó không có nghĩa là ngân hàng không thể cho vay tín chấp. Ông Nguyễn Hoàng Minh - Phó giám đốc ngân hàng Nhà nước chi nhánh thành phố Hồ Chí Minh, cho biết, tính riêng trong chương trình kết nối ngân hàng với doanh nghiệp trên địa bàn thành phố, các khoản vay tín chấp chiếm 17-18% trên tổng hạn mức vay vốn. Việc ngân hàng Nhà nước yêu cầu tăng cường khả năng cho vay tín chấp là điều kiện thuận lợi để các ngân hàng gia tăng tín dụng nhưng những hệ quả nợ xấu để lại thời gian qua cũng khiến các ngân hàng đắn đo. Ông Nguyễn Hoàng Minh, nhìn nhận: "Thời gian vừa qua, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước cũng ban hành chỉ thị đối với các tổ chức tín dụng mở rộng cho vay tín chấp. Chủ trương này không phải là để nới lỏng điều kiện cho vay mà là tạo điều kiện cho các doanh nghiệp không có tài sản thế chấp có thể tiếp cận vốn vay thuận lợi hơn. Tuy nhiên, để vay được bằng hình thức tín chấp doanh nghiệp phải có phương án sản xuất kinh doanh khả thi và phải chấp nhận cho ngân hàng quản lý dòng tiền và mức độ xếp hạng tín nhiệm của ngân hàng đối với khách hàng".

    Việc đẩy mạnh cho vay tín chấp trong bối cảnh này được xem một hướng đi để doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn và các ngân hàng thương mại giải quyết đầu ra cho dòng tiền. Tuy nhiên, để đạt mục tiêu tăng trưởng tín dụng phải phụ thuộc vào sức hấp thụ vốn của nền kinh tế, ngành ngân hàng không thể đơn phương kích cầu tín dụng, dù đã nỗ lực lớn trong khơi thông đồng vốn, giảm lãi suất hay đẩy mạnh cho vay tín chấp. Vấn đề còn lại là bản thân các doanh nghiệp cần thể hiện được nỗ lực sử dụng đồng vốn hiệu quả nhằm hạn chế nợ xấu, tạo sự tín nhiệm đối với các tổ chức tín dụng./.

    Hà An