Xuất khẩu cá nóc: Cần thắt chặt công tác quản lý

(VOH) - Sau khi được Chính phủ cho phép làm thí điểm thu mua cá nóc xuất khẩu, hiện 2 tỉnh Kiên Giang, Khánh Hòa đang tích cực phối hợp với đối tác từ Hàn Quốc để tiến hành khai thác, chế biến, xuất khẩu cá nóc– loại cá lâu nay được mệnh danh là cá “tử thần” vì gây không ít cái chết thương tâm.

Hoạt động này sẽ đem lại nguồn lợi nhuận đáng kể và giúp hàng ngàn lao động tại 2 tỉnh này có thêm thu nhập, đồng thời góp phần chấm dứt việc mua bán cá nóc lén lút đã diễn ra trong nhiều năm qua.

 Cá nóc đông lạnh - Ảnh: Thanh Dũng- Thanh Niên

Theo đại diện Ban chỉ đạo thực hiện đề án của 2 tỉnh Kiên Giang và Khánh Hòa, ở Việt Nam, cá nóc hiện có khoảng 40 loài với trữ lượng ước tính khoảng 37.387 tấn, lâu nay cá nóc chưa được khai thác bằng các ngư cụ chuyên biệt mà chúng thường lẫn trong các mẻ lưới khai thác với số lượng chiếm khoảng 2 - 6% trong sản lượng hải sản khai thác được. Riêng tại vùng biển Kiên Giang sản lượng cá nóc khai thác được khoảng 6.000- 10.000 tấn/năm.
Toàn bộ cá nóc khai thác được ngư dân bỏ ngay trên biển hoặc đem về đất liền làm thức ăn gia súc, gia cầm, thủy sản hoặc tiêu thụ lén lút với giá thấp, gây nguy hiểm đến tính mạng và sức khỏe con người. Nay với việc được chọn làm tỉnh thí điểm xuất khẩu cá nóc sang Hàn Quốc là điều kiện để tỉnh tận thu được nguồn lợi từ cá nóc, tăng thu nhập cho ngư dân và góp phần tăng kim ngạch xuất khẩu của tỉnh nhà. Nói về những thuận lợi khi được chọn làm thí điểm xuất khẩu cá nóc sang Hàn Quốc, ông Lâm Hoàng Sa – Phó chủ tịch tỉnh – Trưởng Ban chỉ đạo thực hiện Đề án thí điểm xuất khẩu cá nóc tỉnh Kiên Giang nói:

Theo đó, để thực hiện đề án “Thí điểm mở rộng và nâng cao về khai thác, thu mua, chế biến và xuất khẩu cá nóc”, tỉnh Kiên Giang giao cho 2 đơn vị chế biến và xuất khẩu; 4 cơ sở thu mua, bảo quản và vận chuyển cá nóc tại cảng cá Khu công nghiệp Tắc Cậu, nằm tại địa phận huyện Châu Thành. Các công ty chế biến chỉ được giao nhận, thực hiện hợp đồng xuất khẩu cá nóc với Công ty Poseidon (Hàn Quốc). Phía Hàn Quốc chỉ đặt hàng 3 loại cá nóc là cá nóc xanh, cá nóc bạc và cá nóc răng mỏ chim với trọng lượng từ 200 - 700g/con. Việc đánh bắt, chế biến cá nóc được phía công ty Hàn Quốc đào tạo huấn luyện bài bản. Tiêu chí của phía đối tác đặt ra là gồm cá tươi đông lạnh, cá bị cắt đầu và bỏ nội tạng. Giá cả xuất khẩu tùy theo thời điểm. Phía Hàn Quốc đảm bảo có bao nhiêu cá nóc xuất qua họ đều nhận hết. Qua hơn nửa tháng tiến hành thu mua, hiện giá mua cá nguyên liệu tại tỉnh Kiên Giang đang được các công ty thu mua là 15.000đ/kg.

