Tin tứcTheo Sở Khoa học và Công nghệ (KH-CN) TPHCM, trong giai đoạn 2025-2026, thành phố đã tổ chức 546 lớp, khóa bồi dưỡng, thu hút 77.741 lượt người tham gia. Đây là một trong những kết quả nổi bật của phong trào “Bình dân học vụ số”, góp phần nâng cao nhận thức và kỹ năng sử dụng công nghệ số trong cán bộ, người dân và các lực lượng tại cơ sở.
Phổ cập kỹ năng số đến từng địa bàn
Công tác đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng số được triển khai với nhiều nhóm đối tượng. Sở Nội vụ tổ chức 15 lớp đào tạo về trí tuệ nhân tạo (AI) cho 3.007 cán bộ; Sở KH-CN TPHCM tổ chức 8 lớp cho 938 cán bộ; Trung tâm Chuyển đổi số TPHCM bồi dưỡng năng lực quản trị công trong kỷ nguyên số cho 479 cán bộ lãnh đạo.
Cùng với đó, có 118 lớp chuyển đổi số được tổ chức cho 32.000 học viên; 82.406 lượt cán bộ quản lý giáo dục và giáo viên tham gia tập huấn chuyển đổi số, trong đó 15.158 người được đào tạo chuyên sâu về dữ liệu và AI. Đáng chú ý, 7.900 cán bộ, công chức, viên chức và người lao động đã hoàn thành chương trình phổ cập kỹ năng số trên nền tảng “Bình dân học vụ số”.
Không chỉ tập trung vào đội ngũ cán bộ, phong trào còn hướng mạnh về cơ sở và người dân. Sở KH-CN TPHCM phối hợp Google Việt Nam tổ chức 2 lớp tập huấn ứng dụng AI cho 284 đầu mối Tổ Công nghệ số cộng đồng và khoảng 20.000 thành viên của các tổ này. Trung tâm Chuyển đổi số TPHCM tổ chức 69 lớp, tập huấn kỹ năng số và an ninh mạng cho 18.000 thành viên Tổ Công nghệ số cộng đồng.
Tại các phường, xã, đặc khu, chính quyền cơ sở đã chủ động tổ chức 389 khóa bồi dưỡng cho hơn 36.000 cán bộ, người dân và doanh nghiệp. Đặc biệt, 63 lớp chuyên biệt dành cho người khuyết tật đã thu hút 3.266 học viên tham gia.
Đến nay, toàn thành phố có 5.947 Tổ Công nghệ số cộng đồng tại 168 phường, xã, đặc khu, với khoảng 29.000 thành viên. Khoảng 80 địa phương đã thành lập các Đội hình Bình dân học vụ số hoặc mô hình tương đương. Ứng dụng Công dân số TPHCM thu hút hơn 6 triệu lượt tương tác, với 691.042 người dân cài đặt và sử dụng thực tế.
Nhiều mô hình sát với đời sống
Một điểm đáng chú ý của phong trào là việc các địa phương không triển khai theo cách cứng nhắc mà sáng tạo nhiều mô hình gần gũi với đời sống người dân.
Tại Ngày hội “Điểm chạm số 2026”, 5 trạm trải nghiệm gồm “Công dân số”, “Đảng viên số”, “Kinh tế số và Hộ kinh doanh”, “Kỹ năng số cơ bản” và “Chữ ký số” đã thu hút hơn 3.000 lượt người tham gia. Xã Long Hải tổ chức Hội thi “Gia đình số”, qua đó giúp người dân trực tiếp thực hành các thao tác nộp hồ sơ trực tuyến. Thành phố cũng triển khai các ấn phẩm tuyên truyền song ngữ Việt - Hoa, Việt - Chăm, Việt - Khơ-me nhằm đưa kỹ năng số đến các vùng đồng bào dân tộc thiểu số và tôn giáo.
Ở khu dân cư, nhiều mô hình như “Cà phê số”, “Bình dân học vụ số lưu động”, “Tổ Công nghệ số cộng đồng lưu động”, “Trạm công dân số”, “Khu phố số”, “Điểm tư vấn số cộng đồng” được triển khai. Các mô hình này tận dụng không gian sinh hoạt quen thuộc hoặc đưa thiết bị công nghệ đến tận khu dân cư, cụm nhà trọ để hỗ trợ người lao động, người yếu thế.
Trong lĩnh vực kinh doanh, mô hình “Chợ số”, “Chợ 4.0 - Nông thôn số” hướng dẫn tiểu thương thanh toán không dùng tiền mặt bằng mã QR và kê khai thuế điện tử qua eTax Mobile. Các chương trình “Thủ tục xanh - cấp nhanh xác nhận”, “Thiết bị thông minh - đồng hành cùng hộ cận nghèo”, “Máy tính cũ, tri thức mới” hỗ trợ thiết bị công nghệ cho các hộ dân khó khăn.
Lực lượng công an cấp xã cũng tham gia thông qua mô hình “3 trong 1: Lắng nghe - Tuyên truyền - Hỗ trợ người dân”, kết hợp giải quyết các vướng mắc dân sinh với hướng dẫn cài đặt ứng dụng và tích hợp tiện ích bảo mật “SOS An ninh trật tự”.
