Tin tứcSự kiện do Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TPHCM tổ chức nhằm giới thiệu các công nghệ, mô hình, giải pháp tiên tiến về phát triển bền vững.
Tại chương trình, giới thiệu về giải pháp công nghệ tuần hoàn trong nông nghiệp, TS. Ngô Đình Ngọc Giao, giảng viên Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường TPHCM, cho biết mỗi năm Việt Nam phát sinh hơn 70 triệu tấn phụ phẩm nông nghiệp. Trước đây, phần lớn lượng phụ phẩm này được đốt ngoài đồng hoặc chôn lấp, gây ô nhiễm môi trường và lãng phí tài nguyên.
Trong bối cảnh các quy định về bảo vệ môi trường và trách nhiệm tái chế ngày càng được siết chặt, việc tận dụng nguồn sinh khối để sản xuất các sản phẩm có giá trị được xem là hướng đi phù hợp với mô hình kinh tế tuần hoàn.
Theo TS. Ngô Đình Ngọc Giao, công nghệ chuyển hóa phụ phẩm nông nghiệp thành than sinh học (biochar) và giấm gỗ không chỉ góp phần xử lý hiệu quả lượng phế phụ phẩm phát sinh mà còn tạo ra các sản phẩm phục vụ sản xuất nông nghiệp, giảm phát thải khí nhà kính, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050.
Công nghệ nhiệt phân hiện đại cho phép thu hồi đồng thời ba dòng sản phẩm gồm than sinh học, giấm gỗ và khí sinh học. Trong đó, than sinh học đạt tỷ lệ thu hồi khoảng 30-34% khối lượng nguyên liệu; khí sinh học chiếm khoảng 29% và được tái sử dụng làm nhiên liệu cho hệ thống, giúp tiết kiệm tới 80% chi phí năng lượng vận hành. Giấm gỗ sau tinh chế có thể đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng để ứng dụng trong sản xuất nông nghiệp.
TS. Ngô Đình Ngọc Giao kiến nghị cần có cơ chế hỗ trợ mở rộng mô hình, thúc đẩy thương mại hóa công nghệ và sản phẩm nhằm nâng cao hiệu quả khai thác phụ phẩm nông nghiệp, đóng góp vào phát triển kinh tế tuần hoàn và mục tiêu giảm phát thải của Việt Nam.
“Việc bảo vệ môi trường hiện tại có nhiều bước thay đổi và nếu chúng ta tận dụng hiệu quả nguồn phế phẩm này thì chúng ta có thể đạt được rất nhiều mục tiêu, đóng góp vào mục tiêu chung của Việt Nam hướng đến NetZero vào năm 2050. Quy định của pháp luật hiện giờ rất chặt chẽ, lúc này không còn là tự nguyện nữa mà là trách nhiệm của các doanh nghiệp bị bắt buộc phải thực hiện”, Tiến sĩ Ngô Đình Ngọc Giao nói.
Liên quan đến chính sách và công nghệ tái chế, TS. Thái Phương Vũ, Phó Trưởng khoa Môi trường, Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường TPHCM, cho biết hiện nay công nghệ xử lý, tái chế chất thải rất đa dạng, từ thu hồi nguyên liệu, tái chế thành sản phẩm mới đến chuyển đổi chất thải thành nhiên liệu hoặc vật liệu phục vụ xây dựng.
Tuy nhiên, doanh nghiệp chỉ được triển khai các công nghệ xử lý sau khi được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Đối với các công nghệ mới hoặc chưa được tích hợp trong giấy phép môi trường, doanh nghiệp cần xây dựng đề án và trình cơ quan chức năng xem xét trước khi triển khai.
Bên cạnh yêu cầu tuân thủ quy định pháp luật, TS. Thái Phương Vũ cho rằng cần có cơ chế khuyến khích để doanh nghiệp tích cực tham gia hoạt động tái chế. Theo đó, lợi ích kinh tế, giá trị môi trường và uy tín doanh nghiệp cần được đặt song hành với các quy định bắt buộc. Nếu chỉ yêu cầu doanh nghiệp tự bỏ toàn bộ chi phí mà không có cơ chế hỗ trợ hoặc tạo động lực, việc triển khai sẽ gặp nhiều khó khăn.
Theo Hiệp hội Nhựa TPHCM, lượng chất thải nhựa phát sinh tại Việt Nam ngày càng lớn nhưng phần lớn vẫn được xử lý bằng phương pháp chôn lấp. Vì vậy, việc gia tăng tỷ lệ thu gom và tái chế là giải pháp quan trọng nhằm giảm áp lực cho môi trường, đồng thời tận dụng nguồn tài nguyên từ chất thải.
Với mô hình "gian hàng tái chế xanh", Tiến sĩ Trần Thanh Tâm, Ủy viên Ban Chấp hành Hiệp hội Nhựa TPHCM, cho biết đây là giải pháp đang được nghiên cứu, thí điểm nhằm xây dựng hệ sinh thái thu gom, phân loại và tái chế chất thải nhựa, góp phần hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) theo quy định của pháp luật.
Theo Tiến sĩ Trần Thanh Tâm, mặc dù Việt Nam đã ban hành các quy định về EPR, song quá trình triển khai vẫn gặp nhiều khó khăn do hạ tầng thu gom, phân loại rác tại nguồn còn manh mún, doanh nghiệp thiếu mạng lưới thu gom và dữ liệu phục vụ báo cáo. Bên cạnh đó, lực lượng thu gom phế liệu phi chính thức hiện thu hồi khoảng 30% lượng rác tái chế nhưng chưa được tổ chức, quản lý và tích hợp vào hệ thống dữ liệu chính thức, gây khó khăn cho việc truy xuất và chứng minh kết quả tái chế.
Từ thực tế đó, Hiệp hội Nhựa TPHCM đề xuất mô hình "gian hàng tái chế xanh" như một điểm kết nối giữa người dân, doanh nghiệp và đơn vị tái chế. Mô hình vừa là địa điểm thu gom trực tiếp, vừa được tích hợp nền tảng số để ghi nhận khối lượng chất thải, quản lý dữ liệu và hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ báo cáo EPR.
Đại diện Hiệp hội Nhựa TPHCM cho biết mô hình hiện đang trong giai đoạn nghiên cứu, hoàn thiện và mong muốn hợp tác với các doanh nghiệp, đơn vị công nghệ và cơ sở tái chế để triển khai thí điểm, từng bước nhân rộng, góp phần hình thành hệ thống thu gom, tái chế chính quy, minh bạch và hiệu quả.