Theo phản ánh của nhiều ngư dân ở Kiên Giang, hiện nay ngư trường ở khu vực tỉnh Kiên Giang đang vào mùa cá nóc. Vì vậy ngay từ bây giờ ngư dân có thể trữ cá nóc ngay trên tàu rồi đem vào cảng cá bán hoặc bán cho các tàu khác chở vào đất liền.
Điều đáng lưu ý là, Chính phủ chỉ đạo chỉ thí điểm xuất khẩu cá nóc, nghiêm cấm mọi hình thức thu mua, chế biến và tiêu thụ nội địa, nếu vi phạm sẽ xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật. Vì thế, hiện nay, Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn đã tham mưu Ủy ban Nhân dân tỉnh Kiên Giang ban hành quyết định thành lập Tổ kiểm tra, chứng nhận cá nóc tại Cảng cá Tắc Cậu và quy trình kiểm tra chứng nhận cá nóc, nhằm đảm bảo cá nóc không lọt ra ngoài thị trường nội địa. Bà Nguyễn Ngọc Phương – Phó giám đốc Sở NN&PTNT Kiên Giang – đơn vị trực tiếp thực hiện đề án, cho biết:

Bà Phượng cũng cho biết thêm, tỉnh Kiên Giang đang xem xét kiến nghị Bộ Y tế nghiên cứu các độc tố cá nóc có thể dùng làm dược liệu trong y học được hay không.
Là một trong 2 tỉnh được chọn làm thí điểm xuất khẩu cá nóc đợt này, Khánh Hòa cũng đang trình Bộ Nông nghiệp kế hoạch triển khai thực hiện việc thu mua, chế biến, xuất khẩu cá nóc. So với Kiên Giang, Khánh Hòa có nhiều lợi thế hơn, bởi cách đây 2 năm Khánh Hòa được cho phép triển khai đề tài hợp tác nghiên cứu cùng với Viện khoa học - Bộ công an tiến hành thu mua cá nóc và chiết xuất độc tố cá nóc dùng chế biến thuốc cai nghiện ma túy. Nay được chọn làm thí điểm xuất khẩu nên Khánh Hòa sẽ tận dụng được hết nguồn cá nóc mà các tàu cá đánh bắt được. Vì thế, để đảm bảo cá không lọt ra ngoài thị trường ông Nguyễn Bảo Thiên – Giám đốc Sở NN & PTNT tỉnh Khánh Hòa đã rút ra kinh nghiệm và trình Bộ Nông nghiệp:

Hiện nay các nước như Hàn Quốc, Đài Loan, Trung Quốc, Nhật Bản nhờ có công nghệ chiết xuất độc tố từ cá nóc nên đã biến cá nóc trở thành món ăn ngon, được thị trường Châu Âu ưa chuộng nên họ rất cần lựơng hàng nhập khẩu. Đây cũng là cơ hội cho Việt Nam. Vì thế, khi các tỉnh thực hiện thành công việc thu mua thí điểm, công tác quản lý, kiểm tra nghiêm ngặt đảm bảo không để sản phẩm lọt ra thị trường nội địa ảnh hưởng sức khỏe người dân, thì không bao lâu nữa khi thời điểm thí điểm (1 năm) kết thúc, nhiều khả năng Bộ Nông nghiệp sẽ trình Chính phủ cho thực hiện rộng rãi tại 1 số tỉnh có lượng cá nóc cao để khai thác, xuất khẩu, nhằm tận thu nguồn lợi thủy sản trong thiên nhiên, góp phần tăng kim ngạch xuất khẩu và giải quyết việc làm cho một bộ phận lao động khá lớn tại các địa phương. Vì thế, theo chúng tôi, yêu cầu trước mắt hiện nay là không chỉ các tỉnh được chọn làm thí điểm mà cả các tỉnh khác phải tuân thủ nghiêm lệnh cấm để đảm bảo việc thu mua, chế biến, xuất khẩu đạt hiệu quả.