Tin tứcKhác với những năm trước, tình trạng thiếu hụt, khan hiếm lao động thời điểm sau Tết Nguyên đán trong cả nước nói chung và thành phố Hồ Chí Minh nói riêng đã bớt căng thẳng. Người lao động không có xu hướng nhảy việc và doanh nghiệp cũng không tuyển dụng lao động ồ ạt, thay vào đó là ưu tiên những người có kinh nghiệm, chuyên môn kỹ thuật có thể đáp ứng được yêu cầu công việc tại các doanh nghiệp. Tuy vậy, theo dự báo, năm nay mức thiếu hụt bình quân khoảng dưới 5%, đối với các doanh nghiệp quy mô vừa và nhỏ mức thiếu hụt khoảng 6 - 10%. Sẽ có khoảng 55.000 chỗ làm việc còn trống với gần 20% nhu cầu tuyển dụng lao động thời vụ, 40% nhu cầu lao động phổ thông.
Để biết thêm về những biến đổi trên thị trường lao động trong nước, nhất là ở TPHCM, phóng viên Đài có cuộc trao đổi với ông Trần Anh Tuấn, Phó Giám đốc Trung tâm Dự báo nhu cầu nhân lực và Thông tin thị trường lao động TPHCM:
* Thưa ông, ông đánh giá như thế nào về cung - cầu lao động của thành phố sau Tết Nguyên đán và cơ hội việc làm cho người lao động trong thời gian này ?
- Ông Trần Anh Tuấn: Theo những đánh giá về thị trường lao động TPHCM sau Tết thì mức thiếu hụt lao động không đáng kể, người lao động đã quay trở lại làm việc và ổn định. So những năm trước thì mức thiếu hụt lao động sau Tết thường chiếm tỉ trọng khoảng 30% còn năm nay thì mức độ thiếu hụt cũng chỉ dưới 5%, một điểm đặc biệt thứ hai của thị trường lao động sau Tết là các doanh nghiệp bắt đầu tuyển dụng lao động kể cả các doanh nghiệp trong khu vực nhà nước doanh nghiệp tư nhân có vốn đầu tư nước ngoài. Nhu cầu việc làm trong tháng 2 cần 20.000 chỗ làm việc, trong đó lao động phổ thông chiếm 35%, lao động có trình độ sơ cấp và trung cấp chiếm 40%, trình độ CĐ, ĐH và trên đại học chiếm 25%. Nhu cầu nhân lực của tháng này thì tập trung vào ngành giày da, dệt may, nhựa bao bì, chế biến lương thực thực phẩm, các ngành kinh doanh dịch vụ có nhu cầu tăng 30% so với tháng 1 năm 2014. Điểm mới mà chúng ta thấy rõ là mặc dù chỗ làm việc thì không nhiều nhưng so với những năm trước thì thời điểm này có những doanh nghiệp tuyển dụng tăng thêm chứ không phải bù đắp cho việc thiếu hụt để phục vụ cho việc sản xuất của năm 2014.
* Như ông vừa cho biết, nhu cầu lao động của các doanh nghiệp trong thời điểm sau Tết vừa qua không còn căng thẳng như những năm trước. Vậy theo ông đâu là nguyên nhân của sự thay đổi này?
- Ông Trần Anh Tuấn: Từ tình hình kinh tế xã hội của TP nói chung và cả nước có những dấu hiệu tích cực và các DN cũng đang trong quá trình tái cấu trúc và phát triển, xu hướng đặt ra là các doanh nghiệp muốn ổn định lao động, muốn giữ đội ngũ lao động bởi vì nhân lực trở thành một yếu tố cạnh tranh trong quá trình sản xuất kinh doanh. Các doanh nghiệp rất chú trọng đến vấn đề tiền thưởng, tiền lương và phúc lợi. Cái thứ hai là xu hướng chọn lọc thông tin kỹ càng hơn và mong muốn mình có một việc làm phù hợp cho chính bản thân mình và phát triển ổn định cho sự nghiệp bản thân. Đồng thời tình hình gắn kết giữa doanh nghiệp và người lao động cũng phù hợp với yếu tố phát triển về kinh tế và xã hội. Các doanh nghiệp rất mong muốn có một lực lượng lao động cũng như người lao động mong muốn sát cánh cùng nhau cho sự nghiệp của mình hay là của doanh nghiệp phát triển.
* Trong những năm gần đây thì các doanh nghiệp ưu tiên tuyển dụng lao động trong các ngành nghề nào?
