Trong nhiều năm qua, bài toán xử lý triệt để các công trình xây dựng sai phép, không phép, vi phạm phòng cháy chữa cháy và bảo vệ môi trường luôn là một "bài toán khó" trong công tác quản lý đô thị tại TPHCM. Dù bị xử phạt vi phạm hành chính, không ít chủ công trình vẫn "phớt lờ", cố tình thi công hoàn thiện hoặc tiếp tục kinh doanh. Từ ngày 01/10/2026 bài toán khó này sẽ có lời giải khi Nghị quyết quy định áp dụng biện pháp yêu cầu ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước đối với các công trình, cơ sở vi phạm của HĐND TPHCM có hiệu lực.
Chỉ tính riêng trong 9 tháng đầu năm 2026, các lực lượng chức năng tại TPHCM đã phát hiện và xử lý hơn 620 trường hợp vi phạm về trật tự xây dựng. Bên cạnh đó là vô số công trình vi phạm quy định phòng cháy chữa cháy, tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ cực kỳ nguy hiểm đến tính mạng, tài sản của nhân dân. Xử phạt hành chính thôi là chưa đủ, bởi lợi nhuận từ việc xây dựng không phép, làm sai quy hoạch lớn hơn nhiều so với tiền phạt. Cũng có một số lo ngại khi triển khai sẽ ảnh hưởng đến sinh hoạt của người dân, doanh nghiệp. Tuy nhiên, theo Giám đốc Sở Xây dựng TPHCM Trần Quang Lâm, quy định chỉ áp dụng ngừng cung cấp điện, nước đối với những công trình vi phạm và khi khi triển khai quy định này sẽ khắc phục hoàn toàn những lỗ hổng pháp lý trước đây.
“Hiện nay chúng ta đã từng bước hoàn chỉnh quy hoạch, quy chế quản lý đô thị và để ban hành các quy định về miễn cấp phép. Sắp tới thì sẽ tiếp tục là đề xuất Ủy ban ban hành thêm các cái trường hợp là miễn cấp phép để tạo điều kiện tối đa cho người dân, doanh nghiệp, để cắt giảm các thủ tục hành chính. Nhưng đi theo đấy thì người dân và doanh nghiệp thể phải chấp hành nghiêm các quy định pháp luật của mình trong trường hợp đầu tư xây dựng, sửa chữa các công trình. Còn đối với các cái công trình sửa chữa không ảnh hưởng đến kết cấu, không thay đổi kết cấu thì không phải xin phép. Quy định chỉ những trường hợp nào vi phạm về về trật tự xây dựng, vi phạm về cái hoạt động xây dựng thì chúng ta mới mới thực hiện cái việc này.”
Một trong những điểm mới đột phá của quy định là việc giao thẩm quyền quyết định cắt điện, nước về cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã, phường. Lý giải về tính cấp thiết của quy định này, Chủ tịch HĐND TPHCM Võ Văn Minh nhấn mạnh tầm quan trọng của yếu tố thời gian trong xử lý vi phạm trật tự xây dựng:
“Có nhiều công trình xây dựng trái phép ngang nhiên làm, cơ quan nhà nước rất là khó có biện pháp để đình chỉ công trình. Theo quy trình để dừng một công trình mà đi từ phường lên tới thành phố thì mất thời gian dài. Hiện nay chúng ta đang thực hiện quyết liệt công tác bồi thường giải tỏa. Như vậy thì cái nhóm đối tượng chúng ta đặc biệt tập trung vào các công trình đang và sẽ xây dựng trái phép, phải thực hiện dứt khoát, thực hiện nghiêm việc này ngay từ đầu.”
Sự đồng thuận cao của các đại biểu HĐND TPHCM tại Kỳ họp thứ 5 thông qua Nghị quyết quy định áp dụng biện pháp yêu cầu ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước các công trình xây dựng sai phép, không phép, vi phạm phòng cháy chữa cháy và bảo vệ môi trường đã thể hiện quyết tâm chính trị rất lớn của chính quyền thành phố trong quản lý trật tự đô thị. Tuy nhiên, đây chỉ là biện pháp hỗ trợ xử lý hành chính. Ngay khi tổ chức, cá nhân vi phạm khắc phục xong hậu quả, chấp hành xong quyết định xử phạt thì biện pháp này sẽ được tạm dừng hoặc chấm dứt ngay để đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người dân.

