Đề xuất bỏ hình phạt tử hình với 6 tội danh

Chiều 18/8, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi).

Trình bày tờ trình của Chính phủ, Thứ trưởng Bộ Công an, Thượng tướng Lê Văn Tuyến cho biết dự thảo đề xuất sửa đổi, bổ sung nhiều quy định về tội phạm và hình phạt, trong đó bổ sung 9 tội danh mới.

Các tội danh mới tập trung vào những lĩnh vực như trật tự quản lý kinh tế, an ninh mạng, công nghệ cao, môi trường, an toàn công cộng và phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt.

Dự thảo cũng bổ sung một số hành vi mới vào cấu thành của các tội danh hiện hành, nhất là trong lĩnh vực công nghệ thông tin, mạng viễn thông, kinh tế, thương mại và sở hữu trí tuệ.

Mục tiêu là khắc phục khoảng trống pháp luật hình sự, tránh bỏ lọt tội phạm và đáp ứng yêu cầu phòng, chống tội phạm trong tình hình mới.

Thẩm tra dự án luật, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu tán thành việc bổ sung một số tội danh mới, nhưng đề nghị tiếp tục rà soát kỹ cấu thành tội phạm, làm rõ ranh giới giữa hành vi phạm tội và vi phạm hành chính, bảo đảm thống nhất với pháp luật chuyên ngành.

Chỉ giữ án tử hình ở 4 tội

Đáng chú ý, Chính phủ đề xuất tiếp tục thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình. Theo Thượng tướng Lê Văn Tuyến, dự thảo bỏ hình phạt tử hình đối với 6 tội danh và chỉ giữ mức án này ở 4 tội gồm: phản bội Tổ quốc, giết người, khủng bố và sản xuất trái phép chất ma túy.

Theo Chính phủ, việc thu hẹp hình phạt tử hình nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng, phù hợp xu hướng lập pháp tiến bộ, đồng thời nâng cao vị thế của Việt Nam trong hợp tác tư pháp hình sự, dẫn độ và tương trợ tư pháp.

Tuy nhiên, thẩm tra nội dung này, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cho biết có nhiều ý kiến đề nghị cân nhắc thận trọng việc bỏ hình phạt tử hình đối với các tội mua bán trái phép chất ma túy, hiếp dâm người dưới 16 tuổi, chống loài người và tội phạm chiến tranh.

Các ý kiến cho rằng cần đánh giá kỹ tác động của việc bỏ hình phạt tử hình, tránh ảnh hưởng đến hiệu quả răn đe, phòng ngừa và xử lý tội phạm đặc biệt nguy hiểm; đồng thời bảo đảm phù hợp với pháp luật và thông lệ quốc tế.

Theo đề xuất của Bộ Công an, 6 tội danh được bỏ hình phạt tử hình gồm: bạo loạn; hiếp dâm người dưới 16 tuổi; mua bán trái phép chất ma túy; chống loài người; tội phạm chiến tranh; khủng bố nhằm chống chính quyền nhân dân do được nhập vào tội khủng bố.

Trước đó, Bộ luật Hình sự năm 1985 quy định 44 tội có hình phạt tử hình. Con số này giảm còn 29 tội trong Bộ luật Hình sự năm 1999, 22 tội trong Bộ luật Hình sự năm 2009 và 18 tội trong Bộ luật Hình sự năm 2015.

Tại kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự, có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, trong đó bỏ hình phạt tử hình đối với 8 tội danh, đưa số tội còn áp dụng hình phạt này xuống 10 tội.