Nâng tầm giá trị nông sản Việt trong chuỗi cung ứng toàn cầu

Giữa biến động toàn cầu, nông sản Việt đang thực hiện cú lội ngược dòng ngoạn mục: từ xuất khẩu sản lượng sang khẳng định giá trị và thương hiệu bền vững.

Sáng ngày 4/9, Bộ Công Thương phối hợp cùng Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư Thành phố (ITPC) tổ chức hội thảo “Nâng tầm giá trị nông sản và thực phẩm trong chuỗi cung ứng bền vững”, để các tổ chức quốc tế và cộng đồng doanh nghiệp chia sẻ kinh nghiệm, nhận diện cơ hội và giải pháp nâng cao giá trị nông sản, thực phẩm Việt Nam trong chuỗi cung ứng bền vững toàn cầu.

Vai trò của xuất khẩu nông sản ngày càng lớn trong nền kinh tế và được xem như một trong các yếu tố nền tảng của quốc gia khi là một trong những nhóm mặt hàng mang về giá trị kim ngạch xuất khẩu hàng chục tỷ USD mỗi năm, đóng góp tích cực vào tăng trưởng GDP và cân bằng cán cân thương mại. Việt Nam hiện cũng nằm trong nhóm các quốc gia xuất khẩu gạo, cà phê, hạt điều, hồ tiêu và thủy sản hàng đầu thế giới, góp phần quan trọng trong việc đảm bảo an ninh lương thực toàn cầu. Thời gian qua khi kinh tế đối mặt với nhiều khó khăn, bất ổn, thị trường suy giảm, ngành nông nghiệp đã thể hiện vai trò trụ đỡ của nền kinh tế khi xuất khẩu nông sản luôn là điểm sáng với tốc độ tăng trưởng đột phá và ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực cả về cơ cấu thị trường, cũng như cơ cấu mặt hàng. Bức tranh xuất khẩu nông sản Việt Nam đang chuyển dịch đúng hướng từ "tiêu thụ những gì mình có" sang "cung cấp những gì thị trường cần", từ xuất khẩu sản lượng sang xuất khẩu giá trị và uy tín thương hiệu.

Các diễn giả tham gia chia sẻ kinh nghiệm, nhận diện cơ hội và giải pháp nâng cao giá trị nông sản thực phẩm Việt Nam - Ảnh Bá Nam
Các diễn giả tham gia chia sẻ kinh nghiệm, nhận diện cơ hội và giải pháp nâng cao giá trị nông sản thực phẩm Việt Nam - Ảnh: Bá Nam

Bà Nguyễn Thảo Hiền, Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài, Bộ Công Thương nhận định, Việt Nam xuất phát từ là một nước nông nghiệp, nên đây luôn luôn vừa là bệ đỡ, vừa là thế mạnh và cũng là cứu cánh của chúng ta trong nhiều năm qua, khi mà biến động thị trường về kinh tế, về địa chính trị cũng có những biến động không ngừng. Một số ngành khác thì bị ảnh hưởng, nhưng riêng ngành nông sản thực phẩm nhờ có chính sách phát triển đúng hướng vẫn tiếp tục phát triển và trở thành một điểm sáng ở trong xuất khẩu của Việt Nam: “Những năm qua chúng ta đã biết là kim ngạch xuất nhập khẩu của chúng ta, đặc biệt là kim ngạch xuất khẩu liên tục phá vỡ những kỷ lục và có ghi nhận những con số tăng chưa bao giờ có. Tuy vậy tốc độ phát triển của xuất khẩu nói chung của Việt Nam chỉ khoảng 9% thôi, nhưng riêng mặt hàng nông sản thực phẩm thì tốc độ trung bình từ trong giai đoạn từ 2022 đến 2025 là giai đoạn rất là khó khăn, như chúng ta đã biết từ COVID, rồi biến động chính trị, đứt gãy chuỗi cung ứng, đứt gãy chuỗi vận tải, thì nông sản thực phẩm của chúng ta vẫn tăng khoảng 15 đến 16%, tăng trung bình. Và con số ghi nhận năm 2025 vừa qua là khoảng 41,27 tỷ đô và tăng 8%, đấy là một con con số biết nói.”

