Ngành gỗ xoay trục thị trường trước biến động thuế quan Mỹ

Chủ động tái cơ cấu thị trường

Biến động thuế quan và rào cản thương mại từ Mỹ đang đặt ngành gỗ Việt Nam trước áp lực lớn, buộc doanh nghiệp phải điều chỉnh chiến lược thị trường theo hướng an toàn và bền vững hơn.

Ông Trần Quốc Mạnh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Xuất khẩu thủ công mỹ nghệ Việt Nam, cho rằng năm 2026 tiếp tục là giai đoạn “sàng lọc” mạnh mẽ.

Những doanh nghiệp không đủ năng lực tài chính, quản trị và thích ứng sẽ buộc rời thị trường, trong khi nhiều doanh nghiệp khác đang thể hiện sức chịu đựng tốt hơn sau các biến động kéo dài những năm qua.

Trước đây, thị trường Mỹ chiếm hơn 50% kim ngạch của nhiều doanh nghiệp gỗ. Tuy nhiên, hiện xu hướng đã thay đổi khi các doanh nghiệp chủ động quay lại thị trường truyền thống như châu Âu, Australia, New Zealand và đặc biệt là Nhật Bản.

Dù yêu cầu kỹ thuật cao và đơn hàng nhỏ, Nhật Bản được đánh giá là thị trường ổn định, giá tốt và có tính gắn kết lâu dài.

Song song đó, thị trường nội địa cũng đang thu hút doanh nghiệp quay trở lại nhờ dư địa tăng trưởng lớn, nhất là trong bối cảnh nhu cầu nhà ở, bất động sản và tiêu dùng nội thất trong nước được dự báo tiếp tục tăng.

Giảm phụ thuộc vào thị trường chủ lực

Theo ông Trần Ngọc Liêm, Giám đốc VCCI TPHCM, năm qua ngành gỗ và sản phẩm gỗ đạt kim ngạch xuất khẩu khoảng 21 tỷ USD, tăng 6,8% so với năm trước, thấp hơn mức tăng trưởng xuất khẩu chung của cả nước (khoảng 17%).

Hiện ngành gỗ xuất khẩu tới 45 thị trường, song mức độ phụ thuộc vẫn cao. Ba thị trường lớn nhất là Hoa Kỳ, Nhật Bản và Trung Quốc chiếm khoảng 65% tổng kim ngạch.

Riêng Hoa Kỳ đạt 9,06 tỷ USD, chiếm khoảng 45% toàn ngành nhưng mức tăng chỉ 4,1%. Điều này cho thấy bất kỳ biến động nào từ thị trường Mỹ đều có thể tác động trực tiếp đến toàn ngành.

Các thị trường còn lại như Hàn Quốc, Canada, Anh, Australia… mỗi thị trường chỉ chiếm dưới 3% kim ngạch.

Một số thị trường như Ấn Độ từng tăng trưởng trên 200% nhưng cũng có giai đoạn sụt giảm, cho thấy tính biến động cao và chưa đủ sức bù đắp rủi ro từ thị trường lớn.

Đẩy mạnh xúc tiến, mở rộng không gian tăng trưởng

Trong bối cảnh đó, hoạt động xúc tiến thương mại được xem là giải pháp quan trọng. Từ ngày 8 đến 11/3, hội chợ VIFA EXPO 2026 sẽ diễn ra với gần 650 doanh nghiệp và khoảng 2.500 gian hàng, dự kiến thu hút hơn 3.000 nhà nhập khẩu từ 18 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Theo ông Đặng Quốc Hùng, Giám đốc Công ty Cổ phần Thủ công Mỹ nghệ Gỗ Liên Minh, hội chợ năm nay tập trung khai thác các thị trường phi truyền thống như Trung Đông, Ấn Độ, Trung Quốc, Nam Mỹ và châu Phi nhằm hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng tệp khách hàng.

Ban tổ chức cũng giảm 10–15% chi phí gian hàng để chia sẻ khó khăn với doanh nghiệp.

Các chuyên gia nhận định, trong bối cảnh cạnh tranh gia tăng và rủi ro thương mại phức tạp, ngành gỗ Việt Nam cần tiếp tục nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng tiêu chuẩn xanh, đẩy mạnh chuyển đổi số và tận dụng thương mại điện tử xuyên biên giới.

Chiến lược đa dạng hóa thị trường, giảm phụ thuộc vào Mỹ, song song khai thác thị trường nội địa được xem là hướng đi tất yếu để ngành gỗ Việt Nam trụ vững và phát triển bền vững trong giai đoạn tới.