Trong trường học, nhiều mô hình phát huy vai trò của học sinh, thanh thiếu niên như “Một học sinh - một tài khoản số”, “Đại sứ số nhí”, “Phòng học kỹ năng công dân số”, “Công dân số học đường”, “Tổ công nghệ số học đường”. Khối Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội cũng triển khai các mô hình như “Mỗi cán bộ Mặt trận là một đại sứ số”, “Đồng hành cùng phụ nữ số”, “Mỗi công đoàn viên là 1 chiến sĩ công dân số”, “Mỗi hội viên Cựu chiến binh là 1 đồng đội số”.
Cần tháo gỡ những “điểm nghẽn” từ cơ sở
Sở KH-CN TPHCM đánh giá phong trào đã tạo những chuyển biến tích cực, thực chất. Sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, cùng việc lồng ghép các chỉ tiêu thi đua, góp phần nâng cao hiệu quả triển khai. Người dân từng bước chuyển từ tâm lý e ngại sang chủ động tiếp cận và sử dụng VNeID, dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt và Ứng dụng Công dân số TPHCM.
Tuy nhiên, từ khảo sát 4.039 tình nguyện viên “Mùa Hè Số” và thực tiễn tại cơ sở cho thấy vẫn còn nhiều điểm nghẽn.
Trong đó, 73% trường hợp gặp khó khăn do người dân không nhớ căn cước công dân, mật khẩu hoặc số điện thoại đăng ký. Có tới 63,7% người dân, chủ yếu là người cao tuổi, tiểu thương, lao động tự do, chưa quen sử dụng điện thoại thông minh, còn tâm lý e ngại và cần lực lượng hỗ trợ “cầm tay chỉ việc”. Chỉ 25,7% hồ sơ được hỗ trợ xử lý trong thời gian dưới 10 phút.
Một vấn đề khác là tính liên thông của các thủ tục hành chính. Dù đã đăng nhập qua VNeID, một số thủ tục trên Cổng Dịch vụ công vẫn yêu cầu người dân kê khai lại các thông tin cá nhân đã có trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Quy trình tải tệp đính kèm còn hạn chế về dung lượng và yêu cầu chuẩn hóa định dạng phức tạp.
Tính ổn định của hệ thống cũng là vấn đề được phản ánh. Có 44,1% ý kiến cho biết phần mềm chuyên ngành và dịch vụ công thường xuyên quá tải, báo lỗi; 47,2% gặp khó khăn khi đăng nhập, xác thực tài khoản. Việc đăng nhập một lần giữa VNeID với VssID, eTax Mobile và iCPV-Book chưa đồng bộ, có thể làm gián đoạn quá trình sử dụng.
Bên cạnh đó, 31,1% ý kiến ghi nhận chất lượng kết nối Internet tại bộ phận một cửa và nhà văn hóa khu phố chưa ổn định. Thiết bị của một bộ phận người dân có cấu hình thấp; thành viên Tổ Công nghệ số cộng đồng phần lớn hoạt động kiêm nhiệm, trong khi cấp xã còn thiếu định mức chi và kinh phí hỗ trợ thường xuyên. Việc lực lượng sinh viên tình nguyện tập trung cao điểm trong tháng 7 nhưng kết thúc vào đầu tháng 8 cũng tạo khoảng trống nhân lực tại một số địa bàn.
Tập trung phổ cập kỹ năng số thiết thực
Thời gian tới, TPHCM tiếp tục triển khai các kế hoạch của Ban Chỉ đạo thành phố và UBND TPHCM về phong trào “Bình dân học vụ số”, trong đó tập trung phổ cập kỹ năng số, kỹ năng an toàn thông tin cho học sinh, người lao động, người cao tuổi, người yếu thế và những nhóm còn hạn chế về kỹ năng số.
Thành phố sẽ tiếp tục hoàn thiện học liệu số, đa dạng hóa hình thức đào tạo; tăng cường phổ cập kiến thức về AI, dữ liệu số, an toàn thông tin và kỹ năng sử dụng các nền tảng số thiết yếu. Đồng thời, củng cố, nâng cao hiệu quả hoạt động của Tổ Công nghệ số cộng đồng, phát huy vai trò thanh niên, sinh viên, tình nguyện viên và nhân rộng các mô hình hiệu quả.
Một trong những nhiệm vụ được đặt ra là đổi mới phương thức điều phối lực lượng tình nguyện, kết nối linh hoạt lực lượng tại chỗ với sinh viên theo từng giai đoạn để duy trì hoạt động liên tục. Thành phố cũng nghiên cứu cơ chế, định mức chi hỗ trợ hoạt động cho thành viên Tổ Công nghệ số cộng đồng.
Cùng với đó, TPHCM tăng cường phối hợp giữa các sở, ban, ngành, MTTQ, các tổ chức chính trị - xã hội, chính quyền địa phương, doanh nghiệp và cơ sở giáo dục; huy động nguồn lực xã hội cho công tác phổ cập kỹ năng số.
Theo định hướng của Sở KH-CN, báo chí và các cơ quan xuất bản tiếp tục phát huy vai trò trong tuyên truyền về chuyển đổi số và phong trào “Bình dân học vụ số”, lan tỏa những mô hình hay, cách làm hiệu quả, qua đó góp phần hình thành thói quen sử dụng công nghệ an toàn, thiết thực trong đời sống của người dân.