Tin tứcNăm 2026 TPHCM đặt mục tiêu tăng trưởng 2 con số cùng với nước bước vào giai đoạn phát triển mới. Với những biến động địa chính trị, khủng hoảng năng lượng khu vực Trung Đông, lạm phát toàn cầu và sự gián đoạn chuỗi cung ứng đang tác động trực tiếp đến chi phí sản xuất, vận tải và thương mại quốc tế. Với nội lực của một đầu tàu kinh tế, cùng với kinh nghiệm thực tiễn và các cơ chế đặc thù được Trung ương cho phép, thành phố đang chủ động xây dựng kịch bản ứng phó phù hợp với tình hình biến động của thế giới, hướng đến giữ vững mục tiêu tăng trưởng trên 10% trong năm 2026.
Áp lực từ địa chính trị và khủng hoảng năng lượng tại Trung Đông
Dù có nhiều biến động trên thế giới, nhưng trong 2 tháng đầu năm 2026 các chỉ số tăng trưởng của Thành phố Hồ Chí Minh đều đạt và vượt mục tiêu đề ra. Trong đó chỉ số sản xuất công nghiệp ước tăng 14,6%, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng ước tăng 13,1% so cùng kỳ và kim ngạch xuất khẩu tăng 10,58%. Với đà tăng trưởng tích cực trong 2 tháng đầu năm 2026 TPHCM có thể duy trì đà tăng trưởng tích cực, đặc biệt trong quý I và quý II nếu các doanh nghiệp có thể tận dụng được mức thuế quan thấp hơn so với trước kia từ Hoa Kỳ để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Cùng với những triển vọng tích cực, Thành phố cũng đang đối mặt với nhiều thách thức nếu biến động địa chính trị tại trung đông tiếp tục diễn biến phức tạp. Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được nhìn nhận tình hình thực tiễn hiện nay và vẫn có niềm tin thành phố sẽ vượt qua thách thức: “Để thực hiện một chu kỳ tăng trưởng trong điều kiện bình thường đã khó rồi, nên trong một bối cảnh địa chính trị biến động như hiện nay thì lại càng khó khăn hơn nữa.Tuy nhiên, chúng ta vẫn phải quyết tâm thực hiện. TP.HCM có truyền thống là thành phố của những "Sandbox" (cơ chế thử nghiệm), thành phố của sự khai mở và đi đầu trong đổi mới sáng tạo. Đây chính là cơ sở, là niềm tin và kinh nghiệm để các thế hệ sau học tập thế hệ trước”.
Dự báo hoạt động xuất nhập khẩu sẽ đối mặt áp lực gia tăng chi phí và đứt gãy chuỗi cung ứng, nguyên nhân do kinh tế Mỹ cùng EU có dấu hiệu đình trệ do giá năng lượng cao dẫn đến việc người tiêu dùng tại các thị trường này thắt chặt chi tiêu sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến kim ngạch xuất khẩu của TPHCM. Ông Trần Việt Anh- Chủ tịch Hội đồng Quản trị Công ty Nam Thái Sơn chia sẻ về những tác động ban đầu trước những diễn biến phức tạp khu vực Trung Đông: “Những biến động này ảnh hưởng trực tiếp đến các doanh nghiệp liên quan đến nguồn nguyên liệu nhập khẩu và các doanh nghiệp xuất khẩu. Nguồn nguyên liệu đầu vào đang có những tác động rất lớn đến cộng đồng doanh nghiệp. Do đó, các doanh nghiệp hiện nay đang hoạt động ở mức cầm chừng và có tâm thế thăm dò thị trường rất cao”.
