Thương lái nước ngoài “bỏ của chạy lấy người”, nông dân Việt Nam gánh chịu mọi rủi ro

(VOH) - Các mặt hàng nông sản Việt, đặc biệt là ở khu vực ĐBSCL thời gian gần đây bị rơi vào bức tranh hỗn độn bởi tác động từ cách thu mua “khó lường” của thương nhân Trung Quốc (TQ) nói riêng và thương nhân nước ngoài nói chung.

Lợi dụng mối quan hệ còn lỏng lẻo giữa nông dân với thương lái trong nước, một số thương nhân nước ngoài đặc biệt là thương nhân TQ đã tung ra đủ chiêu bài, mánh lới kể cả việc lừa gạt một số bà con nhẹ dạ cả tin để gom hàng với số lượng lớn, rồi quỵt tiền khiến cho nhiều bà con gặp khó khăn. Trong đó, thủ đoạn thường thấy nhất là lúc đầu họ đẩy giá thu mua lên cao nhằm cạnh tranh với thương nhân trong nước, độc quyền nguồn hàng. Khi thương nhân trong nước đuối sức, “bỏ trống trận địa” thì họ quay lại ép giá nông dân, hoặc bỏ không mua nữa khiến cho nhiều mặt hàng nông sản bị tồn đọng, ế ẩm, sản xuất bị ách tắc. Thực trạng này đã diễn ra trong nhiều tháng qua với nhiều loại mặt hàng nông sản như dừa, khoai môn, khóm cho đến một số thủy sản…như tôm cá đặc sản.

Những đợt “càn quét” của thương nhân nước ngoài với một số mặt hàng nông sản Việt, đặc biệt là trái cây khiến cho cơ cấu sản xuất của ngành bị xáo trộn đáng kể. Một số chủng loại bị khai thác gần như cạn kiệt, diện tích canh tác được mở rộng ồ ạt, hàng hóa ghìm lại chờ giá hay doanh nghiệp trong nước mất nguồn nguyên liệu tại địa phương. Ông Trần Thanh Xuân Tuyền - Giám đốc công ty TNHH Sơn Tiền - chuyên xuất khẩu trái cây sang Mỹ và Canada nhận định:

Không những phá hoại sản xuất, một số thương nhân TQ còn “thu mua” cả những mặt hàng khá lạ lùng. Như thu mua “đỉa”, thu mua “cổ thụ”, và gần đây là thu mua “chuồn chuồn”. Ông Đoàn Văn Khanh - Giám đốc công ty Long Thuận ở Tiền Giang - chuyên sản xuất các mặt hàng từ cây bưởi, cho biết:

Rõ ràng sự tham gia của các thương lái nước ngoài không qua sự quản lý của nhà nước đã gây những tác động rất xấu đối với sự ổn định của thị trường nông sản và sản xuất nông nghiệp trong nước. Một khi có lợi nhuận cao, họ sẵn sàng đẩy giá thu mua để gom hàng. Khi không còn lợi nhuận nữa, họ cũng sẵn sàng “bỏ của chạy lấy người” bỏ mặc bà con nông dân một mình gánh chịu mọi rủi ro, thiệt hại. Đó là chưa kể đến việc họ tranh thủ thu mua vơ vét các loại động vật hoang dã, các loại cây quý hiếm làm mất cân bằng sinh thái, môi trường.

Tận diệt ong bầu (loài ong có ích cho mùa màn) tại Hà Tình bán sang Trung Quốc, làm mất cân bằng sinh thái, môi trường. (ảnh: VNNet )

Thấy rõ thực trạng này, vừa qua các cơ quan chức năng của nhà nước ta đã vào cuộc quyết liệt bằng cách dựng lên những hàng rào kiểm soát việc mua bán nông sản chặt chẽ hơn. Tuy nhiên để bảo vệ quyền lợi của bà con nông dân một cách hiệu quả thì chính bà con nông dân phải hết sức tỉnh táo, không ham cái lợi trước mắt mà mất cảnh giác với các chiêu thức thu mua lừa phỉnh của thương nhân nước ngoài. Bài học cảnh giác của nông dân trồng khóm ở xã Tân Lập 2, huyện Tân Phước, tỉnh Tiền Giang, khi thương lái Trung Quốc về đây thu mua ồ ạt là rất đáng ghi nhận. Ông Bùi Công Thành - Chủ nhiệm HTX trồng khóm của xã cho biết:

Hành động đúng đắn này giúp cho quá trình sản xuất khóm ở Tân Lập 2 được ổn định và tránh việc sử dụng thuốc bơm cho trái to theo lời đề nghị của thương nhân Trung Quốc vào thời điểm đó.

Rõ ràng, sự tỉnh táo và cảnh giác là hết sức cần thiết để làm ăn bền vững trên thương trường. Đây cũng chính là điều mà ông Phùng Nhật Phong - chủ một trang trại trồng thanh long ruột đỏ ở Tây Ninh đã tự rút ra được trong khi làm ăn với thương nhân nước ngoài:

Tuy vậy, về phía nhà nước cũng cần có sự can thiệp, định hướng mạnh mẽ giúp nông dân tổ chức sản xuất và tiêu thụ sản phẩm một cách hiệu quả nhất, đúng như ý kiến sau đây của Tiến sĩ Võ Mai - Phó Chủ tịch Hội làm vườn và Trang trại Việt Nam:

Trái cây là thế mạnh của Việt Nam. Lâu nay vấn đề quản lý xuất khẩu ít có người làm. Lập lại trật tự hay làm lành mạnh hoá thị trường thu mua xuất khẩu đối với các mặt hàng nông sản rất cần thiết trong thời buổi kinh tế thị trường hiện nay. Vì vậy, vấn đề cốt lõi là phải làm sao giúp nông dân nắm bắt kịp thời, đầy đủ thông tin giá cả, thị trường, đồng thời giúp bà con tổ chức liên kết sản xuất tiêu thụ sản phẩm một cách hợp lý nhất. Đây chính là điều kiện cần và đủ, là mục tiêu hàng đầu nhằm tạo ra thị trường tiêu thụ ổn định, sản xuất không bị xáo trộn, từng bước xây dựng chất lượng, hình ảnh và uy tín các mặt hàng nông sản Việt Nam ngày càng được nâng cao hơn./.