Ông Trần Tấn Sỹ, Giám đốc phụ trách Việt Nam, Tập đoàn Lootah (UAE) cho hay, vừa qua ở Trung Đông xảy ra sự bất ổn, đặc biệt là chiến tranh làm gián đoạn toàn bộ chuỗi cung ứng, nhưng cho dù bất kỳ điều gì xảy ra, người ta cũng phải ăn để sống cho nên việc xảy ra bất ổn chính trị không ảnh hưởng đến nhu cầu thực phẩm, mà ngược lại càng đặt ra một vấn đề an ninh lương thực trở nên quan trọng hơn.

Tập đoàn Lootah Food nhận thấy đây là một cơ hội trong khủng hoảng và Tập đoàn quyết định đầu tư xây dựng một trung tâm phân phối thực phẩm lấy tên là Trung tâm phân phối thực phẩm chuyên về Việt Nam, được gọi tên là Vietnam Food Pavilion, với kỳ vọng rằng trung tâm phân phối thực phẩm này, nơi quy tụ các sản phẩm nông sản thực phẩm của Việt Nam, sẽ giúp đảm bảo được một nguồn cung ổn định không chỉ cho UAE mà cho cả thị trường Trung Đông. Làm thế nào để xây dựng được một mối quan hệ lâu dài và cung cấp hàng ổn định tại thị trường này, ông Trần Tấn Sỹ bày tỏ “Chính sách hỗ trợ của Nhà nước và hỗ trợ các doanh nghiệp trong việc xây dựng những chính sách để giúp cho cái việc phát triển bền vững, truy xuất được nguồn gốc, đáp ứng được các tiêu chuẩn của thị trường các nước Hồi giáo (Halal). Một điều quan trọng nữa là chúng ta cần phải thiết lập một mối quan hệ kinh doanh chặt chẽ với các đối tác, với người mua và người tiêu dùng tại khu vực. Trong vấn đề này, đối với Lootah Food, khi chúng tôi xây dựng trung tâm phân phối các hàng Việt Nam, thực phẩm Việt Nam tại thị trường Trung Đông, thì chúng tôi cũng đồng thời sẽ hỗ trợ các doanh nghiệp trong việc kết nối thị trường, trong việc xây dựng các cái chuẩn mực, trong việc xây dựng thương hiệu của thị trường, và kết nối với lại những người mua B2B hay là B2C một cách lâu dài và ổn định, để giúp cho các doanh nghiệp Việt Nam có chỗ đứng lâu dài, để xây dựng được thương hiệu tại thị trường Trung Đông."

Bên cạnh đó, với bề dày hiện diện và đóng góp tại thị trường Việt Nam, ông Jose Mestre, Giám đốc Trung tâm đào tạo về ngành thực phẩm tươi sống, Tập đoàn Central Retail nhận định Đông Nam Á cũng là thị trường còn nhiều dư địa phát triển cho các mặt hàng nông sản, thực phẩm của Việt Nam; đồng thời chia sẻ những kế hoạch, định hướng tại thị trường Việt Nam, cũng như những chương trình hỗ trợ cụ thể cho các đối tác nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng thị phần trong thời gian tới.

Ông Lê Anh Dũng, Tổng Giám đốc Tổng Công ty Rau quả, Nông sản (Vegetexco Việt Nam) cho rằng những khó khăn, thách thức từ thị trường quốc tế đặt ra hiện nay rất lớn, để giải quyết khó khăn, cần phải quản trị được chuỗi cung ứng toàn diện, phải đa dạng hoá sản phẩm, phải đa dạng hoá thị trường: “Tôi nghĩ là doanh nghiệp sẽ phối hợp chặt chẽ và dành nhiều thời lượng hơn với Bộ Ban ngành có liên quan để chúng ta thành một team, một đội, để không chỉ là nghiên cứu, phân tích, dự báo và đưa ra các giải pháp mang tính chủ động hơn, thì như vậy chúng ta mới giải quyết được vấn đề"

Có thể thấy, giữa những biến động phức tạp của địa chính trị và chuỗi cung ứng toàn cầu, nông sản Việt Nam không chỉ giữ vững vai trò bệ đỡ nền kinh tế mà đang chuyển mình mạnh mẽ sang tư duy kinh tế nông nghiệp: tập trung vào giá trị, tiêu chuẩn chất lượng cao và xây dựng thương hiệu quốc gia. Khi các mắt xích trong chuỗi cung ứng từ khâu giống, canh tác, chế biến đến thương mại được kết nối đồng bộ và tuân thủ khắt khe các chuẩn mực quốc tế, nông sản Việt không chỉ vượt qua mọi rào cản kỹ thuật mà còn khẳng định vị thế bền vững, đưa thương hiệu Việt vươn xa trên bản đồ thương mại toàn cầu.