Các lĩnh vực thương mại, dịch vụ, du lịch có nguy cơ sụt giảm khi lượng khách quốc tế lo ngại về an ninh hàng không. Ngoài ra, thị trường chứng khoán biến động mạnh theo chiều hướng giảm, thị trường bất động sản có chiều hướng chậm lại do áp lực từ lãi suất tăng. Tất cả sẽ tạo nên một thách thức lớn với những nền kinh tế có độ mở lớn như Thành phố Hồ Chí Minh. Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Trọng Hoài, trong bối cảnh hiện nay các doanh nghiệp tư nhân đang rất cần sự tiếp sức từ nhà nước để có thể trụ vững và vượt qua thách thức: “ Vấn đề đặt ra là làm sao hỗ trợ các doanh nghiệp tư nhân chuyển đổi từ mô hình thâm dụng năng lượng sang thâm dụng công nghệ. Làm sao để doanh nghiệp tư nhân gắn kết chặt chẽ với hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của TP.HCM. Cụ thể là gắn kết các chi phí về đổi mới khoa học công nghệ theo Nghị quyết 57 gắn với một hệ sinh thái, bao gồm cả các quỹ đầu tư mạo hiểm”
Vào năm 2021 TPHCM đối mặt với cuộc khủng hoảng nặng nề do đại dịch covid 19, làm đứt gãy chuỗi cung ứng, tuy nhiên Thành phố đã vững vàng vượt qua giai đoạn khủng hoảng này nhờ sự bình tâm và tính ổn định. Trong đó, Thành phố đã giữ ổn định kinh tế vĩ mô, an sinh xã hội, an ninh trật tự để làm nền tảng cho sự hồi phục và bứt phá. Theo Tiến sĩ Trần Du Lịch tình hình bất ổn khu vực Trung Đông hiện nay một lần nữa đặt ra thách thức cho mục tiêu tăng trưởng 2 con số, nhưng với kinh nghiệm thực tiễn và những năng lực nội sinh Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng Việt Nam nói chung sẽ tìm được hướng đi phù hợp: “Hiện nay, khủng hoảng không chỉ đến từ phía cung mà còn từ vấn đề vận chuyển (tăng khoảng 20%). Thực tế, để ứng phó với tình hình biến động năng lượng hiện nay, các công cụ chủ yếu nằm ở Chính phủ: từ tỷ giá, lạm phát đến việc điều chỉnh quỹ bình ổn giá xăng dầu...Thực sự, công cụ điều hành của cấp Thành phố không có nhiều. Chúng ta cần theo dõi sát tình hình kinh tế vĩ mô và áp dụng các kỹ thuật chuyên môn để điều hành một cách linh hoạt”.
Để thích ứng với tình hình thực tiễn, Viện Nghiên cứu Phát triển TPHCM đã đưa ra một số kịch bản tăng trưởng kinh tế của Thành phố trong năm 2026, phụ thuộc vào diễn biến của tình hình xung đột toàn cầu. Cụ thể, để đạt mục tiêu tăng trưởng trên 10% trong năm 2026, TPHCM cần đạt mức tăng trưởng kinh tế ít nhất 10,3% trong 6 tháng đầu năm. Theo tính toán, nếu tình hình xấu nhất xảy ra khi chiến sự tiếp tục leo thang, TPHCM cần phấn đấu đạt mức tăng trưởng từ 12,62% đến 13,52% trong quý II/2026. Ở kịch bản cơ sở, khi xung đột diễn ra trong thời gian ngắn, mức tăng trưởng quý II cần đạt từ 11,59% đến 12,49%. Trong khi đó, ở kịch bản khả quan nhất, Thành phố cần đạt mức tăng trưởng từ 10,41% đến 11,31% trong quý II/2026. Các kịch bản tăng trưởng sẽ phụ thuộc vào diễn biến xung đột địa chính trị, tình hình kinh tế toàn cầu và cả nước và đặc biệt là việc TPHCM triển khai các giải pháp, cơ chế chính sách để phát huy các động lực tăng trưởng truyền thống và thúc đẩy các động lực tăng trưởng mới.
Từ áp lực đến cơ hội tái cấu trúc kinh tế TPHCM
Để đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số, Thành phố Hồ Chí Minh dự kiến sẽ huy động gần 1,2 triệu tỷ đồng vốn đầu tư để phục vụ mục tiêu này trong năm 2026. Theo các chuyên gia, vốn chỉ là điều kiện cần, điều kiện đủ là sự đồng bộ trong điều hành và chủ động triển khai hiệu quả các kịch bản ứng phó, không để rơi vào thế bị động trước những cú sốc từ thị trường năng lượng và biến động thế giới.
Những biến động toàn cầu liên quan đến năng lượng, lạm phát và địa chính trị đang tạo áp lực lên nhiều nền kinh tế trên thế giới. Trong lịch sử, thế giới từng chứng kiến cuộc khủng hoảng dầu mỏ năm 1973 khiến kinh tế toàn cầu rơi vào tình trạng “lạm phát đình trệ” vừa lạm phát cao vừa tăng trưởng thấp. Trên thực tế Việt Nam nói chung, Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng đã trải qua nhiều giai đoạn khó khăn như khủng hoảng tài chính châu Á, khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 hay đại dịch covid 19, khi đó ứng phó ngắn hạn của nước rất tốt. Theo Tiến sĩ Trần Du Lịch, các công cụ ứng phó với biến động kinh tế vĩ mô như lạm phát hay giá năng lượng chủ yếu thuộc thẩm quyền điều hành của Chính phủ. Trong khi đó, vai trò của địa phương đặc biệt như TPHCM cần tập trung nhiều hơn vào chiến lược phát triển dài hạn: “Cần tập trung và quyết liệt trong việc chuyển đổi mô hình tăng trưởng: Từ chủ yếu dựa trên mở rộng quy mô vốn sang tăng trưởng dựa vào năng suất. Để làm được điều này, TPHCM nên hướng tới mô hình tăng trưởng hai tốc độ. Tốc độ chậm hơn dành cho các ngành truyền thống. Tốc độ cao hơn tập trung vào các ngành mới như công nghệ cao và dịch vụ chất lượng cao”.
