Tin tứcChiều 23/8, với 470/471 đại biểu có mặt tán thành, Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước. Luật có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.
Quang cảnh phiên họp - Ảnh: Gia Hân/TTO
Nhà nước bồi thường khi không bảo vệ người tố cáo
Đáng chú ý, luật sửa đổi Điều 17, quy định rõ phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước trong hoạt động quản lý hành chính.
Theo đó, Nhà nước có trách nhiệm bồi thường khi không áp dụng hoặc áp dụng không kịp thời, không đúng biện pháp bảo vệ người tố cáo, người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và người thân của họ theo quy định của Luật Tố cáo và pháp luật liên quan.
Nhà nước cũng phải bồi thường khi áp dụng thuế, phí, lệ phí trái pháp luật; thu, truy thu thuế, phí, lệ phí trái pháp luật; hoàn thuế trái pháp luật hoặc thu tiền sử dụng đất trái pháp luật.
Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng báo cáo giải trình, tiếp thu dự luật trước khi Quốc hội thông qua - Ảnh: Gia Hân/TTO
Các trường hợp giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất trái pháp luật; bồi thường, hỗ trợ, giải phóng mặt bằng, tái định cư trái pháp luật cũng thuộc phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.
Tương tự, việc cấp, không cấp hoặc thu hồi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất trái pháp luật cũng có thể phát sinh trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.
Cố ý gây thiệt hại phải hoàn trả 30-50 tháng lương
Luật quy định người thi hành công vụ có lỗi cố ý gây thiệt hại nhưng không bị truy cứu trách nhiệm hình sự phải hoàn trả từ 30 đến 50 tháng lương tại thời điểm có quyết định hoàn trả. Tuy nhiên, mức hoàn trả tối đa không quá 50% số tiền Nhà nước đã bồi thường.
Đối với người thi hành công vụ gây thiệt hại do lỗi vô ý, thủ trưởng cơ quan trực tiếp quản lý có thể quyết định giảm mức hoàn trả, nhưng mức giảm tối đa 30% tổng số tiền phải hoàn trả.
Việc giảm mức hoàn trả được áp dụng trong một số trường hợp, như người thi hành công vụ thực hiện đề xuất về đổi mới, sáng tạo đúng chủ trương, phương án đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt, không vụ lợi, chủ động phòng ngừa và khắc phục tối đa hậu quả.
Trường hợp chủ động khắc phục hậu quả, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ trong quá trình giải quyết yêu cầu bồi thường và đã hoàn trả ít nhất 50% số tiền phải hoàn trả cũng được xem xét giảm mức hoàn trả.
Một số trường hợp được miễn hoàn trả
Thủ trưởng cơ quan trực tiếp quản lý người thi hành công vụ gây thiệt hại có thể quyết định miễn hoàn trả nếu người này gây thiệt hại do lỗi vô ý, chủ động khắc phục hậu quả, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ trong quá trình giải quyết yêu cầu bồi thường và thuộc trường hợp luật định.
Các trường hợp gồm thực hiện đề xuất về đổi mới, sáng tạo đúng chủ trương, phương án được cấp có thẩm quyền phê duyệt, không vụ lợi và mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội; mắc bệnh hiểm nghèo có xác nhận của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh; lâm vào hoàn cảnh kinh tế đặc biệt khó khăn do thiên tai, hỏa hoạn, tai nạn; hoặc lập công lớn được cơ quan, người có thẩm quyền xác nhận.