Tin tứcNhiều cơ chế, chính sách được đề xuất có quy mô lớn, tác động sâu rộng. Trong đó có những nội dung chưa có tiền lệ trong thực tiễn được đề xuất, bổ sung vào dự thảo Luật Đô thị đặc biệt tại Hội thảo tham vấn ý kiến chuyên gia, nhà khoa học, trí thức tiêu biểu do UBND TPHCM tổ chức.
Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt đang được xây dựng gồm 9 chương, 45 điều, tập trung vào các cơ chế phân quyền, phân cấp, tổ chức bộ máy, quản lý đầu tư, tài chính, quy hoạch đô thị và phát triển các mô hình kinh tế mới. Thành phố kỳ vọng dự luật sẽ tạo nền tảng thể chế vượt trội để TPHCM phát triển tương xứng vai trò đầu tàu kinh tế của cả nước.
Tham gia ý kiến tại hội thảo, Tiến sĩ Trần Du Lịch - Ủy viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính, tiền tệ quốc gia đề xuất những vấn đề mang tính phân quyền nên được ưu tiên lựa chọn đưa vào Luật Đô thị đặc biệt. Theo ông: "những vấn đề gì mang tính phân quyền mà không nằm trong phạm trù an ninh quốc gia, đối ngoại, dân tộc tôn giáo thì nên lựa chọn đưa vào luật. Như vậy thì đây là cơ chế phân quyền để giải quyết một vấn đề tồn tại trong thể chế từ trước đến nay. Dứt khoát không còn cơ chế xin,cho để tạo kiện cho thành phố giải quyết vấn đề nhanh chóng”.
Không chỉ dừng ở cải cách bộ máy, nhiều chuyên gia còn đề xuất mở rộng các mô hình phát triển mới cho thành phố. Tiến sĩ, Kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn cho rằng: Dự thảo luật hiện mới tập trung vào ba mô hình gồm khu thương mại tự do, trung tâm tài chính quốc tế và phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng TOD. Ông đề nghị cần bổ sung thêm mô hình đô thị sân bay và đô thị đại học để phù hợp xu hướng phát triển mới của TPHCM trong tương lai.
Ông Sơn đề nghị: “Trong Điều 21 cần thể hiện thành phố được quyết định những mô hình đô thị chưa có tiền lệ. Trong đó chắc chắn là có khu thương mại tự do, có trung tâm kinh tế tài chính quốc tế. Sau đó bổ sung hạng mục đô thị sân bay, đô thị đại học. Đại học là trung tâm, nhưng khu đô thị xung quanh là một hệ sinh thái rất quan trọng để nó giúp cho cả khu vực phát triển”.
Các ý kiến chuyên gia cũng đề xuất phân quyền cho Hội đồng nhân dân TPHCM ban hành một số chính sách, phù hợp với vai trò, quy mô và tính chất của đô thị đặc biệt. Trong đó có chính sách để thu hút và sử dụng đội ngũ cán bộ công chức ở cả 2 cấp chính quyền. Trên tinh thần “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”, Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Mạnh Cường nhấn mạnh, Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt được hình thành bằng tư duy phát triển, kết tinh từ tri thức, kinh nghiệm và thực tiễn sâu sắc của các chuyên gia.
Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Mạnh Cường nhấn mạnh: “Dự thảo Luật đang hướng tới xây dựng một khung pháp lý vượt trội, đặc biệt tạo không gian phát triển mới và nâng cao tính chủ động, tự chịu trách nhiệm của chính quyền đô thị thành phố. Dự thảo Luật đô thị đặc biệt bao gồm 9 chương và 45 điều, tập trung trên các cái lĩnh vực. Đó là nhóm vấn đề về khẳng định vị trí, vai trò và tính chất pháp lý về đô thị đặc biệt của TPHCM. Thứ hai là nhóm vấn đề liên quan đến phân quyền, thẩm quyền trong quản trị đô thị đặc biệt. Nhóm vấn đề thứ ba về quản trị, xây dựng và phát triển một đô thị đặc biệt. Nhóm vấn đề thứ tư là vấn đề liên kết vùng, phát triển không gian đô thị...”.