Các báo cáo thống kê cho thấy, tổng kim ngạch thương mại giữa Việt Nam và khu vực Trung Đông hiện chỉ chiếm dưới 3% kim ngạch thương mại của cả nước. Do đó, những biến động địa chính trị tại khu vực này khó có thể tạo ra những cú sốc trực tiếp đối với hoạt động thương mại của nền kinh tế. Theo Tiến sĩ Cấn Văn Lực, Ủy viên Hội đồng Tư vấn Chính sách của Thủ tướng điều đáng quan tâm không nằm ở dòng chảy thương mại trực tiếp, mà ở những tác động lan tỏa từ thị trường năng lượng toàn cầu. Do đó, theo ông những biến động này đặt ra yêu cầu thành phố phải có một cách tiếp cận mới đối với chiến lược tăng trưởng: “Thành phố cần tập trung vào 5 lĩnh vực then chốt: Khoa học công nghệ, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo; Đẩy mạnh cải cách thể chế; Đổi mới mạnh mẽ giáo dục và đào tạo nguồn nhân lực; Tiếp tục phát triển hệ thống cơ sở hạ tầng; Tối ưu hóa việc phân bổ các nguồn lực hiệu quả”.
Trong bối cảnh hiện nay, Thành phố cần quyết liệt cải cách thể chế và triển khai hiệu quả các nghị quyết đặc thù của Trung ương, Quốc hội và Chính phủ. Trong đó Nghị quyết 260/2025 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết 98 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TPHCM và Nghị quyết 222 về Trung tâm Tài chính quốc tế tại Việt Nam được kỳ vọng là chìa khóa vàng để thành phố tháo gỡ khó khăn, tạo đà cho phát triển mạnh mẽ. Thành phố cần mạnh dạn thí điểm các sandbox cho Fintech, cho trí tuệ nhân tạo và các mô hình kinh tế tuần hoàn. Đây là những lĩnh vực tạo ra giá trị gia tăng cực cao và ít bị ảnh hưởng bởi giá nhiên liệu truyền thống. Một giải pháp mang tính chiến lược được các chuyên gia nhắc đến nhiều là việc hoàn thiện hạ tầng dữ liệu và hình thành các cụm đô thị sáng tạo. Đây sẽ là nơi thu hút dòng vốn FDI thế hệ mới, những dự án gắn liền với nghiên cứu và phát triển. Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Hoàng Ngân cho rằng, trong những lúc nền kinh tế gặp khó khăn, thì kinh tế nhà nước đóng vai trò trụ đỡ rất quan trọng, do đó thành phố phải tận dụng được sức mạnh này: “Khu vực kinh tế nhà nước tại TPHCM được đánh giá là đầy tiềm năng nhưng đang ngủ quên. Thành phố cần tập trung tái cơ cấu nhanh các Tổng công ty và doanh nghiệp nhà nước. Tận dụng cơ chế từ Nghị quyết 98 và Nghị quyết 260 để thí điểm (sandbox) các chính sách mới về công nghệ và năng lượng sạch”.
Những biến động địa chính trị có thể làm gián đoạn chuỗi cung ứng tạm thời, nhưng cũng là cơ hội để thành phố tái cấu trúc mạnh mẽ, vươn lên trở thành trung tâm tài chính, công nghệ của khu vực. Để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, thành phố cần giải pháp bao trùm, đột phá. Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được tin tưởng, với truyền thống là thành phố của những khai mở và đi đầu đổi mới là cơ sở, niềm tin để thành phố phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026 và những năm tiếp theo: “Để duy trì tốc độ tăng trưởng cao và bền vững, TP.HCM phải chuyển đổi sang mô hình dựa trên tri thức và khoa học công nghệ. Các động lực mới bao gồm: Trung tâm tài chính quốc tế và hệ thống cảng biển hiện đại; Lĩnh vực mũi nhọn: Công nghệ chip bán dẫn, trung tâm dữ liệu, trí tuệ nhân tạo (AI); Thu hút đầu tư FDI vào các lĩnh vực này sẽ tạo cú hích cho doanh nghiệp trong nước tham gia vào chuỗi giá trị và nâng tầm chất lượng nguồn nhân lực địa phương”.
Hành trình đạt tới mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong năm 2026 của Thành phố Hồ Chí Minh chắc chắn sẽ còn nhiều chông gai, thách thức. Nhưng với một kịch bản ứng phó chi tiết, cùng với tinh thần chủ động vượt sóng và những cơ chế đặc thù đang đi vào cuộc sống sẽ là nền tảng quan trọng để Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục khẳng định vị thế đầu tàu của 1 siêu đô thị năng động, sáng tạo, tiên phong đột phá trong giai đoạn phát triển mới, cùng đất nước tiến vào kỷ nguyên mới.