- Ông Trần Anh Tuấn: Dự báo nhu cầu nhân lực 2014 tại TPHCM sẽ cần 265.000 chỗ làm việc, trong đó có thể nói 12 nhóm ngành sẽ có khả năng thu hút nhiều lao động, thứ nhất là ngành kinh doanh thương mại và quản lý, thứ hai: ngành công nghệ thông tin và điện tử; thứ ba: dệt may, da giày, thủ công mĩ nghệ; thứ tư: ngành tài chính, tín dụng, ngân hàng và bảo hiểm. Thứ 5 là nhóm nhà hàng khách sạn, nhóm hàng này cũng đang có xu hướng tăng. Nhóm ngành thứ 6 là dịch vụ tư vấn, khoa học công nghệ, nghiên cứu, kinh doanh bất động sản. Nhóm ngành thứ 7 marketing, quan hệ công chúng, tổ chức sự kiện. Nhóm ngành thứ 8 là nhóm ngành bưu chính viễn thông, truyền thông và quảng cáo, thiết kế đồ họa, thông tin chăm sóc khách hàng. Nhóm ngành thứ 9 là nhóm ngành cơ khí, tự động hóa, nhóm ngành này rất cần nhiều lao động đủ mọi trình độ từ đại học, cao đẳng, trung cấp và sơ cấp, tuy nhiên số lượng người đã được đào tạo thì vẫn thiếu hụt, chưa đáp ứng được yêu cầu. Nhóm ngành thứ 10 là y tế, chăm sóc sứa khỏe. Nhóm ngành thứ 11 là hóa nhựa cao su, chế biến thực phẩm. Thứ 12 là xây dựng kiến trúc và môi trường cũng khởi sắc và sẽ thu hút lao động trong năm 2014.
* Vậy theo ông thị trường lao động trong nước đáp ứng được tới đâu ? Và liệu có sự khác biệt về nhu cầu lao động giữa doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp nước ngoài không?
- Ông Trần Anh Tuấn: Chúng ta cũng phải nhìn nhận là hệ thống đào tạo của cả nước rất là phát triển. Tuy nhiên, thị trường lao động vẫn thể hiện một nghịch lý là vừa thừa - vừa thiếu nguồn nhân lực; nguồn nhân lực dồi dào, được đào tạo cũng nhiều nhưng rõ ràng chúng ta vẫn còn chưa cân đối được giữa các ngành nghề đào tạo và nhu cầu việc làm. Chúng ta cũng chưa cân đối được giữa người học nghề và kỹ năng phù hợp với doanh nghiệp. Cái thứ 2 là xu hướng người lao động vẫn mong muốn có thu nhập ổn định. Chúng ta vẫn còn những doanh nghiệp vừa và nhỏ vẫn còn khó khăn cho nên thu nhập cũng chưa thỏa đáng dẫn đến người lao động lựa chọn công việc gây ra một nghịch lý ở những doanh nghiệp khó khăn thì vẫn thiếu hụt lao động. Còn đối với doanh nghiệp trong nước và nước ngoài tại TPHCM thì tôi thấy bây giờ xu hướng tuyển dụng cũng như nhau. Thứ nhất họ chỉ chú trọng về bằng cấp chuyên môn của người đã được đào tạo khoảng 25% còn 75% cũng đều chú trọng về mặt kỹ năng, đặc biệt là chú trọng kỹ năng về giao tiếp, kỹ năng về tư duy, kỹ năng làm việc nhóm và lúc này yếu tố kỹ năng, yếu tố năng lực chuyên môn hết sức quan trọng để doanh nghiệp trong nước hay ngoài nước lựa chọn người lao động làm việc.
* Qua trao đổi vừa rồi có thể thấy một thực tế là tỷ lệ người trong độ tuổi lao động chưa được đào tạo nghề hoặc được đào tạo nhưng vẫn còn hạn chế về kỹ năng chuyên môn, trong khi các doanh nghiệp tuyển dụng ưu tiên tuyển dụng những lao động có kinh nghiệm và có tay nghề. Vậy theo ông, hướng giải quyết vấn đề này là ở đâu?
- Ông Trần Anh Tuấn: Nguyên nhân thất nghiệp thì cũng có nhiều yếu tố, nhưng có hai yếu tố mà chúng ta thấy rõ nét nhất. Một ngành có nhiều người tuyển dụng nhưng có nhiều người học thì rõ ràng thì tính cạnh tranh cao và điều này sẽ có người được tuyển dụng và có người thừa. Cái vấn đề thứ hai là những ngành nghề có nhu cầu nhân lực và người học cũng có nhưng chưa cân đối được là do người lao động thiếu về mặt kỹ năng. Kỹ năng nghề thật ra không có bằng cấp, không có chứng chỉ nào có thể cho chúng ta được mà kỹ năng nghề phải tự vận hành vào cuộc sống, phải cọ sát trong việc làm thì mới có thể chúng ta rèn luyện được. Kỹ năng giao tiếp thực chất là phải hiểu nhau, phải có sự tương tác trong quá trình làm việc. Tôi nói anh hiểu, tôi nói anh hiểu, đó là những điều mà chúng ta hết sức quan tâm.
* Xin cám ơn ông!