Dự thảo Dự án Luật Đô thị đặc biệt đang được TPHCM nghiên cứu, xây dựng trên cơ sở quán triệt sâu sắc chủ trương, định hướng lớn của Ban Chấp hành Trung ương, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Đồng thời kế thừa quá trình tổng kết thực tiễn triển khai các cơ chế, chính sách đặc thù của TPHCM trong suốt thời gian qua. rong tháng 6/2026 thành phố sẽ hoàn tất nội dung dự thảo để Chính phủ thông qua trước khi trình Quốc hội trong tháng 7/2026.
Nội dung cơ bản của dự thảo Luật Đô thị đặc biệt
Chương I (Quy định chung) xác định phạm vi điều chỉnh, vị trí, vai trò của đô thị đặc biệt; giải thích các khái niệm quan trọng như đô thị lấn biển, đô thị trên đảo và 3 mô hình hợp tác công - tư mới gồm: Lãnh đạo công - Quản trị tư; Đầu tư công - Quản lý tư; Đầu tư tư - Sử dụng công. Chương này cũng đặt ra nguyên tắc phân quyền triệt để, toàn diện, phân định rõ thẩm quyền giữa HĐND, UBND và Chủ tịch UBND TPHCM trong các lĩnh vực, trừ quốc phòng, an ninh, đối ngoại và tôn giáo, gắn với cơ chế kiểm soát quyền lực.
Chương II (quy định về tổ chức chính quyền, chế độ công vụ và ban hành văn bản quy phạm pháp luật) trong đó có các cơ chế đặc thù về tổ chức bộ máy chính quyền đô thị, quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật khác với quy định của Trung ương để phù hợp yêu cầu thực tiễn, cơ chế thí điểm chính sách mới trong thời hạn không quá 5 năm và có thể gia hạn không quá 5 năm.
Chương III (quy định về quy hoạch, xây dựng, phát triển đô thị và trật tự, an toàn đô thị) mở rộng thẩm quyền quản lý, khai thác không gian ngầm, không gian tầm thấp và tầm cao; phát triển đô thị và nhà ở trong đó có các mô hình đô thị ven sông, đô thị trên đảo, đô thị lấn biển, phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD); đồng thời quy định các cơ chế về hạ tầng giao thông, vận tải, logistics và trật tự, an toàn đô thị.
Chương IV (quy định về phát triển kinh tế, văn hóa - xã hội) gồm các cơ chế phát triển doanh nghiệp nhà nước, kinh tế biển, các loại hình kinh tế mới, khu thương mại tự do, khu logistics tích hợp, khu chế xuất, khu công nghiệp, hạ tầng và công nghiệp năng lượng; đồng thời có cơ chế đặc thù về văn hóa, thể thao, du lịch, kinh tế ban đêm, giáo dục, y tế và an sinh xã hội.
Chương V (Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số) tạo hành lang pháp lý cho thử nghiệm có kiểm soát (sandbox), Quỹ Đầu tư mạo hiểm và phát triển các khu công nghệ cao, đô thị khoa học công nghệ - đổi mới sáng tạo.
Chương VI (Nguồn lực phát triển Đô thị đặc biệt) quy định các cơ chế tự chủ tài chính - ngân sách; mở rộng thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư; quản lý, khai thác tài sản công và tài nguyên; thu hút, trọng dụng nguồn nhân lực chất lượng cao và thu hút, ưu đãi đầu tư.
Chương VII (Liên kết, phát triển vùng và bảo vệ môi trường) xác định Vùng đô thị đặc biệt TPHCM, mục tiêu và nguyên tắc liên kết vùng; cơ chế đầu tư, quản lý các dự án liên kết phát triển vùng; bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu trong vùng đô thị đặc biệt.
Chương VIII (Giám sát, kiểm tra và trách nhiệm giải trình) quy định trách nhiệm của Quốc hội, Chính phủ, các bộ, ngành và chính quyền Thành phố trong giám sát, kiểm tra, xử lý vi phạm và cơ chế loại trừ, miễn trách nhiệm pháp lý.
Chương IX (Điều khoản thi hành) quy định hiệu lực thi hành và các điều khoản chuyển tiếp.